Chiều 28/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội tiến hành thảo luận tại hội trường về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi).
Thị trường nhà ở mất cân đối, người dân khó tiếp cận
Tham gia góp ý, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) nêu rõ, việc sửa đổi Luật Nhà ở lần này có ý nghĩa quan trọng, không chỉ nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong quản lý, phát triển nhà ở mà còn tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản, việc sử dụng nguồn lực đất đai, chính sách an sinh xã hội và chất lượng cuộc sống của người dân.
Về định hướng phát triển nhà ở, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng cần chuyển mạnh tư duy từ gia tăng nguồn cung sang đáp ứng đúng nhu cầu và khả năng chi trả của người dân.
Đại biểu nói rằng: "Vấn đề lớn nhất hiện nay không chỉ là thiếu nhà ở mà còn là sự mất cân đối về cơ cấu sản phẩm và khả năng tiếp cận của người dân".
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Ảnh: Media Quốc hội).
Theo ông, thực tế có những khu vực phát triển nhiều dự án nhà ở thương mại nhưng giá bán vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người lao động, trong khi nhu cầu về nhà ở giá phù hợp, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê dài hạn vẫn rất lớn.
Từ thực tế này, đại biểu nhận thấy quy định về nội dung chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh, chưa xác định rõ yêu cầu đánh giá khả năng chi trả của các nhóm dân cư làm cơ sở xác định cơ cấu nhà ở.
Do đó, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định nhu cầu và cơ cấu phát triển nhà ở dựa trên thu nhập, khả năng chi trả, nhu cầu thuê và mua nhà, biến động dân số, thị trường lao động và khả năng dung nạp của hệ thống hạ tầng. Cùng với đó, cần có cơ chế theo dõi, đánh giá việc thực hiện các tiêu chí phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, thay vì chỉ tập trung vào tổng diện tích sàn hoặc số lượng căn hộ được xây dựng.
Về các quy định phát triển, quản lý và sử dụng nhà ở xã hội, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cơ bản thống nhất, đồng thời đề nghị tiếp tục làm rõ 3 nội dung nhằm bảo đảm khả năng tiếp cận công bằng và kiểm soát tình trạng trục lợi chính sách.
Trước hết là đối tượng và điều kiện thụ hưởng chính sách. Dự thảo giao Chính phủ quy định điều kiện về nhà ở và thu nhập đối với các đối tượng được mua, thuê mua nhà ở xã hội.
Đại biểu cho rằng việc giao Chính phủ quy định chi tiết là cần thiết để phù hợp với những biến động kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, cần xác lập nguyên tắc xác định điều kiện thu nhập gắn với thu nhập thực tế, mặt bằng giá cả, chi phí sinh hoạt và khả năng chi trả tại từng khu vực.
"Nếu chỉ căn cứ vào ngưỡng thu nhập mà không tính đến sự chênh lệch lớn về giá nhà và chi phí sinh hoạt giữa các địa phương, một bộ phận người dân có nhu cầu thực sự có thể không đáp ứng được điều kiện hỗ trợ", ông Sơn nói.
Đại biểu đề nghị đặc biệt quan tâm đến nhóm người lao động có thu nhập trung bình thấp, cán bộ, công chức, viên chức trẻ, công nhân và người lao động làm việc tại các đô thị lớn.
Đánh giá chính sách bằng khả năng tiếp cận nhà ở thực tế
Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn Tp.HCM) cho rằng dự thảo đã đi đúng hướng, nhưng nhiều cam kết quan trọng vẫn được giao quy định tại nghị định. Do đó, cần đưa ngay vào luật những nguyên tắc tối thiểu nhằm bảo đảm chính sách nhà ở thực sự đáp ứng nhu cầu của người dân.
Theo đại biểu, thành công của luật không nên chỉ được đo bằng số dự án được phê duyệt, mà phải được đánh giá qua số người thực sự thuê được nhà, tỉ lệ tiền nhà so với thu nhập, cũng như khả năng để người lao động sống an toàn, ổn định gần nơi làm việc và đóng góp cho sự phát triển của đất nước.
Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Ảnh: Media Quốc hội).
Về Điều 43, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đề nghị có quy định chặt chẽ để việc thỏa thuận giá thuê không dẫn đến giá thuê cao, vượt khả năng chi trả của người dân.
Theo đại biểu, dự thảo cho phép chủ đầu tư thỏa thuận giá thuê trong khung giá do tỉnh quy định, đồng thời tính đến chi phí đầu tư, vận hành và lợi nhuận hợp lý. Tuy nhiên, nếu không tách bạch chi phí đã được Nhà nước hỗ trợ, chi phí hạ tầng dùng chung và phần kinh doanh thương mại, người thuê có nguy cơ phải trả hai lần cho cùng một khoản chi phí.
Đại biểu dẫn Báo cáo số 425, theo đó nguyên tắc và phương pháp xác định, điều chỉnh giá sẽ tiếp tục được làm rõ tại nghị định. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị luật cần quy định ngay những nguyên tắc cơ bản, gồm các loại chi phí được tính vào giá thuê, các khoản ưu đãi phải khấu trừ, phương thức công khai và kiểm toán giá, giới hạn điều chỉnh tiền thuê và thời hạn báo trước khi điều chỉnh.
Theo đại biểu, việc xác lập các nguyên tắc này trong luật sẽ góp phần tăng tính minh bạch trong xác định giá thuê, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người thuê nhà.
