Tết Đoan ngọ 2026 là ngày nào dương lịch, vì sao có tên gọi tết Diệt sâu bọ?

Admin

Mùng 5/5 âm lịch hằng năm là ngày tết Đoan ngọ, hay còn gọi là tết Diệt sâu bọ. Cùng giải mã nguồn gốc, ý nghĩa sâu sắc và lý do tại sao ngày này được gọi là tết Diệt sâu bọ trong văn hóa người Việt.

Tết Đoan ngọ 2026 là ngày nào dương lịch?

Hằng năm, cứ đến mùng 5/5 âm lịch, người Việt lại làm tết Đoan ngọ. Tết Đoan ngọ là một trong những lễ Tết truyền thống quan trọng của người Việt Nam. Ngoài cái tên "Đoan ngọ", ngày Tết này còn được gọi là Đoan dương, hoặc tết Diệt sâu bọ.

Đoan Ngọ là bắt đầu giữa trưa (Đoan: mở đầu, Ngọ: giữa trưa), còn Dương là mặt trời, là khí dương. Đoan dương có nghĩa là bắt đầu lúc khí dương đang thịnh. Không chỉ riêng ở Việt Nam hay Trung Quốc mà ở nhiều nước châu Á cũng có tết Đoan ngọ.

Năm 2026, tết Đoan ngọ sẽ rơi vào thứ Sáu, ngày 19/6 dương lịch. Vào ngày lễ đặc biệt này, các gia đình thường sum họp, cùng nhau dâng cúng tổ tiên hương hoa và các món ăn truyền thống.

tetdoanngo11.jpg Ngày tết Đoan ngọ, các gia đình thường sum họp, cùng nhau dâng cúng tổ tiên hương hoa và các món ăn truyền thống. Ảnh minh họa: Pexels

Nguồn gốc, ý nghĩa tết Đoan ngọ, lý do còn gọi là tết Diệt sâu bọ?

Tết Đoan ngọ xuất phát từ điển tích trong dân gian. Điển tích này có nhiều dị bản khác nhau. Theo dân gian, vào một vụ mùa bội thu, người nông dân đang ăn mừng thì sâu bọ kéo đến đông đảo, ăn hết cây trái, thực phẩm đã thu hoạch. 

Người dân rất lo lắng, đau đầu không biết làm cách gì để giải quyết được nạn sâu bọ thì xuất hiện một ông lão xưng là Đôi Truân.

Ông chỉ cho dân chúng mỗi nhà lập một đàn cúng với những lễ vật đơn giản gồm bánh gio và trái cây, sau đó đi ra trước nhà mình tập thể dục. Mọi người làm theo lời ông thì chỉ một lúc sau, sâu bọ té ngã rũ rượi. 

Ông hướng dẫn thêm, hằng năm, vào ngày này, sâu bọ rất hung hăng. Vì vậy, mỗi năm vào đúng mùng 5/5, mọi người cứ làm theo những gì đã dặn thì sẽ trị được chúng.

Dân chúng biết ơn định cảm tạ nhưng ông lão đã đi đâu mất. Để tưởng nhớ sự việc trên, dân chúng đặt tên cho ngày này là tết Diệt sâu bọ.

Ngoài ý nghĩa tiêu diệt sâu bọ phá hoại mùa màng, người Việt còn cho rằng tết Đoan ngọ là dịp để giải trừ bệnh tật trong thời điểm giao mùa.

Chuyên gia phong thủy Song Hà lý giải, theo quan niệm dân gian, trong cơ thể con người, đặc biệt là hệ tiêu hóa, tồn tại những “sâu bọ” ký sinh. Nếu không được tiêu diệt, chúng sẽ sinh sôi và gây hại cho sức khỏe. Người xưa tin rằng, những “sâu bọ” này chỉ lộ diện vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch, vì vậy mới hình thành tục làm lễ và thực hiện nghi thức “diệt sâu bọ” vào dịp này.

Theo quan niệm cổ truyền, việc ăn các loại thực phẩm như rượu nếp, trái cây và một số món ăn đặc trưng trong ngày 5/5 được cho là cách để “diệt sâu bọ” trong cơ thể.

(Tổng hợp)