Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư mới về quản lý nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo do Bộ tài trợ, đặt hàng. Đáng chú ý, dự thảo không chỉ mở rộng đối tượng tham gia tới các cơ sở giáo dục đại học tư thục mà còn đề xuất cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, thúc đẩy đưa kết quả từ phòng thí nghiệm vào thực tiễn.
Cụ thể, theo thông tư mới được xây dựng thay thế cho Thông tư số 15/2024/TT-BGDĐT ngày 20/11/2024 (Thông tư số 15) trong bối cảnh triển khai mạnh mẽ Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025.
(Ảnh minh họa: GMP News).
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là mở rộng phạm vi quản lý nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó bao gồm cả các cơ sở giáo dục đại học tư thục.
Theo dự thảo, các hoạt động được điều chỉnh trải rộng từ tài trợ, đặt hàng, thẩm định, giao nhiệm vụ, quản lý, tổ chức thực hiện đến chấm dứt, thanh lý và đánh giá nhiệm vụ. Phạm vi áp dụng không chỉ giới hạn ở các đơn vị trực thuộc Bộ GD&ĐT mà còn bao gồm các cơ sở giáo dục đại học tư thục, tổ chức và cá nhân có liên quan.
Điểm mới này cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận quản lý. Thay vì chủ yếu tập trung vào quản lý một đề tài khoa học và công nghệ, dự thảo hướng tới quản lý toàn bộ quy trình, từ nghiên cứu, phát triển công nghệ đến đổi mới sáng tạo và đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
Đáng chú ý, bên cạnh các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp bộ, dự thảo bổ sung nhiệm vụ đổi mới sáng tạo như một loại hình nhiệm vụ mới. Các nhiệm vụ này hướng tới đổi mới công nghệ; phát triển quyền sở hữu trí tuệ; nâng cao năng suất, chất lượng; hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo. Qua đó, kết quả nghiên cứu được kỳ vọng có thêm cơ hội ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa.
Đặt trọng tâm vào ứng dụng, thương mại hóa
Dự thảo Thông tư phân loại cụ thể các loại hình nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời gắn yêu cầu về sản phẩm với từng loại hình.
Đặc biệt đối với nghiên cứu cơ bản, sản phẩm phải gắn với công bố khoa học trên các tạp chí quốc tế có uy tín và hỗ trợ đào tạo nghiên cứu sinh. Trong khi đó, đối với nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ, yêu cầu được đặt vào các công nghệ, quy trình, sản phẩm, giải pháp, mô hình có khả năng ứng dụng, chuyển giao hoặc thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Đây được xem là một trong những định hướng quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học tại các cơ sở giáo dục đại học, từng bước đưa kết quả nghiên cứu ra khỏi phạm vi phòng thí nghiệm.
Đối với nhiệm vụ đổi mới sáng tạo, dự thảo đề xuất thành phần Hội đồng xét tài trợ, đặt hàng và Tổ thẩm định có thể bao gồm doanh nghiệp, nhà đầu tư, chuyên gia về đổi mới sáng tạo.
Các nhiệm vụ có sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức, nhà đầu tư, quỹ đầu tư hoặc chuyên gia có kinh nghiệm về ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, công nghệ cũng được dự thảo ưu tiên.
Cách tiếp cận này hướng tới tăng cường liên kết giữa nhà trường - nhà khoa học - doanh nghiệp - nhà đầu tư, qua đó tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu có khả năng tiếp cận thị trường và được chuyển hóa thành sản phẩm, công nghệ hoặc giải pháp phục vụ thực tiễn.
Chấp nhận rủi ro để khuyến khích nghiên cứu mớiMột điểm mới đáng chú ý khác là dự thảo đề xuất cơ chế chấp nhận rủi ro trong quá trình thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Dự thảo xác định những nội dung phải điều chỉnh và những nội dung tổ chức chủ trì có thể chủ động quyết định và chịu trách nhiệm, hạn chế mọi thay đổi trong quá trình nghiên cứu đều phải thực hiện trong một quy trình hành chính.
Theo đó, các nội dung lớn như chủ nhiệm, mục tiêu, nội dung và kết quả cuối cùng, thời gian, tổng kinh phí, quyền sở hữu trí tuệ... thuộc nhóm phải thực hiện thủ tục điều chỉnh.
Với những nội dung khác không thuộc nhóm này, tổ chức chủ trì được chủ động quyết định, đồng thời phải giải trình và cập nhật thông tin trên nền tảng số hoặc báo cáo cơ quan quản lí trong thời hạn 7 ngày.
Dự thảo cũng quy định về việc rủi ro dẫn đến kết quả không đạt mục tiêu đề ra được chấp nhận trong thực hiện nhiệm vụ. Đây là điểm có ý nghĩa đặc biệt đối với nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Cơ chế chấp nhận rủi ro theo quy định sẽ tạo cơ sở để khuyến khích nghiên cứu mới, nghiên cứu có tính thử nghiệm và các hoạt động đổi mới sáng tạo, đồng thời phân biệt rủi ro khoa học với vi phạm trong quản lí, tổ chức thực hiện.
Năm học 2026-2027 phải đổi mới về tư duy, cách làm và chất lượngĐỌC NGAYDự thảo cũng đẩy mạnh số hóa, quản lí trên nền tảng số và công khai kết quả. Theo đó, quy định hồ sơ đăng kí có thể được gửi thông qua cổng dịch vụ công trực tuyến/nền tảng số quản lí khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia.
Tổ chức chủ trì cũng có trách nhiệm cập nhật tình hình triển khai trên nền tảng số, số hóa hồ sơ và công khai quy trình, kết quả thực hiện nhiệm vụ trên trang thông tin điện tử của đơn vị.
Dự thảo được kỳ vọng tạo thêm động lực cho nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, đưa kết quả khoa học từ phòng thí nghiệm vào thực tiễn, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Trúc Chi
