Nhân Ngày Tăng huyết áp thế giới (17-5), các chuyên gia tim mạch cảnh báo tình trạng nhiều người mắc tăng huyết áp nhưng không được phát hiện hoặc kiểm soát bệnh hiệu quả, dù đây là bệnh lý có thể chẩn đoán khá đơn giản và đã có nhiều phương pháp điều trị.
Đo huyết áp định kỳ giúp phát hiện sớm nguy cơ tim mạch. Ảnh: Trần Minh
Tăng huyết áp hiện vẫn là một trong những nguyên nhân chính gây đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim và suy thận tại Việt Nam cũng như trên thế giới. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh được ví như "kẻ giết người thầm lặng" do đa số trường hợp diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện triệu chứng trong thời gian dài.
WHO ước tính toàn cầu hiện có khoảng 1,3 tỉ người trưởng thành bị tăng huyết áp, song gần 50% không biết mình mắc bệnh. Mỗi năm, tăng huyết áp liên quan hơn 10 triệu ca tử vong, đồng thời là yếu tố nguy cơ hàng đầu của các bệnh lý tim mạch và đột quỵ.
Tại Việt Nam, tỉ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành dao động khoảng 25-30%, tương đương hàng chục triệu người mắc. Đáng chú ý, bệnh ngày càng trẻ hóa do áp lực công việc, stress kéo dài, béo phì, ăn mặn, ít vận động và lạm dụng rượu bia.
GS-TS Phạm Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, Chủ tịch Liên đoàn Tim mạch Đông Nam Á cho biết tăng huyết áp là một trong những bệnh lý dễ phát hiện nhất. Chỉ với máy đo huyết áp đạt chuẩn và vài phút thực hiện đúng kỹ thuật, người dân có thể phát hiện sớm bệnh tại nhà hoặc cơ sở y tế ban đầu.
Tuy nhiên, tỉ lệ bỏ sót chẩn đoán vẫn ở mức cao. Nhiều khảo sát dịch tễ cho thấy còn một tỉ lệ lớn người trưởng thành bị tăng huyết áp nhưng chưa từng được chẩn đoán hoặc không biết mình mắc bệnh.
Các chuyên gia tim mạch cho rằng tâm lý chủ quan khiến nhiều người chỉ đi khám khi đã xuất hiện biến chứng như đau ngực, khó thở, suy tim hoặc đột quỵ. Không ít bệnh nhân nhập viện vì tai biến mạch máu não mới lần đầu biết mình bị tăng huyết áp.
Những năm gần đây, điều trị tăng huyết áp đã có nhiều tiến bộ tuy nhiên, theo WHO tỉ lệ người bệnh đạt huyết áp mục tiêu an toàn trên toàn cầu vẫn chưa cao. Tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, số bệnh nhân kiểm soát huyết áp tốt còn thấp hơn kỳ vọng dù khả năng tiếp cận điều trị đã cải thiện đáng kể.
Đo huyết áp định kỳ giúp phòng biến chứng nguy hiểmCác chuyên gia cho rằng khoảng cách lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ hay thuốc men, mà ở nhận thức cộng đồng và sự tuân thủ điều trị.
Nhiều người chỉ đo huyết áp khi cảm thấy khó chịu trong người. Một số khác tự ý đổi thuốc, bỏ tái khám hoặc điều trị theo "kinh nghiệm truyền miệng", khiến việc kiểm soát huyết áp trở nên khó khăn hơn.
GS Hùng cho biết nhiều bệnh nhân cho rằng chỉ cần tăng liều hoặc dùng thêm thuốc là có thể kiểm soát huyết áp. Tuy nhiên, không ít trường hợp dù uống 3-4 loại thuốc, huyết áp vẫn ở mức cao do phía sau còn tồn tại bệnh lý tiềm ẩn chưa được phát hiện.
Theo ông, phần lớn trường hợp huyết áp khó kiểm soát liên quan đến việc đo sai cách, uống thuốc không đều, tự ý ngưng thuốc hoặc duy trì chế độ ăn quá mặn. Nếu người bệnh đã tuân thủ điều trị, thay đổi lối sống hợp lý và dùng thuốc đúng phác đồ nhưng huyết áp vẫn cao kéo dài, bác sĩ cần nghĩ tới tăng huyết áp thứ phát hoặc tăng huyết áp kháng trị.
GS Phạm Mạnh Hùng tư vấn về tăng huyết áp và sức khỏe tim mạch cho người dân
"Đo huyết áp định kỳ là biện pháp đơn giản, hiệu quả và ít tốn kém nhất để phát hiện sớm bệnh. Mỗi người trưởng thành nên nhớ chỉ số huyết áp của mình như nhớ số tuổi"- GS Hùng nói.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên duy trì thói quen đo huyết áp định kỳ, đặc biệt sau tuổi 30 hoặc ở người có yếu tố nguy cơ như béo phì, đái tháo đường, hút thuốc lá, stress kéo dài hay tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch.
Điều trị tăng huyết áp là quá trình lâu dài, đòi hỏi người bệnh duy trì thuốc đều đặn kết hợp thay đổi lối sống. Việc uống thuốc thất thường khiến huyết áp dao động liên tục, làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch nguy hiểm.
