Ảnh minh họa.
Các nhà mạng trên thế giới đang đẩy nhanh quá trình tắt sóng những công nghệ di động thế hệ cũ. Xu hướng này đang dần trở thành một phần trong chiến lược hiện đại hóa hạ tầng di động của nhiều quốc gia và nhà khai thác.
Thông tin từ Cục Tần số vô tuyến điện (Bộ Khoa học và Công nghệ), từ ngày 15/9/2026, các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam sẽ chính thức tắt sóng mạng 2G trên phạm vi toàn quốc. Sau khi 2G được tắt sóng, tài nguyên tần số, thiết bị và hạ tầng từng phục vụ công nghệ này sẽ từng bước được tái quy hoạch, dành cho 4G, 5G và các mạng di động thế hệ tiếp theo.
* Khai thác hiệu quả hơn tài nguyên tần số quốc gia
Theo số liệu mới nhất của Hiệp hội các nhà cung cấp thiết bị di động toàn cầu (GSA), đến ngày 30/6/2026, có 313 mạng 2G và 3G đã, đang và được lên kế hoạch tắt sóng tại 89 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trước đó, vào tháng 12/2025 là 303 mạng, cuối năm 2024 là 254 mạng vào cuối năm 2024.
Trong tổng số 313 mạng nói trên, 158 mạng 2G hoặc 3G đã được tắt sóng hoàn toàn; 119 mạng đã có kế hoạch tắt sóng và 36 mạng đang trong quá trình tắt sóng. Việc tắt sóng 2G và 3G không chỉ nhằm giảm chi phí vận hành, mà còn giúp doanh nghiệp tái sử dụng phổ tần, tiết kiệm năng lượng và tập trung nguồn lực cho các mạng 4G, 5G. Đây là yếu tố đặc biệt có giá trị tại những thị trường mà phổ tần số dành cho mạng di động ngày càng khan hiếm.
Cùng với đó, các nhà mạng có thể giảm điện năng tiêu thụ bằng cách loại bỏ những thiết bị vô tuyến và hệ thống mạng cũ có lưu lượng thấp. Trong khi đó, 4G và 5G cung cấp hiệu suất phổ tần, năng lực truyền dữ liệu và các cơ chế bảo mật tốt hơn.
Tại Việt Nam, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch hạ tầng thông tin và truyền thông thời kỳ 2021- 2023, tầm nhìn năm 2050 đưa ra định hướng về phát triển hạ tầng viễn thông, trong đó yêu cầu thực hiện lộ trình dừng công nghệ di động cũ (2G/3G).
Theo quy hoạch băng tần của Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ), từ ngày 16/10/2024, doanh nghiệp viễn thông đã dừng cung cấp dịch vụ cho thiết bị đầu cuối chỉ hỗ trợ tiêu chuẩn GSM (2G), trừ một số khu vực đặc biệt như: Trường Sa, Hoàng Sa và nhà giàn DK. Người dùng điện thoại chỉ hỗ trợ 2G buộc phải chuyển sang thiết bị từ 3G trở lên để sử dụng dịch vụ.
Tuy nhiên, mạng 2G sau đó chưa được tắt ngay mà tiếp tục duy trì thêm hai năm nhằm hỗ trợ nhóm đang dùng điện thoại 3G, 4G đời cũ chưa có tính năng thoại trên nền VoLTE. Khoảng chuyển tiếp này giúp người dùng có thêm thời gian nâng cấp thiết bị hoặc chuyển đổi dịch vụ.
VoLTE là công nghệ cho phép thực hiện cuộc gọi trực tiếp trên mạng 4G mà không cần chuyển xuống 2G. Công nghệ giúp rút ngắn thời gian kết nối cuộc gọi, cải thiện chất lượng âm thanh, đồng thời người dùng vẫn có thể truy cập Internet tốc độ cao trong khi gọi điện.
Việc loại bỏ mạng thế hệ cũ nằm trong xu hướng tất yếu của toàn cầu, đánh dấu bước hoàn tất của quá trình hiện đại hóa hạ tầng viễn thông, Qua đó, tài nguyên tần số vô tuyến điện được sử dụng hiệu quả; chuyển đổi sang các công nghệ tiên tiến như 4G và 5G; nâng cao chất lượng dịch vụ thoại và dữ liệu. Khi 4G và 5G phủ sóng, người dân không chỉ thụ hưởng dịch vụ di động chất lượng cao, mà còn có thể tiếp cận các dịch vụ số, thúc đẩy tiến trình phát triển kinh tế số và xã hội số tại Việt Nam.
* Chủ động để không gây gián đoạn dịch vụ
Tắt sóng 2G không đơn giản chỉ là ngừng một công nghệ cũ, một trong những thách thức lớn nhất là hàng triệu thiết bị vẫn đang sử dụng mạng thế hệ cũ. Nhà mạng và khách hàng cần có kế hoạch chuyển đổi phù hợp, xác định cách chuyển đổi thuê bao và thiết bị mà không gây gián đoạn dịch vụ.
Một số nhà mạng lớn đã thông báo tới những thuê bao nằm trong diện cần kiểm tra thiết bị và kích hoạt VoLTE. Khi mạng 2G được tắt dần theo lộ trình, những thiết bị chưa bật VoLTE có thể bị gián đoạn dịch vụ thoại, dù vẫn có thể sử dụng 4G để truy cập Internet. Đối với đa số smartphone chính hãng được bán trong vài năm gần đây, VoLTE đã được tích hợp sẵn và kích hoạt mặc định. Tuy nhiên, một số mẫu đời cũ hoặc máy xách tay có thể không hỗ trợ hoặc chưa được kích hoạt nên khi có cuộc gọi đến hoặc đi, điện thoại sẽ chuyển về chế độ mạng 2G để thực hiện. Do đó, sau khi tắt mạng 2G, điện thoại không hỗ trợ VoLTE, hoặc có nhưng chưa kích hoạt tính năng này có thể không thực hiện và nhận được cuộc gọi, dù vẫn có thể truy cập Internet bằng mạng 4G. Nhiều người dùng chưa từng kiểm tra hoặc chưa kích hoạt tính năng này.
Sau ngày 15/9/2026, các thuê bao sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp từ việc tắt sóng 2G gồm: thuê bao sử dụng điện thoại chỉ hỗ trợ 2G hoặc sử dụng SIM không hỗ trợ 4G/5G sẽ không thể gọi điện, nhắn tin SMS và sử dụng dịch vụ di động; thuê bao sử dụng điện thoại 4G nhưng chưa hỗ trợ VoLTE hoặc chưa kích hoạt VoLTE có thể không thực hiện được cuộc gọi thoại.
Để đảm bảo kết nối, người dùng cần kiểm tra điện thoại đang sử dụng có hỗ trợ VoLTE hay không; kiểm tra SIM đang sử dụng đã hỗ trợ 4G/5G chưa. Trên hầu hết các dòng smartphone, tính năng này dễ dàng có thể được kiểm tra kích hoạt trong phần Cài đặt - Mạng di động.
Nếu chưa hỗ trợ, người dùng cần liên hệ với doanh nghiệp viễn thông để được hỗ trợ đổi SIM miễn phí (theo chính sách của từng doanh nghiệp) và tư vấn chuyển đổi thiết bị phù hợp.
