Hơn 20 năm gắn với toà án, rồi trở lại giảng đường
Sáng 15/8, tại lễ tốt nghiệp và trao bằng Thạc sĩ Luật của Trường Đại học Luật TPHCM, ông Đặng Văn Pháo, 69 tuổi, cùng các học viên bước lên nhận tấm bằng sau một chặng đường học tập mà ông từng nhiều lần nghĩ mình sẽ không còn cơ hội thực hiện.
Giữa những tân thạc sĩ trẻ hơn nhiều tuổi, ông Pháo có phần đặc biệt. Ông đã làm việc trong ngành luật hàng chục năm, từng là thẩm phán, Phó Chánh án rồi Chánh án Tòa án Quân sự khu vực, sau khi nghỉ hưu lại hành nghề luật sư. Vậy mà ở tuổi ngoài 60, ông vẫn trở lại giảng đường và hoàn thành chương trình thạc sĩ.
Ông Đặng Văn Pháo trong lúc nhận bằng thạc sĩ Luật
“Tôi muốn tiếp tục học tập để hệ thống hóa kiến thức, đào sâu hơn về lý luận và cập nhật những vấn đề mới của pháp luật hình sự, tố tụng hình sự. Học thạc sĩ không chỉ để có thêm một bằng cấp, mà quan trọng hơn là để hoàn thiện mình về chuyên môn”, ông Pháo nói.
Ông Pháo sinh năm 1957, trưởng thành, ông tham gia quân đội. Từ một người lính, ông được đào tạo tại trường sĩ quan, trở thành sĩ quan và tham gia công tác huấn luyện.
Sau đó, ông chuyển sang công tác pháp chế trong quân đội và bắt đầu gắn bó với hệ thống Tòa án Quân sự. Khi đó, ông học Luật tại Trường Đại học Pháp lý Hà Nội (nay là Trường Đại học Luật Hà Nội), rồi lần lượt làm thẩm phán, Phó Chánh án và Chánh án Tòa án Quân sự khu vực.
Trong suốt thời gian đó, phần lớn sự nghiệp của ông Pháo gắn với công việc xét xử. Đó là quãng thời gian ông tiếp xúc với rất nhiều hồ sơ, vụ án và những tình huống pháp lý cụ thể. Lúc này, các quy định của pháp luật phải được đặt vào từng hoàn cảnh đời sống riêng và không phải lúc nào cũng rõ ràng như kiến thức sách vở.
Sau khi nghỉ hưu, ông Pháo chuyển sang hành nghề luật sư, có văn phòng riêng và tiếp tục công việc pháp lý theo một vai trò khác. Càng làm nghề lâu, ông càng nhận ra kinh nghiệm thực tiễn dù quan trọng vẫn chưa đủ. Những quy định mới xuất hiện, cách tiếp cận pháp luật thay đổi, các vấn đề xã hội cũng ngày càng phức tạp. Mong muốn được học một cách bài bản vì thế quay trở lại.
"Ý định học cao học đã có trong tôi từ nhiều năm trước. Nhưng khi còn làm việc tại Tòa án Quân sự, công việc và trách nhiệm khiến dự định ấy nhiều lần phải gác lại. Đến khi đã nghỉ hưu và chuyển sang hành nghề luật sư, tôi mới có điều kiện thực hiện điều mình từng bỏ lỡ", ông Pháo nói.
Từ mong ước đó, ông Pháo quyết định đặt bút đăng ký học chương trình Thạc sĩ Luật tại Trường Đại học Luật TPHCM với định hướng Hình sự và Tố tụng hình sự.
U70 làm lớp trưởng
Trở lại môi trường học tập sau nhiều năm cũng có những điều khiến ông phải làm quen lại từ đầu. Trong lớp, ông vừa là học viên lớn tuổi nhất, vừa là lớp trưởng. Các học viên đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau, nên ông chọn cách lắng nghe, kết nối thay vì giữ sự cứng nhắc của một người từng nhiều năm trong quân đội.
“Tôi luôn cố gắng tạo không khí thoải mái để mọi người có thể trao đổi, tranh luận và cùng hoàn thành chương trình học”, ông nói.
Khó khăn lớn nhất của vị học viên lớn tuổi không nằm ở những môn học chuyên ngành mà lại đến từ công nghệ. Các buổi học, trao đổi nhóm, tài liệu điện tử và những công việc phải thực hiện trên máy tính, điện thoại ban đầu khiến ông khá lúng túng. Nhưng rồi, ông Pháo tự học, nhờ các học viên trẻ hỗ trợ và dần sử dụng thành thạo hơn.
“Sau những lần đầu còn bỡ ngỡ, tôi dần quen và có thể sử dụng công nghệ thông tin, máy tính, điện thoại để phục vụ tốt hơn cho việc học”, ông Pháo kể.
Ông Pháo và gia đình trong buổi lễ tốt nghiệp thạc sĩ
Không chỉ học kiến thức mới, vị học viên U70 còn nhận ra rằng trở lại giảng đường cũng là dịp để nhìn lại những điều mình từng tin là đã hiểu rõ. Ông Pháo nhớ một buổi tham luận về vấn đề kết hôn đồng tính. Với thế hệ của trước, đây là chủ đề tương đối mới. Việc được tiếp cận vấn đề từ cả góc độ pháp lý và xã hội khiến ông suy nghĩ nhiều hơn về cách người làm nghề luật nhìn nhận những thay đổi của đời sống.
Ông Pháo cho rằng pháp luật không đứng yên, mà luôn vận động cùng xã hội. Vì vậy, nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm và những quan niệm đã hình thành từ nhiều năm trước, người làm nghề rất dễ bỏ qua những góc nhìn mới.
Sau gần hai năm học tập, ngày nhận bằng với ông Pháo vì thế có ý nghĩa nhiều hơn việc hoàn thành một chương trình đào tạo. Ở tuổi ngoài 60, ông vẫn chưa nghĩ đến chuyện dừng lại.
“Học tập là một quá trình không có điểm dừng. Kinh nghiệm thực tiễn rất quan trọng, nhưng nếu muốn đi xa với nghề, chúng ta vẫn cần thường xuyên cập nhật kiến thức và làm mới tư duy của mình”, ông Pháo nói.
Giá trị của chương trình thạc sĩ không chỉ nằm ở tấm bằng
Phát biểu tại lễ tốt nghiệp, Tiến sĩ Lê Trường Sơn - Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TPHCM, cũng nhấn mạnh rằng giá trị của chương trình thạc sĩ không chỉ nằm ở tấm bằng.
Theo ông Sơn, điều quan trọng là sau khóa học, người học có cách nhìn sâu hơn, biết đặt câu hỏi, thận trọng hơn với chứng cứ và căn cứ pháp lý, đồng thời có bản lĩnh trước những vấn đề phức tạp của thực tiễn.
“Chúng ta không thể giải quyết những vấn đề mới chỉ bằng kinh nghiệm cũ. Vì vậy, học tập suốt đời không còn là một khẩu hiệu, đó là yêu cầu nghề nghiệp đối với mỗi người làm luật”, Tiến sĩ Lê Trường Sơn nói.