Hội nghị diễn ra tại Hội trường Bảo tàng Tôn Đức Thắng TP Hồ Chí Minh, với sự tham dự của ông Huỳnh Thanh Nhân, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố; ông Cao Thanh Bình, Ủy viên Thường trực, Trưởng Ban Văn hóa – Xã hội HĐND Thành phố; đại diện lãnh đạo Sở Y tế, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Thành phố, các sở, ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội, cơ sở trợ giúp trẻ em công lập và ngoài công lập, các tổ chức phi chính phủ, chuyên gia, nhà khoa học cùng các cơ quan báo chí.
Phát biểu khai mạc và định hướng nội dung hội nghị, ông Cao Thanh Bình, Trưởng Ban Văn hóa – Xã hội HĐND Thành phố nhấn mạnh, việc đánh giá thực trạng hoạt động của các cơ sở, tổ chức tham gia công tác bảo vệ, chăm sóc và hỗ trợ trẻ em có ý nghĩa quan trọng trong quá trình rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách của Thành phố.
Ông đề nghị các đại biểu tập trung làm rõ những thuận lợi, khó khăn trong quá trình thành lập, tổ chức và duy trì hoạt động của các cơ sở; những vướng mắc về thủ tục, tiêu chuẩn, điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực chuyên môn, kinh phí và cơ chế hỗ trợ của Nhà nước. Đặc biệt, cần quan tâm đến tính ổn định, bền vững của các mô hình chăm sóc, trợ giúp trẻ em ngoài công lập.
Bên cạnh đó, cần đánh giá thực chất khả năng tiếp cận các chính sách về giáo dục, y tế, bảo hiểm y tế, trợ giúp xã hội và dịch vụ bảo vệ trẻ em đối với trẻ tại mái ấm, nhà mở, trường tình thương, trẻ em di cư, trẻ thiếu giấy tờ và trẻ có hoàn cảnh đặc biệt. Không để việc thay đổi nơi cư trú, hoàn cảnh gia đình hoặc điều kiện pháp lý trở thành rào cản khiến trẻ em bị bỏ sót các quyền cơ bản.
Trưởng Ban Văn hóa – Xã hội HĐND Thành phố cũng lưu ý yêu cầu nâng cao chất lượng chăm sóc, bảo đảm an toàn cho trẻ; tăng cường năng lực chuyên môn của đội ngũ trực tiếp chăm sóc, giáo dục, hỗ trợ trẻ; đẩy mạnh kiểm tra, giám sát, phòng ngừa bạo lực, xâm hại, bảo vệ thông tin cá nhân và quyền riêng tư của trẻ em. Đồng thời, cần phát triển các dịch vụ chuyên sâu về tư vấn tâm lý, sức khỏe tâm thần, trợ giúp pháp lý và phục hồi cho trẻ bị bạo lực, xâm hại hoặc có hoàn cảnh đặc biệt.
Chuyển từ quản lý từng cơ sở sang phát triển mạng lưới dịch vụ
Tại hội nghị, ông Phạm Hoàng Anh, Phó Trưởng phòng Bảo vệ, chăm sóc trẻ em và Bảo trợ xã hội (Sở Y tế Thành phố) trình bày báo cáo về hệ thống bảo vệ trẻ em trên địa bàn trong bối cảnh hiện nay, tập trung phân tích thực trạng, những vấn đề đặt ra và định hướng giải pháp thời gian tới.
Theo đại diện Sở Y tế, sau khi Thành phố mở rộng quy mô hành chính và dân số, công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em đặt ra nhiều yêu cầu mới. Thách thức không chỉ nằm ở số lượng cơ quan, tổ chức tham gia mà còn ở khả năng kết nối, phân định trách nhiệm và bảo đảm tính liên tục của các dịch vụ hỗ trợ.
Nếu thiếu đầu mối điều phối, quy trình chuyển gửi và trách nhiệm theo dõi cụ thể, trẻ em có thể phải tiếp cận nhiều đơn vị nhưng vẫn không được hỗ trợ đầy đủ. Vì vậy, Thành phố cần chuyển từ phương thức quản lý từng cơ sở riêng lẻ sang phát triển mạng lưới dịch vụ bảo vệ trẻ em dựa trên nhu cầu thực tế của từng trường hợp.
Sở Y tế kiến nghị rà soát, phân định rõ trách nhiệm giữa các sở, ngành và chính quyền cấp xã; chuẩn hóa dữ liệu, đánh giá năng lực cung cấp dịch vụ, tăng cường nhân lực chuyên môn, tháo gỡ những vướng mắc về giấy tờ và thủ tục để trẻ em được tiếp cận đầy đủ các chính sách.
Ở góc độ tổ chức xã hội, ông Phạm Đình Nghinh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em Thành phố báo cáo kết quả khảo sát, nghiên cứu, đánh giá thực trạng mạng lưới bảo vệ trẻ em. Qua đó, đề xuất Thành phố quan tâm hơn đến việc bảo đảm chính sách đến được với mọi trẻ em đủ điều kiện thụ hưởng, nhất là trẻ thiếu giấy tờ tùy thân, không có nơi cư trú ổn định; đồng thời có cơ chế hỗ trợ các cơ sở trợ giúp duy trì và nâng cao chất lượng hoạt động.
Tại phiên tọa đàm, đại diện các mái ấm, nhà mở, lớp học tình thương, trung tâm chăm sóc trẻ em và các tổ chức xã hội đã trao đổi về điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực, kinh phí, hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ cũng như những khó khăn trong tiếp cận chính sách y tế, giáo dục, bảo trợ xã hội. Nhiều ý kiến nhấn mạnh sự cần thiết phải hoàn thiện cơ chế phối hợp, chuyển tuyến và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chức năng với các cơ sở trợ giúp trẻ em.
Lấy quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em làm trung tâm
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Huỳnh Thanh Nhân, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố đánh giá cao những đóng góp của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức xã hội, các cơ sở trợ giúp và đội ngũ trực tiếp làm công tác trẻ em. Đồng thời, ông nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả hệ thống bảo vệ, chăm sóc và hỗ trợ trẻ em trong tình hình mới.
Phó Chủ tịch HĐND Thành phố đề nghị các cơ quan quản lý nhà nước tăng cường phối hợp với địa phương, giải quyết triệt để những vấn đề liên quan đến trẻ em, nhất là việc cấp giấy tờ tùy thân, bảo đảm trẻ được thụ hưởng đúng, đủ các chính sách an sinh xã hội từ Trung ương đến địa phương. Quan tâm giải quyết tình trạng trẻ em lang thang, lao động sớm, trẻ em di cư và trẻ thiếu điều kiện tiếp cận dịch vụ xã hội; chủ động ngăn ngừa, phát hiện, xử lý tình trạng bạo lực, xâm hại trẻ em trong gia đình, nhà trường và cộng đồng.
Ông cũng lưu ý những vấn đề mới phát sinh như sức khỏe tâm thần, rối nhiễu tâm trí ở trẻ em; nguy cơ bị xâm hại, lừa đảo, bắt nạt trên môi trường mạng và yêu cầu bảo đảm quyền, lợi ích tốt nhất của trẻ trong quá trình xử lý các vấn đề tư pháp liên quan đến người chưa thành niên.
Đặc biệt, Thành phố cần tăng cường hỗ trợ, kết nối giữa các cơ sở công lập và ngoài công lập; quan tâm điều kiện hoạt động, cơ sở vật chất, nguồn lực tài chính và nhân lực chuyên môn. Đồng thời, rà soát, hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, nhân viên làm công tác trẻ em tại địa phương và các cơ sở trợ giúp.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được ông Huỳnh Thanh Nhân đặt ra là rà soát, điều chỉnh quy chế phối hợp giữa Sở Y tế, Sở Tư pháp, Công an Thành phố và các địa phương trong công tác cấp giấy khai sinh, mã số định danh, đăng ký cư trú và thẻ căn cước cho trẻ em, thanh thiếu niên có hoàn cảnh đặc biệt sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Mục tiêu là bảo đảm mọi trẻ em đều được cấp giấy tờ tùy thân đúng quy định, không bị gián đoạn quyền tiếp cận chính sách và dịch vụ thiết yếu.
Đối với các cơ sở, tổ chức ngoài công lập và tổ chức phi chính phủ, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố mong muốn tiếp tục đồng hành cùng chính quyền, huy động và hỗ trợ các nguồn lực cho công tác chăm sóc, bảo vệ trẻ em. Các hội, đoàn thể cần tiếp tục xây dựng, nhân rộng những mô hình hiệu quả như nhà tạm lánh; phối hợp với chính quyền địa phương phân loại, xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp đối với từng trường hợp trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, nhất là trẻ chưa có giấy tờ tùy thân và trẻ cần hỗ trợ hòa nhập cộng đồng.
Đối với Ban Văn hóa – Xã hội HĐND Thành phố, ông đề nghị tiếp tục tham mưu Thường trực HĐND Thành phố đề xuất các giải pháp, kiến nghị UBND Thành phố nghiên cứu xây dựng cơ chế, chính sách nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và hoạt động của các cơ sở, tổ chức tham gia công tác bảo vệ, chăm sóc và hỗ trợ trẻ em.
Phát biểu tiếp thu và bế mạc hội nghị, ông Cao Thanh Bình khẳng định Ban Văn hóa – Xã hội HĐND Thành phố sẽ đồng hành cùng các cơ quan quản lý nhà nước, tiếp thu đầy đủ các ý kiến, kiến nghị của đại biểu, tổ chức xã hội và những người trực tiếp làm công tác trẻ em. Trên cơ sở đó, Ban tiếp tục nghiên cứu, đề xuất các giải pháp, chính sách phù hợp nhằm tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện cơ chế hoạt động của hệ thống bảo vệ trẻ em.
Hội nghị là diễn đàn quan trọng để tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với các tổ chức, cơ sở trợ giúp trẻ em, phát huy nguồn lực xã hội và hướng tới xây dựng mạng lưới bảo vệ trẻ em đồng bộ, chuyên nghiệp, hiệu quả, bền vững. Qua đó, góp phần bảo đảm mọi trẻ em trên địa bàn Thành phố đều được chăm sóc, bảo vệ, tiếp cận bình đẳng các dịch vụ thiết yếu và có cơ hội phát triển toàn diện trong môi trường an toàn, thân thiện.
