Tờ Financial Times cho hay chính phủ Trung Quốc đang thu được nhiều thuế hơn từ các nhà bán lẻ trực tuyến như một phần của chiến dịch trấn áp, xuất phát từ mong muốn của Bắc Kinh trong việc củng cố nguồn thu để bù đắp cho tình trạng tăng trưởng kinh tế đang chậm lại.
Các biện pháp thắt chặt nguồn thu
Kể từ khi một luật mới có hiệu lực vào tháng 10, các nền tảng như Alibaba, Shein và Amazon đã bắt đầu cung cấp dữ liệu cho thấy lợi nhuận của người bán, bao gồm tên tuổi, đơn hàng, doanh số và cả quà tặng ảo hay mã thông báo kỹ thuật số (tokens).
Ông Lian Qifeng, một quan chức phụ trách thuế tại Tổng cục Thuế, cho biết trong một buổi họp báo vào tháng 12 rằng đã có hơn 7.000 nền tảng thương mại điện tử báo cáo thông tin liên quan đến thuế tính đến cuối quý III.
Ngoài ra, ông Lian cho biết điều này đã góp phần làm tăng 12,7% doanh thu thuế từ các nền tảng thương mại điện tử trong quý III so với một năm trước đó. Tuy nhiên, ông không cung cấp con số tổng thể cụ thể.
Với việc nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng ở tốc độ chậm nhất trong vòng một năm vào quý III, các nhà chức trách đang nỗ lực đối phó với tác động của cuộc chiến thương mại với Mỹ và sự suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản. Sự sụt giảm doanh số bán đất và tăng trưởng kinh tế chậm lại cũng làm tăng áp lực lên Bắc Kinh trong việc tìm kiếm các nguồn thu ngân sách mới, bao gồm cả từ những người bán hàng và livestreamer trên các nền tảng trực tuyến.
Theo FT, Tổng cục Thuế Trung Quốc (STA) đã khởi xướng nhiều chiến dịch nhằm thúc đẩy việc thu thuế, bao gồm việc ép các nhà đầu tư trong nước phải nộp thuế 20% đối với lợi nhuận vốn (capital gains) toàn cầu. Cơ quan này cũng cắt giảm các ưu đãi tại những khu vực bị cáo buộc là thúc đẩy tình trạng dư thừa công suất công nghiệp, đồng thời phát động cuộc trấn áp toàn quốc đối với những đối tượng trốn thuế bằng cách khai khống hóa đơn để hoàn thuế gian lận.
Theo dữ liệu từ Tổng cục Thống kê Quốc gia, doanh số bán lẻ trực tuyến hàng hóa phi dịch vụ đạt 12.800 tỷ Nhân dân tệ (tương đương 1.800 tỷ USD) vào năm 2024, chiếm gần 27% tổng mức bán lẻ của Trung Quốc, nhưng các nhà phân tích cho rằng tỷ lệ đóng góp thuế của họ thường thấp hơn. Mặc dù việc nộp dữ liệu bán hàng đã là bắt buộc từ năm 2019 nhưng việc thực thi trước đây còn lỏng lẻo nên luật mới hiện đã thiết lập các thời hạn nộp dữ liệu rõ ràng hơn.
Ông Lian cho biết cơ quan thuế đã liên tục đưa ra lời nhắc nhở đối với những người bán có thu nhập tự kê khai thấp hơn đáng kể so với con số mà các nền tảng báo cáo. Ông nói, điều này đã "thu hẹp đáng kể khoảng cách về gánh nặng thuế giữa người bán hàng trực tuyến và trực tiếp (offline)".
"Thuế dựa trên dữ liệu đã trở thành vũ khí tối thượng trong bộ công cụ của các nhà chức trách," ông Quan Kaiming, luật sư điều hành tại Văn phòng Luật Allbright tại Thượng Hải, nhận định.
Cũng theo ông Quan, sự trỗi dậy của nền kinh tế nền tảng đã làm thay đổi hoàn toàn cách quản trị thuế truyền thống.
Quy định báo cáo thuế mới giúp lấp đầy khoảng trống, thúc đẩy cạnh tranh công bằng nhưng cũng làm tăng chi phí tuân thủ và rủi ro bảo mật dữ liệu.
"Rủi ro về thuế đặc biệt cao đối với những người có tầm ảnh hưởng (influencers) và các nền tảng livestream," ông Quan cho biết thêm.
Nỗi lo của các tiểu thương
Đối với những người bán hàng có biên lợi nhuận mỏng hiện nay, mức thuế giá trị gia tăng (VAT) cao hơn (lên tới 13% đối với những người bán có doanh thu vượt quá 5 triệu Nhân dân tệ) có thể là một đòn giáng nặng nề.
"Việc này sẽ giết chết tất cả chúng tôi. Trước đây chúng tôi không phải nộp bất kỳ khoản thuế nào và đó là lợi thế lớn nhất của việc bán hàng trực tuyến," một nhà xuất khẩu họ Huang trên Amazon tại Tuyên Châu, chuyên bán đồ gia dụng và đồ chơi cho khách hàng nước ngoài với doanh thu lên tới 200 triệu Nhân dân tệ mỗi năm, cho biết.
"Biên lợi nhuận trung bình của người bán trên Amazon là khoảng 8% và hiếm khi ai vượt quá 20%," ông Huang chia sẻ với Financial Times. "Việc bắt những thương nhân xuyên biên giới như chúng tôi phải trả mức thuế cao tới 13% là hoàn toàn không hợp lý."
Ông Zeng Jianwei, một người bán phụ kiện thú cưng trên Amazon tại Quảng Châu, cũng bày tỏ sự lo ngại: "Việc kinh doanh vốn đã tệ rồi... Doanh số của tôi đã giảm 20 đến 30% trong năm 2025, và giờ đây mọi thứ có khả năng còn tồi tệ hơn."
Theo ông Zheng, chiến lược tốt nhất hiện nay là chờ đợi và quan sát: "Có lẽ sau khi cục thuế đạt đủ chỉ tiêu thu từ các người bán lớn, họ sẽ nới lỏng hơn với chúng tôi."
Amy Lin, quản lý bán hàng tại một nhà cung cấp giày dép cho Shein, dự đoán hầu hết những người bán sẽ tăng giá: "Ngành thương mại điện tử thời gian qua hoạt động không thực sự tốt."
*Nguồn: FT, Fortune, BI
