Chuỗi cung ứng đứt gãy
Theo Cục Hàng không Việt Nam (HKVN), từ cuối tháng 2, xung đột quân sự tại Trung Đông leo thang nghiêm trọng, dẫn đến việc eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển hơn 20% sản lượng dầu toàn cầu - gần như bị đóng hoàn toàn.
Hệ lụy trực tiếp là giá dầu thô Brent tăng nhanh lên mức 92,6 USD/thùng vào ngày 6/3, kéo theo sự biến động mạnh của thị trường nhiên liệu bay (Jet A-1) tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA), nếu giá Jet A-1 chạm mức 200 USD/thùng trở lên, chi phí của các hãng hàng không sẽ đội thêm trên 70%.
Nếu giá nhiên liệu Jet A-1 chạm mức 200 USD/thùng trở lên, chi phí của các hãng hàng không sẽ đội thêm trên 70%. Ảnh: BXD.
Tại Việt Nam, vấn đề càng trở nên nghiêm trọng khi ngành hàng không đang phụ thuộc tới 70% vào nhiên liệu nhập khẩu, trong đó hơn 60% đến từ Thái Lan và Trung Quốc. Tuy nhiên, các nhà máy lọc dầu châu Á hiện phải cắt giảm công suất hoặc ngừng xuất khẩu để đảm bảo nguồn cung nội địa. Cùng với đó, chi phí vận tải, bảo hiểm tăng vọt, và trị giá các lô hàng đã tăng gấp 3 lần so với tháng 2, đẩy các doanh nghiệp vào tình thế vô cùng khó khăn.
Ông Uông Việt Dũng - Cục trưởng Cục HKVN - nhận định, ngành hàng không sẽ đối mặt với tình hình hết sức khó khăn trong các tháng tới do giá nhiên liệu tăng, đứt gãy chuỗi cung ứng và sự sụt giảm nhu cầu đi lại.
"Điều này ảnh hưởng rất lớn đến các hãng hàng không Việt Nam cũng như các đơn vị cung cấp dịch vụ khi đã chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực phục vụ dịp cao điểm 30/4-1/5, cao điểm hè 2026 cũng như mục tiêu tăng trưởng 2 con số của năm nay", ông Dũng nhấn mạnh.
Hiện tại, hai nhà cung cấp chủ lực là Skypec và Petrolimex Aviation chỉ có thể đảm bảo cung cấp xăng dầu cho các hãng bay đến hết ngày 31/3. Dù đã lên kế hoạch mua hàng cho tháng 4, các đối tác tại Singapore, Thái Lan, Trung Quốc đang trì hoãn giao hàng và đe dọa áp dụng điều khoản bất khả kháng để chấm dứt hợp đồng.
Trong bối cảnh đó, việc trông chờ vào nguồn cung nội địa cũng không khả thi. Hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Dung Quất có kế hoạch bảo trì trong tháng 3 này và tháng 4, dự kiến tạm dừng hoạt động 10 ngày/tháng và không thể nâng ngay công suất sản xuất Jet A-1. Do vậy, Cục Hàng không đánh giá nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu cung cấp cho các chuyến bay ngay từ đầu tháng 4 là hiện hữu.
Chi phí tăng cao
Nhà chức trách hàng không nhận định, chi phí nhiên liệu bay thường chiếm 35-40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không.
Theo báo cáo của các hãng bay, với mức giá Jet A-1 khoảng 200-230 USD/thùng thì chi phí khai thác của Vietnam Airlines sẽ tăng thêm khoảng 50-60%/tháng, Sun PhuQuoc tăng 30%, chi phí của Vietjet thêm 2.000 tỷ đồng mỗi tháng .
Việc phải bay vòng để tránh không phận đóng cửa do chiến sự tại Trung Đông làm suy giảm lợi nhuận hãng bay do tiêu hao thêm nhiên liệu và chi phí bảo dưỡng. Ảnh: BXD.
Giá nhiên liệu neo cao khiến nhiều đường bay rơi vào tình trạng "càng bay càng lỗ". Các hãng đang phải gấp rút rà soát, sắp xếp lại lịch bay từ tháng 4 để tránh nguy cơ phải hủy chuyến do gián đoạn nguồn cung.
Để tháo gỡ khó khăn, Cục Hàng không yêu cầu các nhà cung cấp khẩn trương tìm kiếm nguồn hàng mới từ Hàn Quốc, Brunei, Ấn Độ, Nhật Bản, đồng thời làm việc với lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn để tăng tối đa khối lượng mua nội địa. Cục cũng đề nghị Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) xem xét giảm giá, phí và giãn thời hạn thanh toán cho các hãng bay, tương tự giai đoạn đại dịch COVID-19.
Cục Hàng không đã kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5 năm nay. Cơ quan này cũng đề xuất giảm thuế VAT từ 10% xuống mức phù hợp, cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa và xem xét điều chỉnh giá trần vé máy bay để giúp các hãng duy trì hoạt động.
Ngoài ra, Cục Hàng không đề nghị Ngân hàng Nhà nước tăng hạn mức tín dụng cho doanh nghiệp, Bộ Ngoại giao và các cấp lãnh đạo thiết lập cơ chế làm việc với các quốc gia như Thái Lan, Trung Quốc để đảm bảo các hợp đồng cung cấp Jet A-1 đã ký kết được thực hiện. Cục kiến nghị xem xét giảm 50% phí cất hạ cánh và phí điều hành bay để chia sẻ gánh nặng với các doanh nghiệp trong giai đoạn cam go này.
Theo CNN , hôm nay giá dầu thô thế giới bất ngờ "hạ nhiệt" sâu do các tín hiệu nới lỏng trừng phạt dầu từ Nga và những biến động chính trị quốc tế. Trong đó dầu WTI giảm mạnh, hiện dao động dưới mức 90 USD/thùng.
Tại thị trường Việt Nam, giá bán lẻ đang chịu áp lực lớn từ đà tăng của những ngày trước đó. Tuy nhiên, theo cập nhật mới nhất thì giá dầu vẫn đang áp dụng theo kỳ điều hành ngày 5/3.
