Lào vừa ký biên bản ghi nhớ để nghiên cứu việc xuất khẩu tới 500 MW điện, chủ yếu là thủy điện, sang Singapore. Trong 5 năm qua, Lào đã bán khoảng 78% sản lượng điện ra nước ngoài. Nếu được triển khai, thỏa thuận sẽ mở thêm một thị trường lớn cho nước này.
Mới đây, Điện lực Lào (EDL), Tập đoàn Phongsupthavy và công ty Tuas Power của Singapore ký biên bản ghi nhớ (MOU) bên lề Tuần lễ Năng lượng Quốc tế Singapore. Theo The Straits Times, ba bên sẽ nghiên cứu một thỏa thuận hợp tác năng lượng dài hạn, thời hạn từ 5 đến 15 năm.
Từ 100 MW lên 500 MW
Tuas Power cho biết lượng điện nhập khẩu sẽ bắt đầu ở mức 100 MW trong năm hợp đồng đầu tiên. Con số này tăng lên 300 MW vào năm thứ hai và đạt 500 MW từ năm thứ ba. Mức 500 MW tương đương hơn 4% tổng công suất phát điện của Singapore, hiện vào khoảng 12 GW.
Ông Somlath Mek Akath, Tổng giám đốc Tập đoàn Phongsupthavy, cho biết điện sẽ được lấy từ các dự án của tập đoàn ở miền Bắc và miền Nam Lào. Nguồn chính là các nhà máy thủy điện. Theo ông Michael Wong, Giám đốc vận hành Tuas Power, sản lượng thủy điện có thể giảm vào mùa khô. Khi đó, điện mặt trời và điện gió tại Lào có thể bù vào phần thiếu.
Tuas Power nhắm tới các doanh nghiệp cần điện xanh như trung tâm dữ liệu và nhà sản xuất chất bán dẫn. Một số khách hàng thuộc nhóm này đang mua điện của công ty.
Thỏa thuận mới dựa trên Dự án Tích hợp Điện năng Lào - Thái Lan - Malaysia - Singapore (LTMS-PIP), triển khai từ năm 2022. Theo dự án này, Singapore hiện được nhập tối đa 200 MW điện từ Lào. Nếu đạt 500 MW, quy mô thỏa thuận mới sẽ gấp hơn hai lần.
Ông Souksavart Sosouphanh, Tổng giám đốc EDL, cho rằng thương mại điện trong ASEAN đã tiến triển tốt trong những năm gần đây. Theo ông, hợp tác sâu hơn giữa các đối tác có cùng định hướng sẽ giúp hình thành một lưới điện ASEAN gắn kết hơn.
Singapore cần thêm điện sạch
Thỏa thuận được ký khi Singapore đang đẩy mạnh nhập khẩu điện. Theo Cơ quan Thị trường Năng lượng Singapore (EMA), nước này đặt mục tiêu nhập khoảng 6 GW điện các-bon thấp vào năm 2035, tương đương khoảng một phần ba nhu cầu điện khi đó. Năm 2021, mục tiêu này chỉ là 4 GW. EMA đã phê duyệt có điều kiện các dự án nhập điện từ Australia, Campuchia, Indonesia, Malaysia (bang Sarawak) và Việt Nam.
Tuy vậy, mục tiêu này có thể khó đạt. Hiện khoảng 95% điện năng của Singapore được sản xuất từ khí tự nhiên. Tháng 10, Reuters dẫn báo cáo của hãng tư vấn Wood Mackenzie cho biết đến năm 2035, điện xanh nhập khẩu nhiều khả năng chỉ chiếm khoảng 15% cơ cấu nguồn điện của Singapore. Mức này chỉ bằng khoảng một nửa mục tiêu.
Gần 80% sản lượng điện dành cho xuất khẩu
Với Lào, điện từ lâu đã là mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Tháng 11/2025, Chính phủ Lào trình Quốc hội báo cáo đánh giá Kế hoạch Phát triển Kinh tế - Xã hội 5 năm lần thứ 9. Theo báo cáo, giai đoạn 2021-2025, Lào sản xuất 251.052 triệu kWh điện, đạt 90,93% mục tiêu. Trong đó, 195.602 triệu kWh được xuất khẩu, tức khoảng 78%.
Cũng theo báo cáo, giá trị sản lượng điện trong 5 năm ước đạt 259.603 tỷ kip. Mức kế hoạch là 140.879 tỷ kip. Với tỷ giá khoảng 21.700 kip/USD tại thời điểm trình báo cáo, giá trị này tương đương gần 12 tỷ USD. Mức kế hoạch tương đương khoảng 6,5 tỷ USD.
Con số này cần được hiểu đúng. Đây là giá trị cộng dồn của cả 5 năm, không phải doanh thu xuất khẩu. Đồng kip cũng mất giá mạnh trong giai đoạn này, nên việc quy đổi theo một tỷ giá duy nhất chỉ để tham khảo. Sản lượng điện chưa đạt mục tiêu, nhưng giá trị tính bằng kip lại gần gấp đôi kế hoạch. Điều này cho thấy một phần chênh lệch có thể đến từ tỷ giá và lạm phát, không hoàn toàn do sản xuất tăng.
Theo AFP, Lào thường tự gọi mình là "cục pin của Đông Nam Á". Số liệu của Chính phủ Lào cho thấy xuất khẩu điện mang về cho nước này 2,65 tỷ USD trong năm 2023.
Tuy nhiên, Lào phụ thuộc nhiều vào thủy điện nên nguồn cung giảm vào mùa khô. Ngân hàng Thế giới ghi nhận đã có lúc sản lượng điện của Lào không đủ đáp ứng cả nhu cầu trong nước lẫn các hợp đồng xuất khẩu. Khi đó, nước này phải nhập điện với chi phí cao.
Thỏa thuận với Singapore hiện mới dừng ở mức MOU. Kế hoạch vẫn phải qua quy trình cấp phép nhập khẩu điện ba giai đoạn của EMA. Lào và Singapore không có chung biên giới, nên các bên cũng phải ký các thỏa thuận song phương để truyền tải điện qua nước thứ ba. Ông Somlath Mek Akath coi đây là thách thức lớn nhất.
Các bên đặt mục tiêu đến năm 2027 sẽ có tiến triển về bên mua điện, yêu cầu pháp lý và các chứng nhận liên quan.
