Vào ngày chính thức nghỉ hưu, dì Li, 62 tuổi, tay cầm tờ giấy chứng nhận vừa nhận được, háo hức lên kế hoạch cùng những người bạn cũ đi du lịch. Thế nhưng, khi vali vừa được xếp xong, một biến cố bất ngờ ập đến: mẹ bà, năm nay đã 90 tuổi, bị đột quỵ, nửa người liệt và hoàn toàn mất khả năng tự chăm sóc.
7 năm trôi qua kể từ ngày đó, chiếc vali chứa đầy sách hướng dẫn du lịch vẫn nằm im trên nóc tủ, phủ một lớp bụi dày. Cuộc sống của dì Li giờ đây xoay quanh việc chăm sóc mẹ.
Mỗi sáng, đúng 5 giờ, bà thức dậy để thay tã, lau người, chuẩn bị thức ăn lỏng cho mẹ. Đêm xuống, bà vẫn phải đặt báo thức, cứ hai đến ba tiếng lại dậy một lần để trở mình và vỗ lưng cho mẹ tránh loét.
Có lần, dì Li sốt cao tới 39 độ C, cả người run rẩy nằm trên giường. Nhưng khi nghe mẹ gọi vì đói, bà vẫn cố gắng gượng dậy, bước vào bếp. Đến khi không còn sức nữa, người phụ nữ ngoài 60 tuổi ngồi bệt xuống sàn, lặng lẽ khóc như một đứa trẻ.
Không phải họ không muốn nghỉ ngơi, mà là họ không dám nghỉ, cũng không thể nghỉ.
Ảnh minh họa
Ngày nay, rất nhiều gia đình đang phải đối mặt với thực tế khắc nghiệt: chỉ cần một người mất khả năng tự chăm sóc, cả gia đình lập tức rơi vào trạng thái mất cân bằng. Và điều đáng nói là, những người ở “tuyến đầu” chăm sóc không phải là các nhân viên chuyên nghiệp, cũng không hẳn là thế hệ trẻ bận rộn sinh những năm 1980, mà lại chính là những người sinh vào thập niên 1950 - 1960, những người cũng đang bước dần vào tuổi già.
Ông Trương, 58 tuổi, đã chăm sóc cha mắc bệnh Alzheimer suốt 6 năm. Những lúc cha tỉnh táo thì mọi thứ còn tạm ổn, nhưng mỗi khi lên cơn, ông cụ la hét, kích động, thậm chí lén rời khỏi nhà giữa đêm. Suốt thời gian đó, ông Trương gần như từ bỏ toàn bộ đời sống xã hội, điện thoại luôn mở 24/24, ngủ cũng không dám ngủ sâu.
Áp lực kéo dài khiến ông mất ngủ nghiêm trọng, sụt cân nhanh chóng và cuối cùng được chẩn đoán trầm cảm nhẹ. Khi con trai đề nghị nghỉ việc để về phụ giúp, ông lập tức quát lớn qua điện thoại, rồi cúp máy, chỉ để lại một tiếng thở dài nặng nề.
Hiện nay, nhiều gia đình thuộc thế hệ sinh những năm 1980 đang phải đối mặt với mô hình “4-2-1”: một cặp vợ chồng gánh vác bốn người già và một đứa trẻ. Áp lực trả góp nhà, khủng hoảng nghề nghiệp sau tuổi 35 và chi phí nuôi dạy con cái đè nặng lên vai họ như ba ngọn núi.
Một báo cáo khảo sát về căng thẳng nơi làm việc cho thấy hơn 74% người thuộc thế hệ này cảm thấy áp lực rất lớn, và gần một nửa thừa nhận họ không có đủ thời gian chăm sóc cha mẹ.
Ảnh minh họa
Để không làm phiền con, nhiều người thuộc thế hệ 50-60 đã chọn cách gánh vác tất cả. Họ trấn an con cái từ xa bằng những câu “Ở nhà vẫn ổn, đừng lo”, nhưng sau đó lại lặng lẽ quay đi, tiếp tục những công việc nặng nhọc như đổ bô hay xoa bóp cho cha mẹ già.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa The Lancet chỉ ra rằng, người già sống lâu hơn, nhưng chất lượng sống những năm cuối đời lại không mấy khả quan.
Tuổi thọ cao vốn là điều đáng mừng, nhưng trong thực tế, nó lại trở thành một “cuộc chiến dài hơi” đối với nhiều gia đình. Khi cha mẹ đã ngoài 80, còn con cái cũng đã bước sang tuổi 60, cuộc giằng co về sức lực và thời gian gần như không có người chiến thắng.
Bà Vương, 65 tuổi, bản thân mắc cao huyết áp nặng và thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Dù vậy, suốt 3 năm chăm sóc người chồng bị liệt, bà chưa một lần đi khám sức khỏe. Mỗi khi con trai gọi video, bà luôn quay camera ra ngoài cửa sổ, nói rằng mình vừa đi khiêu vũ hay sắp đi uống trà với bạn.
Nhưng ngoài khung hình, bà phải dựa tường để đứng, một tay cầm bô, tay kia vịn từng bước vào nhà vệ sinh. Khi chồng gọi xin một quả táo, bà vẫn nhẹ nhàng đáp lại, nuốt xuống mọi mệt mỏi và tủi thân.
Ảnh minh họa
Xu hướng “chỉ báo tin vui, không báo tin xấu” đã trở thành sự ngầm hiểu giữa những bậc cha mẹ thuộc thế hệ này. Họ lớn lên trong thiếu thốn, quen chịu đựng và coi trách nhiệm là điều hiển nhiên. Với họ, ốm đau không chỉ là sự suy yếu thể chất mà còn là nỗi áy náy vì trở thành gánh nặng cho gia đình.
Theo thời gian, gánh nặng ấy ngày càng đè nặng lên vai những “người già chưa kịp già”. Họ không có ngày nghỉ, không có lễ Tết, và ngay cả việc ốm nhẹ cũng trở thành điều xa xỉ. Là cha mẹ của thế hệ con một đầu tiên, họ quen với việc tự xoay xở và ngại nhờ đến sự giúp đỡ bên ngoài.
Trong khi đó, các trung tâm chăm sóc cộng đồng thường vắng vẻ, còn viện dưỡng lão thì kín chỗ từ sớm. Chi phí thuê người chăm sóc tự do lên tới vài triệu mỗi tháng là gánh nặng không nhỏ với những gia đình sống bằng lương hưu.
Nhiều chính sách an sinh vẫn còn nằm trên giấy, chưa thực sự đi vào đời sống. Thực tế khắc nghiệt khiến thế hệ sinh những năm 50-60 rơi vào thế kẹt: trên là cha mẹ già yếu, dưới là con cái áp lực, không có ai để dựa vào.
Mỗi ngày của họ bắt đầu bằng những công việc lặp đi lặp lại: thay tã, cho uống thuốc, dọn dẹp… Lâu dần, ngay cả cảm xúc cá nhân cũng bị gạt sang một bên. Những đêm trằn trọc, họ nghĩ về quãng đời đã dốc hết tiền bạc để lo cho con cái, và giờ đây vẫn tiếp tục hy sinh khi đã già.
Ảnh minh họa
Nói rằng họ không có gì để than phiền là không thật. Nhưng rồi mỗi sáng, khi mặt trời lên, họ vẫn lặng lẽ dậy sớm, chuẩn bị bữa ăn nóng hổi cho người thân lớn tuổi hơn mình.
Trong một xã hội thay đổi chóng mặt, quá trình lão hóa lại diễn ra chậm rãi nhưng nặng nề. Mỗi thế hệ đều có những khó khăn riêng, và dường như không ai có thể hoàn toàn thoát khỏi vòng xoáy đó. Những tiếng thở dài và giọt nước mắt cuối cùng cũng tan vào những bữa cơm thường ngày, âm thầm và lặng lẽ.
Bạn có từng gặp những bậc cha mẹ đang sống trong hoàn cảnh như vậy chưa? Nếu là bạn, bạn sẽ để họ tự gồng gánh một mình, hay sẽ lựa chọn dừng lại, ở bên và chia sẻ nhiều hơn?
