Nhà thầu Nga ngỏ ý nhưng từ chối, chốt công nghệ Trung Quốc cho dự án nhà máy nhiệt điện 9.900 tỷ đồng, chưa đầy một năm vận hành đã gặp sự cố lớn

Admin

Một quốc gia châu Á hợp tác với nhà thầu Trung Quốc để hiện đại hoá nhà máy nhiệt điện.

Nhà thầu Nga ngỏ ý nhưng từ chối, chốt công nghệ Trung Quốc cho dự án nhà máy nhiệt điện 9.900 tỷ đồng, chưa đầy một năm vận hành đã gặp sự cố lớn- Ảnh 1.

Năm 2013, Kyrgyzstan lựa chọn Tập đoàn TBEA của Trung Quốc thay vì doanh nghiệp Nga để hiện đại hóa Nhà máy nhiệt điện Bishkek với hợp đồng trị giá 386 triệu USD (khoảng 9.900 tỷ đồng). 

Nhà máy nhiệt điện Bishkek là cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng của Kyrgyzstan, đảm nhiệm đồng thời việc sản xuất điện và cung cấp nhiệt cho thủ đô. Trước năm 2013, công trình đã hoạt động trong thời gian dài và cần được hiện đại hóa để nâng cao công suất, đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng.

Theo thông tin được công bố tại cuộc điều tra của Quốc hội Kyrgyzstan, có 4 doanh nghiệp đề xuất tham gia dự án, gồm Inter RAO UES của Nga và ba công ty Trung Quốc là TBEA, China Machinery Engineering Corporation (CMEC) cùng một doanh nghiệp khác.

Sau quá trình xem xét, phương án của Nga Inter RAO UES và TBEA được đánh giá là khả thi về mặt kỹ thuật và kinh tế. Ngày 8/7/2013, ủy ban liên bộ do Bộ trưởng Năng lượng Osmonbek Artykbayev đứng đầu đã thống nhất lựa chọn doanh nghiệp Trung Quốc.

Một trong những yếu tố đáng chú ý là sự chênh lệch về chi phí. Phương án do phía Nga đề xuất có giá khoảng 518 triệu USD, trong khi TBEA ban đầu đưa ra mức 396 triệu USD, sau đó giảm 10 triệu USD xuống còn 386 triệu USD. Như vậy, phương án của nhà thầu Trung Quốc thấp hơn 132 triệu USD so với đề xuất của Inter RAO UES.

Tuy nhiên, TBEA không phải doanh nghiệp đưa ra mức giá thấp nhất. CMEC từng đề xuất thực hiện dự án với chi phí 356 triệu USD, thấp hơn 30 triệu USD so với hợp đồng cuối cùng được ký với TBEA. Theo các thông tin công bố trong quá trình điều tra, phương án của TBEA có quy mô hai tổ máy với tổng công suất 300 MW, cao hơn mức 270 MW mà CMEC đề xuất.

Ngày 11/9/2013, Chính phủ Kyrgyzstan ký thỏa thuận vay 386 triệu USD với Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc (China Eximbank) để tài trợ cho dự án. Hợp đồng thương mại giữa doanh nghiệp điện lực Kyrgyzstan và TBEA được ký từ ngày 13/7 cùng năm.

Công việc hiện đại hóa được triển khai trong giai đoạn 2014-2017. Theo kế hoạch, nhà thầu tháo dỡ 8 lò hơi và 4 tổ máy tua-bin cũ, thay thế bằng 2 lò hơi đốt than công nghệ áp suất siêu cao, mỗi lò có khả năng cung cấp 550 tấn hơi mỗi giờ. Dự án đồng thời lắp đặt 2 tổ máy tua-bin phát điện có thu hồi nhiệt, mỗi tổ có công suất 150 MW.

Sau khi hoàn thành, tổng công suất lắp đặt của nhà máy tăng từ khoảng 660 MW lên 812 MW. Khả năng sản xuất nhiệt cũng được cải thiện, trong khi nhà máy có thể sử dụng nguồn than khai thác trong nước. Dự án chính thức hoàn thành vào tháng 8/2017.

Nhà thầu Nga ngỏ ý nhưng từ chối, chốt công nghệ Trung Quốc cho dự án nhà máy nhiệt điện 9.900 tỷ đồng, chưa đầy một năm vận hành đã gặp sự cố lớn- Ảnh 2.

Tuy nhiên, ngày 26/1/2018, Nhà máy nhiệt điện Bishkek bất ngờ xảy ra sự cố nghiêm trọng khi nhiệt độ ngoài trời tại thủ đô xuống rất thấp. Hàng loạt thiết bị gặp trục trặc, khiến công suất phát điện và cung cấp nhiệt sụt giảm mạnh. Nhiều hộ gia đình rơi vào tình trạng thiếu sưởi ấm, nhiệt độ trong nhà giảm xuống đáng kể. Việc khôi phục nguồn nhiệt cho người dân mất khoảng 4-5 ngày.

Báo cáo của ủy ban điều tra thuộc Quốc hội Kyrgyzstan sau đó cho biết, những bất thường trong vận hành đã xuất hiện từ ngày 22/1. Một lò hơi gặp trục trặc ở hệ thống van cấp nước, khiến nhiệt độ trong khu vực lò hơi giảm và làm đóng băng nhiều lò hơi khác. Ủy ban cũng chỉ ra việc chưa hoàn thiện một số hạng mục phụ trợ, thiếu dự phòng trong hệ thống cấp nước và những bất cập trong quá trình vận hành.

Đáng chú ý, cuộc điều tra phát hiện dự án được triển khai khi chưa có báo cáo nghiên cứu khả thi đầy đủ. Một số khoản chi bị nghi ngờ nâng giá, trong khi quy trình lựa chọn nhà thầu không bảo đảm tính cạnh tranh. 

Bên cạnh những tranh cãi về chất lượng và quản lý dự án, khoản vay từ Trung Quốc cũng tạo ra nghĩa vụ tài chính dài hạn. Theo thông tin công bố tại cuộc họp điều tra năm 2018, Kyrgyzstan phải hoàn trả tổng cộng khoảng 480 triệu USD, bao gồm 386 triệu USD tiền gốc và 94 triệu USD tiền lãi trong vòng 20 năm. Dù vấp phải nhiều tranh cãi, dự án vẫn giúp nâng cấp đáng kể công suất lắp đặt của một trong những cơ sở năng lượng quan trọng nhất tại Kyrgyzstan.