Hà Nội giữ lại cây xanh đặc trưng đã đi vào thi ca

Admin

Chuyên gia cho biết, những cây nào đã đi vào thơ ca, gắn với ký ức đô thị thì vẫn nên giữ lại ở mức độ vừa phải để người dân cảm nhận được nét đặc trưng riêng, tránh việc phải đốn hạ hàng loạt gây phản ứng trong dư luận.

Trao đổi với PV Tiền Phong, TS.KTS Nguyễn Thị Thuận (nguyên giảng viên Khoa Kiến trúc - Quy hoạch, Trường Đại học Xây dựng; đơn vị tư vấn Đề án quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước trên địa bàn thành phố Hà Nội) đã chia sẻ nhiều góc nhìn chuyên môn xung quanh việc lựa chọn, thay thế và quy hoạch hệ thống cây xanh trên địa bàn Thủ đô.

Trước băn khoăn về việc xử lý một số loài cây hiện hữu trên đường phố Hà Nội như hoa sữa, xà cừ hay xoài vốn bộc lộ nhiều bất cập về mùi hương, rễ nổi hoặc không phù hợp với hạ tầng đô thị, TS.KTS Nguyễn Thị Thuận cho rằng đây mới chỉ là định hướng ban đầu và cần một lộ trình cụ thể, thận trọng.

 - Ảnh 1.

Hoa sữa trên đường phố Hà Nội

Theo nữ chuyên gia, đối với những tuyến phố có mật độ hoa sữa quá dày gây ảnh hưởng đến người dân, thành phố sẽ tính toán thay thế dần bằng các loài cây phù hợp hơn trong danh mục định hướng. Tuy nhiên, không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn hay thay thế đồng loạt trên diện rộng.

"Những cây nào đã đi vào thơ ca, gắn với ký ức đô thị thì vẫn nên giữ lại ở mức độ vừa phải để người dân cảm nhận được nét đặc trưng riêng, tránh việc phải đốn hạ hàng loạt gây phản ứng trong dư luận", TS.KTS Nguyễn Thị Thuận nêu quan điểm.

Đề cập đến giải pháp làm đẹp cảnh quan đô thị bằng cây xanh, TS.KTS Nguyễn Thị Thuận phân tích rằng Hà Nội có lợi thế khí hậu bốn mùa rõ rệt, do đó việc lựa chọn cây trồng cần tính đến sự chuyển biến màu sắc theo thời gian để tạo sức sống cho đường phố.

Nữ tiến sĩ dẫn chứng, nếu bố trí hợp lý các loài cây có hoa và lá đổi màu theo từng giai đoạn trong năm — như mùa xuân có hoa ban, mùa hè có bằng lăng, phượng vĩ, sang thu và đầu đông có những loài cây chuyển sắc lá vàng, lá đỏ — thì không gian đô thị sẽ luôn sinh động.

 - Ảnh 2.

Loài hoa có nét đặc trưng, gắn với thơ ca và ký ức đô thị Thủ đô

"Nếu khéo léo kết hợp các loài cây có chu kỳ ra hoa, thay lá khác nhau, đường phố Hà Nội sẽ giữ được vẻ đẹp tươi mới quanh năm, gần như không lúc nào bị trơ trụi hay đơn sắc", bà nhận định.

Bên cạnh hệ thống cây bóng mát trên vỉa hè, đường phố, TS.KTS Nguyễn Thị Thuận cũng ủng hộ chủ trương khuyến khích phủ xanh trên các công trình kiến trúc như mái nhà, mặt đứng tòa nhà nhằm tăng mật độ cây xanh cho khu vực nội đô. Tuy nhiên, bà lưu ý việc này cần có hướng dẫn kỹ thuật cụ thể về kết cấu, chủng loại cây trồng để đảm bảo an toàn và hiệu quả lâu dài.

Thiết lập quy chuẩn chặt chẽ cho cây xanh

Trước đó, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 143/2026/QĐ-UBND quy định quản lý công viên, cây xanh, mặt nước trên địa bàn (có hiệu lực thi hành từ ngày 22/10/2026, thay thế Quyết định số 03/2023/QĐ-UBND). Đây là quy định pháp lý nhằm cụ thể hóa Luật Thủ đô, đồng thời đồng bộ hóa công tác quản lý không gian xanh theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Các đơn vị được phân cấp có trách nhiệm lập kế hoạch đầu tư, phát triển 5 năm và hằng năm, tổ chức trồng mới, duy trì, bảo tồn cũng như cấp phép chặt hạ, dịch chuyển cây xanh theo thẩm quyền.

Đối với công tác trồng mới và bảo vệ cây xanh, Quyết định quy định cụ thể tiêu chuẩn kỹ thuật ngay từ vườn ươm: cây tiểu mộc phải cao tối thiểu 3m (đường kính thân từ 6cm), cây trung mộc cao tối thiểu 4m (đường kính thân từ 8cm) và cây đại mộc cao tối thiểu 5m (đường kính thân từ 10cm). Khi thi công cải tạo vỉa hè, hạ tầng kỹ thuật, chủ đầu tư phải lập phương án bảo vệ vùng an toàn cho bộ rễ với bán kính tối thiểu bằng 8 đến 10 lần đường kính thân cây, hạn chế tối đa việc chặt hạ, dịch chuyển hay chặt rễ.

Thành phố ban hành danh mục 33 loài cây xanh được phép trồng trên đường phố và khu vực công cộng, chia thành 7 nhóm vị trí tương ứng với bề rộng dải phân cách (từ 2m trở lên) và bề rộng vỉa hè (từ 2m đến trên 7,5m). Các loài cây này phải đáp ứng tiêu chuẩn thân thẳng, tán cân đối, rễ ăn sâu, chịu gió bão, hoa quả không gây mùi khó chịu và có màu sắc phong phú theo mùa như ban trắng, ban tím, bàng lá nhỏ, bằng lăng, chiêu liêu, chuông vàng, giáng hương cầu gai, hoàng lan, kèn hồng, lát hoa, lộc vừng, long não, muồng hoàng yến, ngọc lan, phong linh, phượng vĩ, sao đen, sấu, sưa đỏ, xoài... Bên cạnh đó, Hà Nội cũng ban hành danh mục 18 loài cây ngập nước, bán ngập và thủy sinh (như bụt mọc, gáo trắng, tràm gió, lộc vừng, súng, sen...) nhằm cải thiện chất lượng nước và cảnh quan ven hồ.

Ở chiều ngược lại, Hà Nội cũng quy định 18 loài cây cấm trồng trên địa bàn thành phố. Danh sách này loại bỏ các loài chứa độc tố nguy hiểm (bã đậu, bồ hòn, cô ca cảnh, mã tiền, ô đầu, sưng Nam bộ, tỏi độc, thông thiên, trúc đào)...

Song song với việc siết chặt danh mục, thành phố đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thông qua việc đánh số, lập hồ sơ và cập nhật cơ sở dữ liệu cây xanh dùng chung lên nền tảng công nghệ của thành phố. Theo đại diện Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội, đến nay thành phố đã số hóa và tích hợp lên bản đồ nền địa lý gần 200.000 cây xanh với đầy đủ thông tin về loài cây, đường kính, tọa độ, địa chỉ và hiện trạng sinh trưởng. Hệ thống này giúp các đơn vị duy tu cập nhật ngay lập tức tình trạng cây gãy đổ, sâu bệnh ngoài hiện trường qua thiết bị di động, đồng thời cảnh báo sớm các nguy cơ mất an toàn.