Nữ diễn viên Triệu Lệ Dĩnh đã đưa kiện đơn vị vận hành nền tảng phim ngắn Hongguo (Hồng Quả), công ty mẹ của Douyin cùng một cá nhân ra tòa trong vụ kiện liên quan đến quyền hình ảnh cá nhân. Vụ việc thu hút sự chú ý khi tranh chấp có liên quan đến việc sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo hình nhân vật trong phim ngắn.
Theo thông tin được công bố trên hệ thống tra cứu doanh nghiệp Qichacha và các cơ quan truyền thông Trung Quốc, nguyên đơn là Triệu Lệ Dĩnh. Ba bị đơn gồm Công ty TNHH Công nghệ Bắc Kinh Bimo Liuxiang - đơn vị vận hành ứng dụng Hongguo Short Drama, Công ty TNHH Dịch vụ Thông tin Bắc Kinh Douyin - cổ đông sở hữu toàn bộ vốn của Bimo Liuxiang, và một cá nhân. Vụ án được Tòa án Nhân dân quận Môn Đầu Câu, TP Bắc Kinh tiếp nhận.
Phía Triệu Lệ Dĩnh cho rằng một số phim ngắn trên nền tảng Hongguo đã sử dụng công nghệ AI hoán đổi và ghép khuôn mặt, đưa đặc điểm nhận diện gương mặt của cô vào các nhân vật mà không được sự cho phép. Hình ảnh mang đặc điểm nhận diện của nữ diễn viên còn bị cho là được sử dụng làm ảnh bìa phim ngắn nhằm thu hút lượt xem và khai thác giá trị thương mại từ danh tiếng của cô.
Đây là điểm khiến vụ việc vượt ra ngoài một tranh chấp sử dụng hình ảnh thông thường. Công nghệ AI có thể tạo ra gương mặt mới bằng cách kết hợp, biến đổi các đặc điểm của người thật. Tuy nhiên, nếu sản phẩm tạo ra vẫn khiến công chúng nhận diện được một cá nhân cụ thể, vấn đề quyền đối với hình ảnh cá nhân vẫn có thể được đặt ra.
Theo thông tin từ truyền thông Trung Quốc, phía Triệu Lệ Dĩnh đưa ra các yêu cầu gồm chấm dứt hành vi bị cho là xâm phạm, gỡ bỏ phim ngắn liên quan, công khai xin lỗi và bồi thường thiệt hại kinh tế cùng chi phí hợp lý cho việc bảo vệ quyền lợi. Cô yêu cầu bồi thường 810.000 Nhân dân tệ.
Hình ảnh trong phim ngắn AI được cho là mô phỏng khuôn mặt Triệu Lệ Dĩnh. (Ảnh chụp màn hình)
Một vấn đề đáng chú ý trong vụ kiện là việc Triệu Lệ Dĩnh không chỉ đưa đơn vị vận hành Hongguo ra tòa mà còn đưa cả công ty mẹ Douyin vào danh sách bị đơn. Điều này khiến vụ việc đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của các nền tảng phân phối nội dung: Đâu là giới hạn trách nhiệm giữa đơn vị sản xuất phim, đơn vị vận hành ứng dụng và doanh nghiệp sở hữu nền tảng?
Trong bối cảnh phim ngắn AI phát triển nhanh, khâu kiểm duyệt không thể chỉ dừng lại ở việc xử lý nội dung sau khi có khiếu nại. Việc xác minh quyền sử dụng hình ảnh, nguồn dữ liệu đầu vào và sự đồng ý của người có hình ảnh cần được xem xét ngay từ quá trình sản xuất và trước khi nội dung được phát hành.
Theo thông tin từ truyền thông Trung Quốc, Hongguo từng triển khai cơ chế hỗ trợ người sáng tạo khai báo và xác lập quyền đối với nhân vật ảo trong phim AI, trong đó có các trường hợp sử dụng hình ảnh người thật được cấp phép, tài sản trí tuệ đã được ủy quyền hoặc nhân vật do người sáng tạo tự xây dựng. Vụ kiện của Triệu Lệ Dĩnh vì thế không chỉ là câu chuyện bảo vệ hình ảnh của một ngôi sao. Đây còn là phép thử đối với trách nhiệm của các chủ thể tham gia chuỗi sản xuất, phân phối nội dung AI, trong bối cảnh ranh giới giữa sáng tạo công nghệ và xâm phạm quyền cá nhân ngày càng cần được xác định rõ ràng. Khi AI có thể tạo ra một gương mặt giống người thật chỉ bằng vài thao tác, câu hỏi không còn đơn thuần là công nghệ có thể làm được gì, mà còn là công nghệ được phép làm gì và ai phải chịu trách nhiệm khi quyền của người khác bị xâm phạm.
Vụ kiện của Triệu Lệ Dĩnh diễn ra trong bối cảnh việc sử dụng hình ảnh người nổi tiếng trong các sản phẩm phim ngắn ứng dụng AI liên tục trở thành chủ đề tranh luận tại Trung Quốc.
Trước đó, trong tháng 4/2026, hình ảnh của các diễn viên Dịch Dương Thiên Tỉ, Đặng Vi, Dương Tử, Tiêu Chiến, Thành Nghị... từng được phản ánh xuất hiện trong những phim ngắn có dấu hiệu sử dụng công nghệ AI. Các nghệ sĩ và ê-kíp đã lên tiếng yêu cầu bảo vệ quyền lợi.
Riêng nền tảng Hongguo từng đối mặt với phản ánh liên quan đến bộ phim ngắn Đào hoa trâm . Ngày 3/4/2026, nền tảng thông báo gỡ bỏ tác phẩm sau khi rà soát, do đơn vị sản xuất không cung cấp đủ bằng chứng chứng minh việc sử dụng tư liệu hình ảnh là hợp lệ trong thời gian kiểm tra 72 giờ. Đơn vị sản xuất cũng bị tạm dừng quyền tải lên phim trong 15 ngày.
Những vụ việc này cho thấy tranh chấp về quyền hình ảnh trong phim ngắn AI không còn là vấn đề cá biệt. Khi công nghệ tạo sinh ngày càng dễ tiếp cận, hình ảnh của nghệ sĩ và cả những người bình thường đều có nguy cơ bị khai thác mà không có sự đồng ý của chủ thể.
