Xăng dầu hạ nhiệt nhưng cước vận tải vẫn chưa... nhúc nhích

Admin

Giá nhiên liệu gần đây liên tục được điều chỉnh theo chiều hướng giảm giá, người tiêu dùng kỳ vọng giá vé xe và cước vận chuyển hàng hóa sẽ hạ nhiệt. Tuy nhiên, thực tế cho thấy giá cước vẫn chưa có dấu hiệu… nhúc nhích

Nghịch lý “tăng nhanh, giảm chậm”

Tính đến ngày 21/11, giá xăng E5 RON92 chỉ còn 18.576 đồng/lít; xăng E10 RON95-III cũng xuống 19.100 đồng/lít. Đây là vùng giá thấp nhất kể từ đầu năm 2026.

Cùng với việc Chính phủ đưa thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại về mức 0% từ ngày 1/11/2026, diễn biến giá nhiên liệu được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá tích cực. Tuy nhiên, niềm vui từ giá xăng giảm chưa lan đến người tiêu dùng khi giá cước vận tải vẫn chưa điều chỉnh tương ứng.

Người lao động trông chờ điều chỉnh giảm giá vé khi xăng dầu hạ nhiệt (ảnh: Hữu Huy)

Chị Thanh Giang (ngụ tỉnh An Giang) cho biết, đầu năm 2026, giá vé xe từ TPHCM về quê chỉ khoảng 150.000-160.000 đồng. Sau đợt xăng dầu tăng giá hồi giữa năm, giá vé nhanh chóng tăng lên 180.000 đồng và duy trì mức này đến nay.

“Quê tôi cũng có hãng xe vừa mở thêm tuyến An Giang - TPHCM có giá 180.000 đồng, nhưng mới đây là vọt lên 200.000 đồng/vé trong bối cảnh nhiên liệu hạ nhiệt”, chị Giang nói.

Không chỉ hành khách, những người kinh doanh hàng hóa cũng đang chịu áp lực từ giá cước vận chuyển. Chị Minh Hạnh (36 tuổi) thường xuyên nhận hàng thủy hải sản từ quê lên TPHCM. Theo chị, khi giá xăng dầu tăng, cước vận chuyển hàng hóa đã tăng thêm 1.000 đồng/kg. Tuy nhiên, đến nay, dù giá xăng dầu giảm qua 5 lần điều chỉnh, mức cước vẫn không thay đổi.

“Tôi rất muốn điều chỉnh giảm giá hàng hóa để hỗ trợ khách hàng, cũng như bán được nhiều hàng hơn trong dịp cuối năm. Thế nhưng chi phí cước vận tải vẫn ở mức cao, vì vậy tôi rất khó để giảm giá hàng hóa ngay. Nhiều khách hàng thắc mắc sao giá hàng hóa không giảm, nhưng người kinh doanh cũng có cái khó bởi phụ thuộc vào nhiều khâu, chứ không phải là không muốn giảm giá”, chị Hạnh giãi bày.

Cước vận tải có độ trễ

Ngày 21/11, chia sẻ với PV Tiền Phong, ông Lê Trung Tính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải TPHCM cho biết, việc giá xăng dầu giảm nhưng giá cước vận tải chưa giảm ngay là điều có thể lý giải bởi cơ chế điều hành giá và đặc thù hoạt động của ngành vận tải.

Ông Lê Trung Tính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải TPHCM

Hiện nay, giá cước vận tải tại TPHCM nói riêng và Việt Nam nói chung được vận hành theo cơ chế thị trường. Khi giá xăng dầu tăng hoặc giảm, giá cước vận tải cũng có thể được điều chỉnh theo chiều tương ứng. Tuy nhiên, việc điều chỉnh này không diễn ra ngay lập tức mà thường có độ trễ khoảng 30 ngày, tùy thuộc vào loại hình phương tiện, đặc điểm hoạt động và tình hình cung cầu trên thị trường.

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh giá cước còn phụ thuộc vào mức độ biến động chi phí đầu vào. Theo cơ chế hiện nay, doanh nghiệp chỉ xem xét điều chỉnh giá cước khi tổng chi phí cấu thành giá thành vận tải tăng hoặc giảm từ 5% trở lên. Điều này có nghĩa không phải cứ giá xăng dầu tăng hoặc giảm 5% thì giá cước vận tải cũng tăng hoặc giảm tương ứng, mà phải căn cứ vào mức biến động tổng thể của giá thành vận tải.

Một điểm đáng chú ý là Nhà nước hiện không trực tiếp quản lý, quyết định giá cước vận tải hàng hóa và hành khách. Doanh nghiệp vận tải được quyền tự xây dựng, quyết định mức giá cước, sau đó thực hiện kê khai với cơ quan quản lý nhà nước và niêm yết công khai tại các địa điểm phù hợp như trên phương tiện, tại bến xe hoặc những nơi cần thông báo cho hành khách, khách hàng. Cơ quan quản lý hiện nay tiếp nhận việc kê khai giá cước là Sở Xây dựng TPHCM – ông Tính nói.

Nhiều hàng ăn tăng giá do ảnh hưởng nhiên liệu

Sau khi doanh nghiệp kê khai giá cước, nếu trong vòng 5 ngày cơ quan quản lý nhà nước không có ý kiến thì doanh nghiệp có thể thực hiện mức giá đã kê khai. Cơ chế này khác với trước đây, khi doanh nghiệp phải đăng ký giá cước và được cơ quan nhà nước chấp thuận mới được áp dụng.

Về việc giá xăng dầu giảm nhiều lần nhưng giá cước vận tải chưa có sự điều chỉnh tương ứng, ông Tính cho rằng cần nhìn vào đặc thù sử dụng nhiên liệu của ngành vận tải. Những phương tiện vận chuyển khối lượng lớn, như xe chở hàng hóa từ khoảng 7-10 tấn trở lên hoặc xe chở khách từ 30 chỗ trở lên, chủ yếu sử dụng dầu diesel chứ không sử dụng xăng. Vì vậy, mức giảm của giá xăng không tác động đáng kể đến chi phí vận hành của nhóm phương tiện này.

Giá dầu diesel vẫn còn cao

Trong các đợt khảo sát gần đây, hầu như chưa có đơn vị vận tải nào đề xuất giảm giá cước. Nguyên nhân chủ yếu là giá dầu diesel vẫn đang ở mức cao, chưa giảm về mức bình thường như trước đây. Do đó, chi phí nhiên liệu của các doanh nghiệp vận tải vẫn còn lớn và chưa tạo đủ điều kiện để điều chỉnh giảm giá cước.

Trước tình hình này, Hiệp hội Vận tải TPHCM cũng mong muốn Chính phủ xem xét sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu (nếu còn điều kiện và nguồn lực), để hỗ trợ điều tiết giá dầu diesel xuống mức hợp lý hơn. Việc này sẽ góp phần giảm áp lực chi phí cho các doanh nghiệp vận tải hàng hóa và hành khách, nhất là trong thời điểm chuẩn bị bước vào các dịp lễ, Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán khi nhu cầu vận chuyển thường tăng cao.

Theo các chuyên gia, nếu giá xăng dầu không giảm, giá cước vận tải khó có thể giảm theo, từ đó tiếp tục tác động đến giá hàng hóa và chi phí đi lại của người dân. Chi phí vận tải là một yếu tố cấu thành giá thành của nhiều loại hàng hóa, nên khi giá nhiên liệu và giá cước vận tải duy trì ở mức cao, áp lực tăng giá đối với hàng hóa, thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu cũng sẽ tiếp tục hiện hữu.

“Để giảm giá thành vận tải trong bối cảnh chi phí đầu vào còn cao, bên cạnh việc điều tiết giá nhiên liệu, tôi cho rằng cần đẩy mạnh các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Trong đó, việc xây dựng và phát triển sàn giao dịch vận tải số là một giải pháp đáng chú ý” – ông Tính đề xuất.

Theo đó, sàn giao dịch vận tải số có thể giúp kết nối doanh nghiệp, phương tiện với các nguồn hàng và nhu cầu vận chuyển, tạo điều kiện để xe có hàng ở cả chiều đi và chiều về, hạn chế tình trạng phương tiện chạy rỗng. Khi tỷ lệ xe chạy rỗng giảm, doanh nghiệp có thể tận dụng tốt hơn năng lực vận tải, giảm chi phí trên mỗi chuyến hàng và từ đó có dư địa giảm giá cước.

Ông H. (chủ một doanh nghiệp vận tải ở TPHCM) nói rằng, dầu diesel đang có giá 26.347 đồng/lít, cao hơn gần 53% so với mốc cuối năm 2025. Trong năm 2026, có thời điểm giá dầu vọt lên gần 30.000 đồng/lít buộc các nhà xe phải kê khai tăng giá cước. Khi giá dầu hạ nhiệt về mức 26.000 đồng/lít, doanh nghiệp vẫn chịu áp lực chi phí lớn hơn nhiều so với cuối năm ngoái. Bên cạnh đó, các chi phí bến bãi, bảo dưỡng, khấu hao phương tiện, nhân công lái xe và lãi vay trong năm 2026 cũng đang neo cao. Vì vậy doanh nghiệp vận tải chưa thể dễ dàng giảm giá cước dù giá xăng dầu đã có nhiều đợt điều chỉnh giảm.