Mỹ muốn loại bỏ công cụ gây sức ép của Iran bằng cách phong toả eo biển Hormuz
Theo vị quan chức này, hai con tàu rời cảng Chabahar trên vịnh Oman ngày 14/4 và bị chiến hạm Mỹ cảnh báo qua radio.
Thông tin này cung cấp thêm chi tiết về tình hình thực hiện lệnh phong tỏa do Mỹ triển khai, nhằm gây sức ép buộc Iran chấm dứt việc kiểm soát eo biển Hormuz.
Tổng thống Trump hy vọng lệnh phong tỏa sẽ buộc Iran chấp nhận các điều kiện của Mỹ để chấm dứt cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động ngày 28/2, bao gồm mở lại eo biển Hormuz. Ông cũng cho rằng đây là một điều kiện của thỏa thuận ngừng bắn mà 2 bên đồng ý cách đây 1 tuần.
Tuy nhiên, các chuyên gia tỏ ra thận trọng. Nhà nghiên cứu Noam Raydan, công tác tại Viện Washington về chính sách Cận Đông, cho biết dữ liệu theo dõi cho thấy có 1 tàu chở dầu đã quay đầu sau khi lệnh phong tỏa được thực thi, nhưng lưu ý rằng nhiều tàu vận chuyển dầu Iran thường tắt tín hiệu theo dõi.
“Chúng ta vẫn chưa biết mức độ hiệu quả. Mới chỉ là ngày thứ 2”, ông Noam Raydan nói.
Quan chức Mỹ cho biết, hai tàu chở dầu nói trên nằm trong số sáu tàu thương mại mà Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã tuân thủ mệnh lệnh “quay đầu trở lại cảng Iran trên vịnh Oman”.
CENTCOM khẳng định chưa có tàu nào vượt qua được lệnh phong tỏa kể từ khi nó có hiệu lực từ sáng 13/4.
Quân đội Mỹ cho biết chiến dịch phong tỏa là nỗ lực quy mô lớn, với sự tham gia của hơn 10.000 binh sĩ, hơn chục tàu chiến và hàng chục máy bay.
Mỹ tuyên bố sẽ bảo vệ quyền tự do hàng hải cho các tàu đi qua eo biển Hormuz, miễn là các tàu này không đến hoặc rời khỏi Iran.
Giá dầu tăng trở lại trên mốc 100 USD/thùng trước khi hạ nhiệt trong ngày 14/4, nhờ kỳ vọng nối lại đàm phán.
Nếu chiến lược của Tổng thống Trump thành công, Mỹ có thể loại bỏ công cụ lớn nhất của Iran trong đàm phán và khôi phục lưu thông qua eo biển cho thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng phong tỏa là hành động chiến tranh, đòi hỏi cam kết dài hạn và số lượng lớn tàu chiến.
Điều này cũng có thể kích hoạt các hành động trả đũa mới từ Tehran và gây áp lực lớn lên thỏa thuận ngừng bắn vốn đã mong manh.
Ngày 14/4, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng Iran là “nguy hiểm và vô trách nhiệm”, cảnh báo động thái này sẽ làm gia tăng căng thẳng.
Hãng môi giới tàu biển BRS nhận định: “Viễn cảnh trở lại trạng thái ‘bình thường’ ở Trung Đông dường như xa vời hơn so với 1 tuần trước, đặc biệt khi Hải quân Mỹ đã bắt đầu phong tỏa. Dự kiến sẽ có rất ít hoặc không có hoạt động thương mại qua eo biển trong tương lai gần”.
