Khoảng trống ở những người "có việc nhưng chưa có bảo hiểm"
Chiều 12/8, tại hội nghị thực hiện chính sách bảo xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) năm 2025 và 7 tháng đầu năm 2026, ông Nguyễn Trí Đại, Giám đốc BHXH thành phố Đà Nẵng, cho biết 7 tháng đầu năm, thành phố có hơn 610.000 người tham gia BHXH, tăng khoảng 23.500 người so với cuối năm 2025.
Ông Nguyễn Trí Đại, Giám đốc BHXH thành phố Đà Nẵng, hướng dẫn viên du lịch tự do, tài xế công nghệ và shipper là những nhóm cần tiếp tục vận động tham gia BHXH.
Trong đó, hơn 535.000 người tham gia BHXH bắt buộc và gần 75.000 người tham gia BHXH tự nguyện. Số người tham gia BHYT trên toàn thành phố đạt hơn 2,7 triệu người.
Việc giải quyết chế độ, chi trả lương hưu, trợ cấp và khám chữa bệnh BHYT tiếp tục được duy trì. Gần 99,85% người tham gia đã được xác thực với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Tuy nhiên, theo ông Đại, một bộ phận khá lớn lao động trong độ tuổi vẫn đứng ngoài hệ thống BHXH. Đáng chú ý là những nhóm nghề ngày càng phổ biến như hướng dẫn viên du lịch tự do, tài xế xe công nghệ, shipper giao hàng. Chỉ riêng các nhóm này được ước tính có hơn 10.000 người.
Đây là những lao động có việc làm, nhiều người có thu nhập tương đối ổn định nhưng chưa tham gia BHXH dưới bất kỳ hình thức nào.
Việc vận động các nhóm này cũng đòi hỏi thông tin cụ thể hơn về mức đóng, quyền lợi, chính sách hỗ trợ và cách duy trì đóng khi thu nhập không ổn định.
Từ ngày 31/7, thành phố có thêm chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện. Trong đó, Nghị quyết 84 quy định mức hỗ trợ thêm từ 15-30% cho người tham gia thuộc các nhóm đối tượng theo quy định. Đây được xem là điều kiện thuận lợi để mở rộng diện bao phủ đến lao động phi chính thức.
Theo ông Chu Mạnh Sinh, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam, việc mở rộng diện bao phủ BHXH cần xác định rõ từng nhóm đối tượng còn chưa tham gia.
Ông Chu Mạnh Sinh, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam, cho rằng chính sách hỗ trợ mới chỉ là một phần. Quan trọng hơn là phải xây dựng "kịch bản rất chi tiết", xác định chỉ tiêu theo từng năm, từng tháng, từng xã, phường và từng nhóm đối tượng.
Mục tiêu đến năm 2030 của Đà Nẵng là 65% lực lượng lao động tham gia BHXH, trong khi hiện tỷ lệ này mới hơn 42%. Với BHYT, năm 2026 thành phố phấn đấu đạt 95,07% dân số và hướng đến bao phủ toàn dân vào năm 2030.
"Phải xác định đối tượng như thế nào, ở địa bàn xã, phường nào, xuống đến thôn, tổ dân phố", ông Sinh đề nghị.
Theo ông, khi đã xác định được từng nhóm đối tượng và địa bàn, tiến độ phải được theo dõi thường xuyên, thay vì chờ đến các cuộc họp định kỳ mới rà lại chỉ tiêu. Cách vận động cũng cần phù hợp từng nhóm lao động, từ mức đóng, mức hỗ trợ đến quyền lợi có thể được hưởng.
Xử lý gần 500 tỷ đồng chậm đóng bảo hiểm, phải tính đến "sức khỏe" doanh nghiệp
Một vấn đề khác được đặt ra tại hội nghị là tình trạng chậm đóng BHXH. Đến hết tháng 7/2026, tỷ lệ tiền chậm đóng chiếm khoảng 2,85%, tương đương gần 500 tỷ đồng.
Theo Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng, gần 500 tỷ đồng chậm đóng không chỉ là khoản nợ trên sổ sách. Khi doanh nghiệp không đóng đầy đủ, quyền lợi của người lao động về ốm đau, thai sản, thất nghiệp, lương hưu và các chế độ khác có thể bị ảnh hưởng.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, đề nghị đưa các chỉ tiêu BHXH, BHYT lên hệ thống theo dõi của thành phố, tương tự cách giám sát giải ngân đầu tư công.
Ông Hùng cho rằng việc xử lý cần phân loại theo tình hình thực tế của từng doanh nghiệp, có biện pháp phù hợp nhưng vẫn phải bảo đảm quyền lợi của người lao động.
Để quản lý sát hơn, dữ liệu được xác định là một trong những mắt xích quan trọng. Theo lãnh đạo thành phố, nếu dữ liệu thuế, lao động, dân cư và thông tin tại các khu công nghiệp được kết nối, chia sẻ tốt, cơ quan chức năng có thể xác định nhanh doanh nghiệp chưa tham gia đầy đủ, nhóm lao động còn bỏ sót hoặc địa bàn có tỷ lệ tham gia thấp.
Hiện việc kết nối giữa một số hệ thống dữ liệu vẫn chưa đồng bộ, khiến cán bộ phải thực hiện nhiều khâu thủ công.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng đề nghị BHXH thành phố phối hợp ngành khoa học - công nghệ đưa các chỉ tiêu BHXH, BHYT lên hệ thống theo dõi của thành phố, tương tự cách giám sát giải ngân đầu tư công.
Theo lãnh đạo thành phố, việc kết nối dữ liệu thuế, lao động, dân cư sẽ giúp xác định rõ hơn những nhóm còn đứng ngoài hệ thống bảo hiểm.
Theo đó, địa phương nào chậm, chỉ tiêu nào chưa đạt phải được nhận diện sớm để có giải pháp ngay, thay vì đến kỳ sơ kết, tổng kết mới phát hiện.
Từ nay đến cuối năm, thành phố đặt mục tiêu phát triển thêm khoảng 25.500 người tham gia BHXH và 25.000 người tham gia BHYT.
Để đạt mục tiêu này, từng địa phương phải xác định còn bao nhiêu người chưa tham gia, họ thuộc nhóm nghề nào; từng doanh nghiệp chậm đóng cần có phương án xử lý cụ thể; còn người dân phải được cung cấp rõ thông tin về mức đóng, mức hỗ trợ và quyền lợi phù hợp với hoàn cảnh của mình.
