Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với khủng hoảng năng lượng và biến đổi khí hậu, công nghệ hạt nhân tiên tiến đang nổi lên như một giải pháp bền vững.
Lò phản ứng hạt nhân neutron nhanh đầu tiên trên thế giới, do công ty khởi nghiệp Stellaria của Pháp phát triển, không còn dừng lại ở ý tưởng lý thuyết mà đã bước sang giai đoạn thực tiễn với việc nộp đơn xin cấp phép xây dựng.
Đây là một bước ngoặt quan trọng, đánh dấu sự chuyển mình từ nghiên cứu sang ứng dụng thực tế, hứa hẹn mang lại nguồn năng lượng sạch, hiệu quả và an toàn hơn.
Stellaria, một công ty khởi nghiệp được tách ra từ Ủy ban Năng lượng Nguyên tử và Năng lượng Thay thế Pháp (CEA) cùng tập đoàn Schneider Electric, đã chính thức nộp Đơn Xin Phép Khởi tạo (DAC) cho Cơ sở Hạt nhân Cơ bản (INB) Alpha vào ngày 19/12 năm ngoái.
Đây là đơn xin cấp phép đầu tiên từ một công ty khởi nghiệp Pháp trong lĩnh vực lò phản ứng neutron nhanh, và là đơn thứ hai trong số các công ty khởi nghiệp Pháp phát triển lò phản ứng nhỏ (SMR) hoặc tiên tiến (AMR).
Lò phản ứng neutron nhanh thuộc loại lò muối nóng chảy (MSR), sử dụng muối florua nóng chảy làm chất làm mát chính ở áp suất thấp, hoạt động với phổ neutron nhanh hoặc epithermal.
Công nghệ này cho phép sử dụng đa dạng nhiên liệu hạt nhân, bao gồm urani, plutoni, nhiên liệu hỗn hợp oxit (MOX), actinide nhỏ, và đặc biệt là thori – một nguyên tố dồi dào hơn urani, có thể được biến đổi thành urani-233 dễ phân hạch với sự hỗ trợ ban đầu từ plutoni-239.
Ưu điểm nổi bật của lò phản ứng neutron nhanh như loại Stellaria đang ấp ủ xây dựng nằm ở khả năng tiêu hủy chất thải hạt nhân nhiều hơn lượng sản xuất ra, góp phần giải quyết vấn đề chất thải lâu dài từ các lò phản ứng truyền thống.
Ảnh minh họa.
Nguyên mẫu đầu tiên mang tên Alvin có công suất 100 kW, với kích thước nhỏ gọn – chỉ 4 m3, được thiết kế để vận hành với nhiên liệu lỏng.
Sau Alvin, Stellaria dự kiến phát triển MegAlvin với công suất 10 MWe, và cuối cùng là lò Stellarium thương mại hóa.
Về khía cạnh an toàn, lò được lắp đặt dưới lòng đất với 4 lớp bảo vệ, đảm bảo an toàn tối đa trước mọi tình huống, bao gồm tai nạn nghiêm trọng, thiên tai như động đất, lũ lụt, hoặc va chạm máy bay.
Tài liệu an toàn chi tiết đã được nộp, bao gồm phân tích rủi ro, bảo vệ phóng xạ cho công nhân, cộng đồng và môi trường, cũng như kế hoạch tháo dỡ sau này.
Theo ông Nicolas Breyton, Chủ tịch Stellaria, năm 2025 đánh dấu bước ngoặt lớn cho công ty với vòng gọi vốn thành công, thỏa thuận đặt hàng điện trước từ Equinix – tập đoàn hàng đầu về trung tâm dữ liệu toàn cầu – và việc nộp DAC.
Hồ sơ DAC dày hơn 1.000 trang, gồm 15 tài liệu kỹ thuật, đánh giá tác động môi trường và khả năng tài chính của công ty.
Quy trình phê duyệt đang diễn ra dưới sự giám sát của Bộ trưởng phụ trách an toàn hạt nhân Pháp. Nếu được chấp thuận, nguyên mẫu Alvin dự kiến sẽ bắt đầu "đỏ lửa" vào năm 2030, với chương trình thử nghiệm để xác nhận khái niệm và mở đường cho sản xuất hàng loạt.
Sự kiện này không chỉ khẳng định vị thế dẫn đầu của Pháp trong công nghệ hạt nhân mà còn mở ra triển vọng mới cho bức tranh năng lượng toàn cầu. Lò neutron nhanh có thể cung cấp điện sạch, ổn định cho các lĩnh vực công nghiệp, trung tâm dữ liệu và cộng đồng xa xôi, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Từ một ý tưởng khoa học viễn tưởng, lò phản ứng neutron nhanh nay đã trở thành hiện thực gần kề, minh chứng cho sức mạnh của đổi mới và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân.
Minh Đức (Theo WNN, Interesting Engineering)
