Dự báo có khoảng 85.800ha lúa đông xuân ở miền Tây có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn - Ảnh: CHÍ QUỐC
Ngày 25-10, ông Hoàng Anh Tuấn - Phó trưởng phòng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - thông tin nhận định về dự báo tác động của xâm nhập mặn đến sản xuất trồng trọt tại Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026 - 2027.
Xâm nhập mặn có thể bắt đầu từ tháng 12
Theo ông Tuấn, dự báo của các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ cho thấy do tác động của hiện tượng El Nino rất mạnh, mùa mưa năm nay tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có khả năng kết thúc sớm.
Lưu vực sông Cửu Long dự báo sẽ có một trong những năm ít mưa. Xâm nhập mặn mùa khô năm 2026 - 2027 có thể bắt đầu từ cuối tháng 12, cao điểm từ tháng 1 đến 4-2027.
Dự báo ranh mặn 4g/l tại các cửa sông Cửu Long vào sâu từ 50 - 70km, sâu hơn từ 7 - 13km so với trung bình nhiều năm.
Tại các cửa sông Vàm Cỏ vào sâu từ 110 - 130km, sâu hơn từ 30 - 42km so với trung bình nhiều năm.
"Dự báo xâm nhập mặn trong mùa khô năm nay tương đương với mùa khô năm 2015 - 2016, điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất trồng trọt, đặc biệt là vụ lúa đông xuân 2026 - 2027 và cây ăn trái" - ông Tuấn nói.
Cụ thể, dự báo có khoảng 85.800ha lúa đông xuân (ở Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, Cà Mau) và khoảng 120.000ha lúa - tôm (An Giang, Cà Mau) có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn, hạn hán, thiếu nước.
Không chỉ cây lúa, lĩnh vực cây ăn quả cũng chịu sức ép rất lớn với khoảng 45.000ha ở các vùng ven biển Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cần Thơ có nguy cơ bị ảnh hưởng.
"Đặc biệt là cây sầu riêng - một loại cây trồng có giá trị kinh tế cao nhưng lại rất nhạy cảm với điều kiện thiếu nước và độ mặn cao.
Nếu chúng ta không đảm bảo được nguồn nước ngọt hoặc nước tưới vượt ngưỡng độ mặn cho phép, cây sẽ sinh trưởng kém, giảm năng suất, chất lượng quả và làm suy giảm sức khỏe của cả cây" - ông Tuấn lưu ý.
Dự báo khoảng 45.000ha cây ăn trái ở vùng ven biển có nguy cơ bị ảnh hưởng xâm nhập mặn - Ảnh: TTO
Không xuống giống ở những nơi thiếu nước
Để ứng phó, ông Tuấn cho biết Cục đã có văn bản chỉ đạo sản xuất vụ đông xuân tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, với yêu cầu xuyên suốt là chủ động ứng phó từ sớm, bố trí sản xuất phù hợp với điều kiện nguồn nước và đặc điểm của từng tiểu vùng.
Đối với sản xuất lúa, giải pháp quan trọng hàng đầu là bố trí thời vụ hợp lý để né hạn, mặn. Theo định hướng, trà sớm từ ngày 10 đến 30-10, ưu tiên các vùng ven biển, cửa sông, cuối nguồn có nguy cơ xâm nhập mặn sớm.
Trà chính vụ từ ngày 1 đến 30-11, bố trí tại những vùng có điều kiện nguồn nước phù hợp và trà muộn từ ngày 1 đến hết tháng 12, chỉ thực hiện ở vùng thượng và vùng giữa, nơi chủ động hoàn toàn nguồn nước, tuyệt đối không xuống giống ở những nơi thiếu nước.
Về lựa chọn giống, ông Tuấn lưu ý những nơi có nguy cơ hạn, mặn cần ưu tiên giống ngắn ngày, có khả năng thích ứng phù hợp và đã được kiểm chứng trong thực tế sản xuất.
Cùng với đó, cần sử dụng giống có chất lượng, giảm lượng giống gieo sạ, bón phân cân đối, quản lý dịch hại tổng hợp và sử dụng nước tiết kiệm.
Người dân miền Tây trữ nước ngọt ở các kênh mương nội đồng để chống hạn mặn - Ảnh: TTO
Đối với vùng sản xuất cây ăn quả, các địa phương cần tích trữ nước ngọt thông qua củng cố đê bao, bờ bao, cống ngăn mặn, nạo vét kênh mương trục, nội đồng và đào ao để chứa nước ngọt.
Hướng dẫn nông dân áp dụng các biện pháp phòng chống hạn, sử dụng nước tiết kiệm như ủ gốc bằng nguồn vật liệu hữu cơ rơm rạ, lá dừa, cỏ khô và các thực vật khác hoặc màng phủ nông nghiệp để giữ ẩm cho cây, hạn chế bốc thoát hơn nước.
"Sử dụng hệ thống tưới tiết kiệm nhỏ giọt, phun mưa… kết hợp cung cấp dinh dưỡng qua hệ thống tưới. Tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ giúp đất tơi xốp và giữ ẩm tốt hơn.
Cần tiến hành đo độ mặn cẩn thận trước mỗi lần lấy nước, không tưới nước có độ mặn >1‰ cho cây. Riêng đối với một số cây ăn quả mẫn cảm với mặn như sầu riêng, chôm chôm, măng cụt… không tưới nước có độ mặn >0,5‰" - ông Tuấn lưu ý.
