Sau khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra năm 2022, an ninh năng lượng trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu của Liên minh châu Âu. Việc Nga nhiều lần cắt giảm nguồn cung khí đốt đã thúc đẩy Brussels tăng tốc chiến lược giảm phụ thuộc vào Moscow.
Theo Hội đồng châu Âu, khí đốt của Nga hiện chỉ còn chiếm khoảng 12% tổng lượng khí đốt nhập khẩu của khối. EU đặt mục tiêu chấm dứt hoàn toàn việc nhập khẩu khí đốt từ Nga vào cuối năm 2027, thay thế bằng các nguồn cung từ Mỹ, Na Uy và nhiều đối tác khác.
Để đáp ứng mục tiêu này, EU đã đầu tư hàng tỷ euro vào các cảng tiếp nhận LNG, hệ thống kho chứa và mạng lưới đường ống kết nối giữa các quốc gia thành viên. Với quy mô nhập khẩu ngày càng tăng, khối này được dự báo sẽ trở thành nhà nhập khẩu LNG lớn nhất thế giới.
Một trong những dự án được đánh giá có vai trò chiến lược là nhà ga LNG nổi ngoài khơi đảo Krk của Croatia. Sau khi được nâng cấp, cơ sở này có công suất khoảng 6,1 tỷ m3 khí mỗi năm, tương đương khoảng 2% nhu cầu tiêu thụ khí đốt hằng năm của toàn EU.
Khí hóa lỏng sau khi được tái hóa khí tại Krk sẽ được vận chuyển thông qua hệ thống đường ống kết nối với Hungary và các quốc gia Trung Âu, tạo thêm một tuyến cung ứng thay thế nguồn khí đốt từ Nga.
Theo Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), Mỹ hiện đã là nhà cung cấp LNG lớn nhất cho EU và được dự báo sẽ vượt Na Uy để trở thành nguồn cung khí đốt tự nhiên lớn nhất của khối trong năm 2026.
Ông Ivan Brodic, chuyên gia phân tích năng lượng, cho rằng Washington đang thúc đẩy mạnh việc mở rộng hạ tầng khí đốt tại khu vực Balkan nhằm giảm ảnh hưởng của Nga đối với thị trường năng lượng Đông Nam châu Âu.
Một trong những dự án đáng chú ý là tuyến đường ống khí đốt kết nối Bosnia và Herzegovina với Croatia. Dự án được Mỹ ủng hộ này sẽ kết nối Bosnia với nhà ga LNG Krk và mạng lưới khí đốt của châu Âu, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận nguồn LNG nhập khẩu.
Đầu năm nay, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cũng giới thiệu sáng kiến mang tên "Khung Đường ống Hòa bình của Trump", hướng tới phát triển hạ tầng năng lượng tại Trung và Đông Âu. Kế hoạch này không chỉ tập trung vào khí đốt mà còn tận dụng hệ thống đường ống dẫn dầu của Croatia để tăng cường vận chuyển năng lượng trong khu vực.
Ngoài phục vụ nhu cầu của EU, nhà ga LNG Krk còn được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp khí đốt cho Ukraine. Theo phân tích của Ukrtransgaz - đơn vị vận hành hệ thống kho chứa khí ngầm của Ukraine - đây có thể là tuyến vận chuyển có chi phí thấp nhất để đưa khí đốt vào nước này trong giai đoạn hậu xung đột.
Ukraine hiện sở hữu một trong những hệ thống kho chứa khí ngầm lớn nhất châu Âu, có thể trở thành điểm lưu trữ khí nhập khẩu trước khi phân phối sang các quốc gia khác trong khu vực.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng để phát huy hết tiềm năng của tuyến vận chuyển mới, Croatia sẽ cần tiếp tục nâng cấp năng lực của hệ thống đường ống dẫn khí. Theo lãnh đạo LNG Croatia, công suất của nhà ga Krk hiện đã được các khách hàng đặt kín đến năm 2036, cho thấy nhu cầu đối với hạ tầng LNG tại châu Âu vẫn đang ở mức rất cao trong bối cảnh EU quyết tâm từng bước loại bỏ hoàn toàn khí đốt của Nga khỏi cơ cấu nguồn cung năng lượng.
