Những năm gần đây, Trung Quốc xuất hiện ngày càng nhiều điểm du lịch đặc biệt, không chỉ xoay quanh danh lam thắng cảnh, phố cổ hay công trình văn hóa truyền thống. Du khách có thể tới tham quan nhà máy ô tô điện, đập thủy điện, cầu vượt biển, khu phóng tên lửa, thậm chí cả những công trình khoa học – công nghệ vốn từng được xem là xa lạ với số đông.
Điểm chung của những nơi này là chúng không đơn thuần phục vụ mục đích du lịch. Nhiều công trình vẫn đang vận hành thật, gắn với sản xuất, nghiên cứu khoa học hoặc hạ tầng quốc gia. Tuy nhiên, bằng cách xây dựng khu trải nghiệm, tuyến tham quan, bảo tàng, trung tâm giáo dục và hệ thống đón khách riêng, chúng dần trở thành sản phẩm du lịch mới.
Một trong những điểm đến đặc biệt nhất thuộc nhóm này là FAST, còn được gọi là “Thiên nhãn Trung Quốc”, nằm tại huyện Bình Đường, tỉnh Quý Châu. Đây là nơi du khách có thể tận mắt nhìn thấy một “con mắt” khổng lồ nằm giữa núi rừng, được thiết kế để lắng nghe các tín hiệu từ vũ trụ.
Ảnh Wikipedia
“Thiên nhãn” khổng lồ giữa núi rừng Quý Châu
FAST là viết tắt của Five-hundred-meter Aperture Spherical radio Telescope, tức kính viễn vọng vô tuyến hình cầu khẩu độ 500m. Công trình nằm trong vùng địa hình karst ở Bình Đường, nơi thung lũng tự nhiên tạo điều kiện để xây dựng một “chảo trời” khổng lồ.
Theo Đài thiên văn Quốc gia Trung Quốc, FAST khởi công năm 2011, hoàn thành năm 2016 và đi vào vận hành chính thức từ năm 2020. Công trình này được xem là kính viễn vọng vô tuyến một đĩa lớn nhất thế giới, thường được truyền thông Trung Quốc gọi là “quốc chi trọng khí” – công trình trọng yếu của quốc gia.
Nếu các kính thiên văn quang học giúp con người “nhìn” bầu trời bằng ánh sáng, FAST giống như một “chiếc tai” cực nhạy, chuyên thu nhận tín hiệu vô tuyến rất yếu từ vũ trụ. Nhờ đó, công trình này phục vụ các nghiên cứu về sao xung, tín hiệu vũ trụ và nhiều vấn đề thiên văn học khác.
Tân Hoa Xã cho biết, tính đến tháng 11/2024, FAST đã phát hiện hơn 1.000 sao xung mới. Đây cũng là lý do công trình này không chỉ có ý nghĩa với Trung Quốc, mà còn thu hút sự quan tâm của giới khoa học quốc tế.
Khu vực đặt "thiên nhãn" của Trung Quốc (Ảnh China Daily)
Từ công trình khoa học thành điểm du lịch thiên văn
Điều đáng chú ý là FAST không tồn tại đơn lẻ như một cơ sở nghiên cứu khép kín. Ngay từ năm 2009, địa phương đã quy hoạch khu du lịch khoa phổ dựa trên dự án “Thiên nhãn Trung Quốc”, hướng tới mô hình kết hợp phổ biến kiến thức thiên văn, giáo dục nghiên cứu học đường, khám phá vũ trụ, nghỉ dưỡng và giao lưu văn hóa, theo Tân Hoa Xã.
Hiện khu du lịch “Thiên nhãn Trung Quốc” gồm hai phần chính: khu FAST và Công viên Văn hóa Khoa học Thiên văn Bình Đường. Theo trang chính thức của khu du lịch, công viên thiên văn này cách FAST khoảng 6km theo đường thẳng, có quy hoạch diện tích 3,47km2.
Xung quanh công trình khoa học này là một hệ sinh thái du lịch khá hoàn chỉnh, gồm trung tâm dịch vụ du khách, thị trấn thiên văn, bảo tàng/trung tâm trải nghiệm thiên văn, tháp Thời Không, phố thương mại chủ đề thiên văn, rạp chiếu vòm, khu mô phỏng khám phá vũ trụ, công viên karst và khách sạn.
Không nằm tách biệt, du khách hoàn toàn có thể tới tham quan FAST (Ảnh SMCP)
Tại đây, du khách có thể tìm hiểu về lịch sử thiên văn, mô hình FAST, trải nghiệm các mô phỏng liên quan tới hố đen, hành tinh, sao xung hoặc “âm thanh ngoài Trái Đất”. Với học sinh, sinh viên và gia đình có trẻ nhỏ, đây là một điểm đến mang màu sắc giáo dục rõ nét, giúp những khái niệm vốn rất khó như sóng vô tuyến hay tín hiệu vũ trụ trở nên dễ hình dung hơn.
Nói cách khác, FAST không chỉ là nơi để ngắm một công trình khổng lồ. Đây còn là điểm du lịch khoa học, nơi du khách được tiếp cận phần nào cách con người quan sát và nghiên cứu vũ trụ.
Quy định khác lạ: Muốn xem phải gửi điện thoại
Dù mở cửa đón khách, “Thiên nhãn Trung Quốc” vẫn là một công trình khoa học đang vận hành thật. Vì vậy, chuyến tham quan tại đây có những quy định rất khác so với các điểm du lịch thông thường.
Theo hướng dẫn tham quan của chính quyền Bình Đường, khách vào khu quan sát FAST không được mang theo điện thoại, máy ảnh số, máy tính bảng, laptop, sạc, pin dự phòng, đồng hồ, vòng tay thông minh, chìa khóa xe, bộ đàm, điều khiển từ xa và nhiều thiết bị điện tử khác.
Lý do nằm ở đặc thù của FAST. Đây là kính viễn vọng vô tuyến cực nhạy, cần một môi trường “yên tĩnh điện từ” để thu nhận các tín hiệu rất yếu từ vũ trụ. Sóng phát ra từ thiết bị điện tử cá nhân có thể gây nhiễu, ảnh hưởng tới quá trình quan sát.
Ảnh Getty
Vì vậy, trước khi vào khu lõi, du khách phải gửi lại các thiết bị theo quy định, qua kiểm tra an ninh, sau đó di chuyển bằng xe trung chuyển chuyên dụng tới khu quan sát. Theo hướng dẫn địa phương, khu quan sát không thu vé tham quan riêng, nhưng khách cần sử dụng xe shuttle để vào khu vực này.
Trải nghiệm này khiến FAST trở thành một điểm du lịch rất khác thường. Du khách đến để xem một công trình công nghệ cao, nhưng lại phải tạm rời xa công nghệ cá nhân. Họ không thể thoải mái livestream, quay video hay liên tục chụp ảnh bằng điện thoại như ở nhiều điểm check-in khác.
