Hành trình mới của 40 công nhân khiếm thính sau khi ECCO Việt Nam giải thể

Clip: Quân

Việc ECCO Việt Nam bất ngờ thông báo giải thể khiến hàng nghìn lao động mất việc, trong đó có khoảng 40 công nhân khiếm thính. Với họ, ECCO không đơn thuần là nơi mưu sinh mà còn là môi trường hiếm hoi có phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu, nơi những người lao động đặc biệt được đào tạo, phát triển và làm việc bình đẳng. Những ngày sau thông báo, nhiều người đang chủ động tìm kiếm cơ hội mới để tiếp tục hành trình tự lập.

Môi trường làm việc đặc biệt của những công nhân khiếm thính

Chiều 2/11, Công ty TNHH ECCO Việt Nam, có trụ sở tại Khu công nghiệp Bàu Bàng, TP.HCM, bất ngờ thông báo giải thể và dừng toàn bộ hoạt động sản xuất tại nhà máy kể từ 14h cùng ngày.

Theo thông tin từ Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM (HEPZA), doanh nghiệp chấm dứt hoạt động kinh doanh trong bối cảnh tình hình kinh tế khó khăn, nhu cầu thị trường suy giảm trong nhiều năm. Tập đoàn ECCO cũng có kế hoạch tái cấu trúc mạng lưới sản xuất toàn cầu, tập trung mở rộng hoạt động tại trụ sở chính ở Đan Mạch và một số nhà máy hiện hữu khác.

Thời điểm thông báo, nhà máy có 1.611 người lao động, trong đó có 259 lao động từ các đơn vị thuê ngoài. Đáng chú ý, doanh nghiệp có khoảng 40 công nhân khiếm thính đang làm việc tại nhiều bộ phận, dây chuyền khác nhau.

Với những người lao động này, ECCO từng là một môi trường làm việc khá đặc biệt. Không tập trung toàn bộ công nhân khiếm thính vào một dây chuyền hay một ca làm việc riêng, công ty phân bổ họ ở nhiều bộ phận, đồng thời có phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu hỗ trợ giao tiếp.

Anh Trần Trung Hiệp, phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu tại ECCO, cho biết anh mới làm việc tại công ty khoảng 3 tháng. Nhiệm vụ của anh là hỗ trợ công nhân khiếm thính giao tiếp với tổ trưởng, đồng nghiệp và các bộ phận liên quan. Bên cạnh đó, anh còn tổ chức hướng dẫn ngôn ngữ ký hiệu cho những nhân viên khác.

"Mỗi bộ phận, mỗi ca sẽ cử 2-3 người đi học để cố gắng giao tiếp với các bạn khiếm thính, đảm bảo hiệu quả trong công việc", anh Hiệp chia sẻ.

Theo anh, việc phân bổ công nhân khiếm thính ở nhiều dây chuyền giúp những người lao động khác cũng có cơ hội học cách giao tiếp, thay vì chỉ một nhóm nhỏ phải chịu trách nhiệm hỗ trợ đồng nghiệp.

"Đó là một điều rất tốt. Mình thấy công ty đã tạo ra môi trường mà mọi người đều có trách nhiệm với nhau", anh Hiệp nói.

"Khi nhận được thông báo giải thể, phản ứng đầu tiên của mọi người là rất sốc, nhiều người bật khóc vì họ đã thực sự đặt trọn tâm huyết vào công việc, công ty. Mình chưa gặp công ty nào mà người khiếm thính lại có phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu, công nhân cũng phải học ngôn ngữ ký hiệu để giao tiếp.

Đã có nhiều người phấn đấu thời gian dài để được nâng bậc lương, để đổi màu áo khác. Họ cũng tiếc khi mất đi một môi trường làm việc thực sự ổn định. Dù sao thì đãi ngộ tại ECCO thực sự rất tốt.”

Đối với Huỳnh Đặng Long Bảo, một công nhân khiếm thính đã làm việc tại ECCO được 7 tháng, sự hỗ trợ ngay từ những ngày đầu đã giúp anh nhanh chóng hòa nhập.

Trước đó, Bảo từng làm tại một công ty sản xuất đồ gỗ. Môi trường nhiều bụi, thường xuyên phải đeo khẩu trang khiến anh quyết định tìm công việc khác phù hợp hơn. Sau khi được giới thiệu vào ECCO, anh được nhân viên và giáo viên hướng dẫn từng bước, từ đó dần bắt kịp tiến độ sản xuất.

Công việc của Bảo gồm 5 công đoạn liên quan đến keo, dán tăng cường, ép logo và đóng nút. Anh cho biết mình không gặp nhiều khó khăn khi thực hiện công việc cũng như giao tiếp với đồng nghiệp.

Ngoài tiền lương, những hỗ trợ về nhà trọ, đi lại, bảo hiểm và lương tháng 13 cũng giúp Bảo có cuộc sống ổn định hơn.

Tương tự, Nguyễn Minh Thành, người đã gắn bó với ECCO gần 3 năm, cho biết ban đầu anh gặp không ít trở ngại vì đồng nghiệp chưa biết ngôn ngữ ký hiệu. Khi cần trao đổi, mọi người thường sử dụng cử chỉ, chữ viết hoặc nhờ tổ trưởng giải thích.

Tuy nhiên, theo thời gian, những công nhân khác dần quen với cách giao tiếp này. Thành cũng được hướng dẫn tận tình trong quá trình làm việc, từ đó có thêm tự tin và chủ động hỗ trợ những đồng nghiệp khiếm thính mới vào công ty.

"Trong các năm tiếp theo, mình làm tốt hơn nên mọi người cũng dần công nhận khả năng của mình. Mình mạnh dạn mời thêm các bạn khiếm thính khác tham gia vào ECCO cùng mình và số lượng công nhân khiếm thính tăng lên", Thành kể.

Với anh, điều đáng quý nhất là cảm giác được công nhận năng lực, được làm việc và nhận những quyền lợi như các đồng nghiệp khác.

"Biết ECCO thông báo giải thể, mình thực sự thấy rất buồn và bất ngờ. Mình đã bật khóc một chút. Khi về nhà, mình cứ nằm suy nghĩ hoài không ngủ được. Mình nhớ rất nhiều về những kỷ niệm ở ECCO. Đây thực sự là môi trường làm việc rất tốt."

Những kế hoạch sau thông báo giải thể

Đã quen với môi trường làm việc và coi ECCO như một nơi gắn bó lâu dài, thông báo dừng hoạt động khiến nhiều công nhân khiếm thính không khỏi hụt hẫng.

Đặng Đức Tài và Lê Thị Huỳnh Mai đều đã làm việc tại công ty được 6 tháng. Mai cho biết cô đã khóc rất nhiều khi nghe tin nhà máy giải thể. Thời điểm đó, chỉ còn khoảng 4 tháng nữa là đến Tết, trong khi mẹ cô đang bị bệnh.

"Mình muốn tìm được công việc, việc gì cũng được. Nếu làm 1-2 năm thì mình có thể đủ tiền chi trả tiền chữa bệnh cho mẹ. Mình cũng mong muốn ở nơi làm việc mới, người bình thường và người khiếm thính đều bình đẳng như nhau", Mai chia sẻ.

Với Tài, cảm giác tiếc nuối còn đến từ một cột mốc mà anh đã nỗ lực trong thời gian dài. Sau quá trình học tập, thi đánh giá và hoàn thành các yêu cầu trên dây chuyền, Tài chuẩn bị được nâng lên mức lương bậc 2. Thế nhưng, khi chưa kịp mặc bộ đồng phục mới, công ty đã thông báo giải thể.

Tài cho biết khoản hỗ trợ dự kiến được doanh nghiệp chi trả khiến anh phần nào cảm thấy vui, bởi đó cũng là sự ghi nhận đối với quãng thời gian làm việc tại đây.

Trong khi đó, Phan Thị Tố Nguyên đã có 3 năm 2 tháng gắn bó với ECCO. Đây cũng là công ty đầu tiên cô làm việc sau khi tốt nghiệp THPT.

Từ một nhân viên thời vụ còn bỡ ngỡ, Nguyên dần được đồng nghiệp hướng dẫn, làm quen với công việc ép tăng cường, ép logo và từng bước nâng bậc lương. Cô từng nghĩ mình sẽ tiếp tục gắn bó lâu dài khi mức lương và chế độ ngày càng tốt hơn.

"Trong một tháng thử việc đầu tiên thì lương thấp nhưng sau đó lại khá cao, còn được đi du lịch, mở mang nhiều kiến thức mới. Đồ ăn ở công ty cũng rất ngon, các bạn xung quanh cũng hỗ trợ mình rất nhiều, mình thấy rất vui.

Hiện mình đang ở mức lương bậc 2, nếu tiếp tục làm việc thì có thể tăng lên mức lương bậc 3 nhưng công ty lại giải thể, mình chưa kịp làm gì hết. Mình cũng có suy nghĩ sẽ gắn bó thật lâu với công ty, mức lương sẽ ngày càng cao hơn. Mình cảm giác ECCO giống như gia đình mình vậy, họ giống như ba mẹ, đã chăm sóc mình rất tốt.

Mình cảm giác ECCO giống như gia đình vậy, họ giống như ba mẹ, đã chăm sóc mình rất tốt. Giờ ECCO giải thể, mình rất buồn", Nguyên kể.

"Dù bất ngờ giải thể nhưng công ty đã đứng ra nói rõ mọi vấn đề, chi trả và giải quyết chế độ cho công nhân. Điều đó khiến mình cảm thấy rất xúc động. Tiền lương tháng 11, tiền lương tháng 13 - 14 hay những quyền lợi khác đều được công ty thông báo cụ thể."

Nguyên cho biết cô sẽ tiếp tục tìm việc ở khu vực xung quanh. Nếu không tìm được công việc phù hợp, cô có thể trở về quê ở Đồng Tháp.

Không chỉ tiếc nuối một công việc ổn định, nhiều người còn phải tính toán lại những dự định cá nhân. Bảo cho biết anh và bạn gái cùng làm tại ECCO, từng dự định tiết kiệm tiền để tổ chức đám cưới. Sau khi mất việc, kế hoạch của cả hai cũng trở nên chênh vênh.

"Mình không muốn dựa vào ba mẹ mà muốn cùng người yêu tự đi làm, tự tiết kiệm. Ba mẹ cũng đã vất vả rồi", Bảo chia sẻ.

Theo Bảo, gia đình không gặp quá nhiều áp lực tài chính nhưng anh vẫn muốn tự chủ cuộc sống, có thể tích lũy và lo cho tương lai bằng chính sức lao động của mình.

Chủ động tìm việc mới, mong có thêm cơ hội hòa nhập

Theo thông tin từ HEPZA, sau khi làm việc với cơ quan chức năng và đại diện công đoàn, ECCO đã thống nhất phương án giải quyết chế độ cho người lao động.

Cụ thể, công ty chi trả lương tháng 10, tính lương tháng 11 đến hết ngày 30/11 dù người lao động không phải đến nhà máy làm việc trong thời gian này. Người lao động cũng được nhận lương tháng 13 theo tỷ lệ thời gian làm việc thực tế trong năm. Đáng chú ý, doanh nghiệp hỗ trợ thiện chí thêm nửa tháng lương cơ bản theo hợp đồng cho mỗi năm làm việc, tính đến ngày chấm dứt hợp đồng. Trường hợp làm việc chưa đủ 12 tháng được tính là một năm.

Theo HEPZA, lương tháng 11 và các khoản hỗ trợ sẽ được chi trả chậm nhất vào ngày 30/11.

Anh Hiệp cho biết, với những lao động khiếm thính, việc tìm kiếm công việc mới có thể gặp nhiều trở ngại hơn so với những người lao động khác. Không phải doanh nghiệp nào cũng có nhân sự biết ngôn ngữ ký hiệu hoặc sẵn sàng bố trí phiên dịch viên hỗ trợ.

Tuy nhiên, sau những ngày đầu bất ngờ và hụt hẫng, nhiều công nhân đã bắt đầu chủ động tìm kiếm cơ hội mới.

Cập nhật ngày 10/11, anh Hiệp cho biết khoảng 40 công nhân khiếm thính từng làm tại ECCO đang có những hướng đi khác nhau. Trong đó, 20 người đã lựa chọn Công ty TANS, một doanh nghiệp may mặc đồ thể thao tại Bến Cát, làm nơi tìm kiếm cơ hội việc làm mới sau khi trực tiếp tham quan nhà máy. Nhóm dự kiến hoàn tất phỏng vấn, thủ tục nhận việc trước khi chuyển nơi ở về Bến Cát.

20 người còn lại vẫn đang tiếp tục tìm kiếm công việc phù hợp.

Trước đó, thông tin về việc một doanh nghiệp giày dép có tiếng sẵn sàng tiếp nhận cả 40 công nhân khiếm thính của ECCO từng được chia sẻ, thắp lên hy vọng về cơ hội việc làm mới cho những lao động này. Tuy nhiên, theo anh Hiệp, sau khi trực tiếp đến tham quan nhà máy, các công nhân đã cân nhắc và quyết định không lựa chọn làm việc tại đây.

Trong quá trình hỗ trợ các bạn tìm kiếm công việc mới, anh Hiệp cũng kết nối được với 15 lao động khiếm thính khác bên ngoài ECCO vào làm tại doanh nghiệp này và đã đồng ý tham gia phỏng vấn vào ngày 13/11.

Với riêng anh Hiệp, việc tìm kiếm công việc mới cũng là một bài toán khó bởi không có nhiều doanh nghiệp tuyển riêng vị trí phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu. Anh cho biết hiện vẫn đang hỗ trợ các công nhân kết nối với những nơi có nhu cầu tuyển dụng.

Sau khi nhà máy dừng hoạt động, những người lao động ấy đang phải bắt đầu lại, với không ít lo lắng về công việc và cuộc sống phía trước. Nhưng ít nhất, họ không còn chỉ chờ đợi cơ hội đến. Những cuộc kết nối việc làm, những chuyến tham quan nhà máy và quyết định cùng nhau chuyển đến nơi làm việc mới đang mở ra những hướng đi tiếp theo.

Điều mà họ mong muốn cũng rất giản dị: có một công việc ổn định, được đối xử bình đẳng và tiếp tục tự lo cho cuộc sống của mình bằng chính đôi tay lao động.