Ảnh minh họa
Từ trước tới nay, “Made in Germany” luôn là thương hiệu vàng, đặc biệt trong lĩnh vực ô tô và máy móc cơ khí. Mới đây. trang truyền thông kỹ thuật nổi tiếng của Đức là Engineer Network đã đăng một bài phỏng vấn nhân vật đầu ngành – ông Georg Stieler. Ông Stieler đã nói thẳng một sự thật: Đức từng chia sẻ công nghệ với Trung Quốc nhưng trong lĩnh vực robot và “trí tuệ nhân tạo vật lý”, Trung Quốc đã lặng lẽ vượt lên phía trước, thậm chí bỏ xa Đức.
10 năm trước, khi ông Stieler mới tiếp xúc với ngành robot Trung Quốc, tình hình lúc đó ra sao? Mật độ robot công nghiệp của Trung Quốc chỉ bằng khoảng 1/10 của Đức. Nói thẳng ra, khi người ta đã dùng máy móc để sản xuất ô tô, thì ở nhiều nơi vẫn phải dựa vào sức người gánh vác. Nếu khi đó có ai nói robot Trung Quốc sẽ vượt Đức thì nhiều người sẽ không tin, ông Stieler chia sẻ.
Nhưng ai ngờ, mọi thứ lại thay đổi rất nhanh. Giờ đây, Trung Quốc không chỉ vượt Đức về mật độ robot công nghiệp, mà còn cùng với Mỹ đứng đầu về trí tuệ nhân tạo. Giống như một cuộc đua đường dài: ban đầu bạn thậm chí không thấy nổi đèn hậu của đối thủ, chạy một hồi thì phát hiện mình đã bắt kịp, rồi vượt lên dẫn đầu.
Ông nói thẳng với truyền thông rằng: Năm 2025, mức đầu tư của Trung Quốc và Mỹ vào các startup robot cao gấp khoảng 5–6 lần châu Âu. Điều đó có nghĩa gì? Nghĩa là bên này tiền đổ ào ào cho R&D, còn bên kia vẫn đang tính toán chi li từng đồng. Riêng tại Trung Quốc, trong số các doanh nghiệp làm trí tuệ nhân tạo, đã có nhiều công ty gọi vốn một lần vượt 220 triệu USD. Tiền không phải từ trên trời rơi xuống. Vốn là thứ thông minh nhất: tiền chảy về đâu, tương lai nằm ở đó.
Điều thú vị nhất là ví dụ mà Stieler đưa ra. Ông nói, hiện nay ở Trung Quốc có thể thấy những màn trình diễn ứng dụng mà ở châu Âu thậm chí không nghĩ tới. Ví dụ như Robot hai tay xỏ kim, thêu hoa.
Trước đây, trong ấn tượng của chúng ta, robot chỉ là “to xác vụng về”: bốc hàng, hàn thép thì được, còn bảo nó làm việc tinh xảo như thêu thùa thì rất khó. Thế nhưng điều đó nay đã thành hiện thực ở Trung Quốc.
Chưa kể các mô hình “thị giác – ngôn ngữ – hành động”, nói đơn giản là robot có thể nghe hiểu lời con người, bảo nó làm gì thì làm nấy, thậm chí gặp đồ vật chưa từng thấy cũng biết cách cầm nắm. Nếu ví robot trước đây là diễn viên quần chúng chỉ biết diễn theo kịch bản, thì robot bây giờ đã trở thành “lão làng” có thể ứng biến ngay trên sân khấu.
Có người sẽ nói: “Chẳng qua là trình diễn thôi, múa quyền đẹp mắt thì ai chẳng làm được?” Nhưng Stieler đã nhấn mạnh rằng vai trò của doanh nghiệp Trung Quốc ở tầng đáy chuỗi cung ứng đang bị đánh giá thấp nghiêm trọng.
Nghĩa là sao? Nghĩa là rất nhiều robot hình người của châu Âu – Mỹ trông bề ngoài rất “Tây”, nhưng mổ bụng ra xem thì từ bộ chấp hành, hộp giảm tốc, động cơ, cảm biến – toàn là “Made in China”. Giống như bạn nghĩ mình đang ăn tiệc Pháp, nhưng vào bếp mới phát hiện: đầu bếp, phụ bếp, người giao nguyên liệu… đều là người Trung Quốc.
Nhìn rộng hơn, kinh tế toàn cầu hiện nay đều khó khăn, ai cũng thắt lưng buộc bụng. Nhưng ngay trong bối cảnh đó, Stieler chỉ ra rằng doanh số robot công nghiệp của Trung Quốc năm 2025 vẫn tăng khoảng 10% so với cùng kỳ. Điều này nói lên điều gì? Rằng ngành chế tạo Trung Quốc vẫn đang nâng cấp, thay máu, không ngừng tự trang bị bằng công nghệ mới.
Còn phía Đức thì sao? Ông Stieler thể hiện rõ sự tiếc nuối. Ông nói Đức quan tâm ít tới các hướng mới như robot hình người, trong ngành tràn ngập tâm lý “đứng xem”. Hai chữ “đứng xem” này dùng cực kỳ đắt: nói trắng ra là sợ, là lười, là không muốn bước ra khỏi vùng an toàn.
Ông Stieler còn so sánh tình cảnh này với xe điện năm xưa. Khi đó, người Đức tin rằng xe động cơ đốt trong của mình thuộc top đầu thế giới, không quá để tâm vào xe điện. Kết quả thì sao? Giờ đây bị các hãng xe mới của Trung Quốc vượt lên.
Ngoài ra, các hãng Trung Quốc còn có một đặc điểm: thực dụng. Người Mỹ thích theo đuổi “năng lực tổng quát”, muốn một robot có thể lên trời hái sao, xuống biển bắt cá – nghe thì oai, nhưng triển khai rất khó. Trung Quốc thì khác: theo đuổi hệ thống toàn stack, xoay quanh nhiệm vụ cụ thể – làm được việc, chi phí thấp, lặp lại nhanh.
Công nghệ thay đổi từng ngày: hôm nay bạn dẫn đầu, ngày mai có thể bị vượt qua, Ông Stieler bộc bạch.
