Bắt đầu từ những bước đi còn nhiều bỡ ngỡ
Sau nửa tháng kể từ khi chính thức ra mắt, sản phẩm du lịch cộng đồng Mường Cốc (xã Mỹ Đức, Hà Nội) đang từng bước đón những đoàn khách đầu tiên đến trải nghiệm. Điều dễ cảm nhận nhất không chỉ là những tuyến đường, điểm check-in hay các sản phẩm du lịch mới được hình thành, mà còn là niềm háo hức hiện rõ trên gương mặt của người dân địa phương.
Ngày 1/7 vừa qua, Sở Du lịch Hà Nội phối hợp với UBND xã Mỹ Đức tổ chức chuỗi hoạt động công bố sản phẩm du lịch cộng đồng Mường Cốc với thông điệp "Mường Cốc - Chạm vào bình yên". Đây là sản phẩm du lịch cộng đồng mới của Thủ đô, góp phần đa dạng hóa hệ sinh thái sản phẩm du lịch theo hướng xanh, bền vững, giàu bản sắc văn hóa và lấy cộng đồng làm trung tâm.
Để có ngày ra mắt này, trong nhiều tháng qua người dân Mường Cốc đã cùng chính quyền địa phương, ngành du lịch và các chuyên gia khảo sát tài nguyên, xây dựng sản phẩm, hoàn thiện dịch vụ.
Vì vậy khi Mường Cốc chính thức xuất hiện trên bản đồ du lịch cộng đồng của Hà Nội, niềm vui của người dân không những đến từ việc có thêm một điểm đến mới, mà còn là kỳ vọng về một hướng phát triển kinh tế bền vững.
Du khách trải nghiệm ẩm thực tại Mường Cốc (Ảnh: Sở Du lịch Hà Nội).
Là một trong những mô hình tham gia phát triển du lịch cộng đồng tại Mường Cốc, ông Nguyễn Văn Vương - đại diện LAMIA Farmstay chia sẻ với Người Đưa Tin rằng, việc tham gia xây dựng sản phẩm du lịch cộng đồng xuất phát từ mong muốn góp phần tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân địa phương.
"Sau khi công bố sản phẩm du lịch cộng đồng Mường Cốc, bà con ở đây đều rất phấn khởi và mong muốn du lịch phát triển để có thêm công việc, có thêm thu nhập, hơn nữa khi làm du lịch cách nhìn nhận của mình sẽ khác so với chỉ làm nông nghiệp.
Mình được tiếp xúc với nhiều người, học hỏi nhiều hơn. Tôi cũng mong các con, các cháu có thêm cơ hội cọ xát, tích lũy kinh nghiệm để sau này phát triển tốt hơn", ông Vương cho hay.
Không chỉ cung cấp dịch vụ lưu trú, LAMIA Farmstay định hướng phát triển các hoạt động trải nghiệm gắn với đời sống nông nghiệp và văn hóa bản địa. Đến đây, du khách có thể tham gia bắt cá, cho vịt ăn, bắt vịt, tham quan khu chăn nuôi, đạp xe, đồng thời check-in giữa không gian đồng quê và những đầm sen đặc trưng của Mường Cốc.
"Đặc trưng của Mường Cốc là sen. Nhiều năm nay cứ đến mùa sen là rất đông du khách về chụp ảnh, trải nghiệm và mua các sản phẩm từ sen mang về", ông nói.
Dù sản phẩm du lịch cộng đồng đã chính thức ra mắt, theo ông Vương các hộ dân vẫn đang trong giai đoạn vừa làm vừa học để từng bước hoàn thiện dịch vụ. Hiện các điểm trải nghiệm của LAMIA Farmstay vẫn chưa thu phí, chủ yếu mở cửa để người dân và du khách tham quan, trải nghiệm, đồng thời tiếp nhận những góp ý nhằm hoàn thiện sản phẩm.
"Làm thực tế mới thấy mình còn thiếu nhiều kinh nghiệm. Chúng tôi rất muốn lắng nghe những góp ý của du khách để hoàn thiện hơn", ông chia sẻ.
Mùa sen về nhiều du khách tìm đến check-in, trải nghiệm (Ảnh: Du lịch cộng đồng Mường Cốc).
Theo đại diện LAMIA Farmstay, lượng khách đã tăng lên sau khi Mường Cốc chính thức công bố sản phẩm du lịch cộng đồng. Tuy nhiên khách vẫn chưa ổn định, chủ yếu là các đoàn đến khảo sát, trải nghiệm hoặc tìm hiểu mô hình trong khi lượng khách du lịch tự do chưa nhiều.
Ông Vương cho hay, trong quá trình xây dựng sản phẩm, chính quyền địa phương, cơ quan chức năng đã tích cực hỗ trợ người dân thông qua các hoạt động hướng dẫn, giới thiệu mô hình, tư vấn cách quản lý và tổ chức dịch vụ. Song ông Vương cho rằng điều người dân mong mỏi nhất vẫn là được đào tạo bài bản hơn để nâng cao tính chuyên nghiệp.
"Nếu khách đến mà không hài lòng thì rất khó để họ quay trở lại hoặc giới thiệu cho người khác. Ngược lại khi họ được đón tiếp chu đáo, trải nghiệm tốt thì chính họ sẽ là người quảng bá hiệu quả nhất.
Tôi chỉ mong mọi thứ được phát triển một cách chân thật, bền vững. Người làm nông như chúng tôi không mong điều gì quá lớn, chỉ mong làm những gì thật nhất, phục vụ tốt nhất để khách đến rồi sẽ muốn quay trở lại", ông Vương bày tỏ.
Trong thời gian tới, LAMIA Farmstay sẽ tiếp tục bổ sung các hoạt động như đạp xe, trekking, mở rộng không gian check-in và tăng thêm các trải nghiệm gắn với nông nghiệp nhằm kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Hướng tới điểm đến cộng đồng Net Zero
Những trăn trở và kỳ vọng của người dân cũng chính là điều ngành du lịch Hà Nội hướng tới khi lựa chọn Mường Cốc để phát triển thành sản phẩm du lịch cộng đồng mới của Thủ đô.
Theo ông Trần Trung Hiếu - Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội, việc lựa chọn Mường Cốc để phát triển du lịch cộng đồng không phải là ngẫu nhiên. Chỉ cách trung tâm Hà Nội khoảng 60km, nơi đây vẫn lưu giữ gần như nguyên vẹn cảnh quan đặc trưng của vùng bán sơn địa với những cánh đồng lúa, hồ nước, núi đá vôi cùng nếp sống bình dị của đồng bào Mường.
Ngoài việc sở hữu cảnh quan tự nhiên, Mường Cốc còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc như tiếng chiêng, dân ca Mường, ẩm thực, nghề thủ công cùng hệ thống phong tục, tập quán và tri thức dân gian được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Theo ông Hiếu, chính sự hòa quyện giữa thiên nhiên, văn hóa và con người đã tạo nên bản sắc riêng của vùng đất này.
"Với thông điệp 'Mường Cốc - Chạm vào bình yên', chúng tôi mong muốn mỗi du khách khi đặt chân đến đây sẽ được sống chậm hơn, lắng nghe thiên nhiên nhiều hơn và cảm nhận sâu hơn những giá trị văn hóa hiện hữu trong từng nếp nhà, từng bữa cơm, từng tiếng chiêng, lời hát cũng như sự chân thành của người dân bản Mường", ông Hiếu chia sẻ.
Theo lãnh đạo Sở Du lịch Hà Nội, ngay từ giai đoạn xây dựng, Mường Cốc đã được định hướng phát triển thành điểm đến xanh, lấy cộng đồng làm trung tâm và hướng tới mục tiêu trở thành mô hình du lịch cộng đồng Net Zero của Hà Nội.
Các em nhỏ thích thú trải nghiệm đánh chiêng dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân, qua đó hiểu hơn về giá trị của văn hóa truyền thống (Ảnh: Du lịch cộng đồng Mường Cốc).
Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội cho rằng, địa phương sẽ từng bước giảm phát thải, hạn chế rác thải nhựa dùng một lần, phát triển mạng lưới Refill Station, đồng thời khuyến khích du khách thực hành du lịch có trách nhiệm, chung tay cùng cộng đồng bảo vệ môi trường.
Đây cũng là xu hướng phát triển tất yếu của du lịch hiện đại, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa và gìn giữ hệ sinh thái.
Một trong những giá trị cốt lõi của mô hình là đưa người dân trở thành chủ thể của quá trình phát triển. Thay vì chỉ tham gia cung cấp dịch vụ, cộng đồng người Mường trực tiếp gìn giữ, phát huy và giới thiệu những giá trị văn hóa truyền thống thông qua đời sống thường nhật, nghề truyền thống, ẩm thực và không gian văn hóa bản địa.
Đến nay, Mường Cốc đã từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch cộng đồng khá hoàn chỉnh với 8 cung đường đạp xe khám phá bản Mường, 2 tuyến trekking thiên nhiên và dược liệu, 8 chương trình tour trải nghiệm, trong đó có 4 tour liên kết, đáp ứng nhiều nhóm khách khác nhau.
Điểm nhấn là chương trình "Một ngày làm người Mường", đưa du khách hòa mình vào đời sống của người dân địa phương thông qua các hoạt động mặc trang phục truyền thống, học tiếng Mường, tham gia lao động nông nghiệp, chế biến ẩm thực, thưởng thức văn hóa chiêng Mường, dân ca Mường, trải nghiệm nghề truyền thống và cùng cộng đồng thực hành lối sống xanh.
“Du khách hòa mình vào nhịp sống của cộng đồng địa phương thông qua các hoạt động như trải nghiệm trang phục truyền thống, học tiếng Mường, tham gia lao động nông nghiệp, chế biến ẩm thực, thưởng thức văn hóa chiêng Mường, dân ca Mường, trải nghiệm nghề truyền thống...
Chuyến đi đến Mường Cốc không chỉ là một hành trình khám phá mà còn là một hành trình kết nối với thiên nhiên, văn hóa và con người”, ông Hiếu nói.
Bên cạnh đó, với vị trí thuận lợi, Mường Cốc có thể trở thành điểm đến có tính liên kết cao, kết nối với các vùng du lịch, điểm đến nổi tiếng của Hà Nội và các tỉnh, thành lân cận.
Đó là chùa Hương, làng nghề tăm hương Quảng Phú Cầu (Hà Nội), Mai Châu (Phú Thọ), Pù Luông (Thanh Hoá), Vườn Quốc gia Cúc Phương và các điểm du lịch của tỉnh Ninh Bình.
Để thực hiện được mục tiêu trên, lãnh đạo Sở Du lịch Hà Nội cho rằng, phía trước sẽ còn nhiều việc phải làm để Mường Cốc ngày càng hoàn thiện và nâng cao chất lượng điểm đến, sản phẩm, dịch vụ và nguồn nhân lực.
Tổ Điều phối du lịch cộng đồng Mường Cốc cần phát huy vai trò là đầu mối kết nối giữa cộng đồng với cơ quan quản lý, doanh nghiệp du lịch và du khách.
Cùng với đó chuẩn hóa các chương trình trải nghiệm, thường xuyên kiểm tra, giám sát chất lượng dịch vụ, hỗ trợ các hộ dân nâng cao năng lực phục vụ, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, quảng bá và điều phối hoạt động du lịch.
