Trong nhiều năm, robot nhân hình luôn được xem là "ngôi sao sân khấu" của các triển lãm công nghệ. Chúng biết đi, biết chạy, biết nhảy múa hay thực hiện những màn trình diễn gây kinh ngạc, nhưng hiếm khi tạo ra giá trị kinh tế thực sự. Điều đó đang bắt đầu thay đổi.
Xiaomi vừa công bố một cột mốc đáng chú ý trong quá trình đưa robot nhân hình vào dây chuyền sản xuất xe điện. Sau nhiều tháng tối ưu, robot của hãng đã nâng tỷ lệ thành công ở công đoạn lắp đai ốc tự ren từ 90,2% lên 98%, chỉ còn kém công nhân lành nghề khoảng 1 điểm phần trăm. Quan trọng hơn, đây không phải là màn trình diễn trong phòng thí nghiệm mà là kết quả thu được ngay trong môi trường sản xuất thực tế.
Con số 98% nghe có vẻ chưa hoàn hảo, nhưng với ngành sản xuất ô tô, đó là ngưỡng đủ để thay đổi cách các nhà máy vận hành. Điều doanh nghiệp quan tâm không chỉ là độ chính xác, mà còn là khả năng làm việc liên tục, duy trì chất lượng ổn định và giảm thiểu sai sót theo thời gian. Một robot không biết mệt, không cần nghỉ ca và có thể được cập nhật phần mềm để cải thiện kỹ năng giống như nâng cấp smartphone.
Điều đáng chú ý hơn là Xiaomi không còn giới hạn robot ở các thao tác cơ khí đơn giản. Hãng đã bắt đầu giao cho robot xử lý những công việc phức tạp hơn như phân loại các chi tiết mềm và gấp thùng chứa linh kiện để tái chế. Đây là những nhiệm vụ vốn được xem là rất khó tự động hóa vì vật liệu có thể biến dạng và không có hình dạng cố định. Muốn thực hiện được, robot phải kết hợp giữa cảm biến lực, thị giác máy tính và AI để liên tục điều chỉnh thao tác theo từng tình huống.
Đây cũng là điểm khác biệt lớn giữa robot công nghiệp truyền thống và robot nhân hình thế hệ mới. Nếu robot trong các nhà máy trước đây thường chỉ lặp đi lặp lại một chuyển động trong không gian được thiết kế sẵn, robot nhân hình được kỳ vọng có thể thích nghi với môi trường dành cho con người mà không cần xây dựng lại toàn bộ dây chuyền sản xuất. Thay vì thiết kế nhà máy cho robot, doanh nghiệp có thể đưa robot đến làm việc trong chính nhà máy hiện có.
Sự xuất hiện của robot nhân hình trong nhà máy Xiaomi cũng phản ánh một cuộc đua lớn hơn đang diễn ra tại Trung Quốc. Các hãng công nghệ và xe điện như Xiaomi, Tesla, UBTech, AgiBot hay Unitree đều đang đầu tư mạnh vào robot có hình dáng con người. Mục tiêu không còn là tạo ra những cỗ máy biết đi, mà là xây dựng một lực lượng lao động mới có thể đảm nhận những công việc lặp đi lặp lại, nguy hiểm hoặc thiếu nhân công.
Đằng sau cuộc đua này là một bài toán kinh tế. Khi chi phí lao động tăng, dân số trong độ tuổi làm việc suy giảm và chuỗi cung ứng đòi hỏi hiệu suất ngày càng cao, các doanh nghiệp cần một giải pháp có thể vận hành 24/7 với chất lượng ổn định. Nếu AI đã thay đổi cách nhân viên văn phòng làm việc, robot nhân hình có thể tạo ra cuộc cách mạng tương tự trong lĩnh vực sản xuất.
Dĩ nhiên, vẫn còn quá sớm để khẳng định robot sẽ thay thế hoàn toàn công nhân. Ngay cả tỷ lệ thành công 98% cũng đồng nghĩa robot vẫn mắc lỗi ở một số tình huống và cần con người giám sát, bảo trì hoặc xử lý các trường hợp ngoại lệ. Tuy nhiên, xu hướng đang trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Mỗi lần AI được cải thiện, mỗi thế hệ cảm biến mới ra đời hay mỗi mô hình robot được huấn luyện bằng nhiều dữ liệu hơn đều giúp khoảng cách giữa robot và lao động tay nghề cao tiếp tục thu hẹp.
Trong nhiều thập kỷ, tự động hóa chủ yếu thay thế sức người bằng những cánh tay robot cố định. Bước tiến của Xiaomi cho thấy ngành công nghiệp đang bước sang giai đoạn mới: thay vì chế tạo những cỗ máy chỉ làm được một việc, các doanh nghiệp bắt đầu tạo ra những "nhân viên" đa năng có thể học hỏi, thích nghi và thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau.
Nếu smartphone từng là biểu tượng của cuộc cách mạng di động, robot nhân hình có thể sẽ trở thành biểu tượng của cuộc cách mạng sản xuất trong thập kỷ tới. Và khi những cỗ máy này bắt đầu đạt độ chính xác gần tương đương con người ngay trên dây chuyền lắp ráp ô tô, tương lai đó có lẽ đang đến nhanh hơn nhiều người từng nghĩ.
