Hầm Bình Đê trên tuyến cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn dài 3.200m, là hầm đường bộ lớn nhất được xây mới trên tuyến cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2021–2025, đồng thời là hầm lớn thứ 3 Việt Nam. Để hoàn thành công trình xuyên núi này, các kỹ sư đã phải xử lý điều kiện địa chất phức tạp, tổ chức gần 20 mũi thi công và áp dụng nhiều giải pháp kỹ thuật.
Hầm xuyên núi dài 3.200m, lắp hàng loạt thiết bị hiện đại
Nằm trên tuyến cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, hầm Bình Đê là hầm số 3 và cũng là hạng mục lớn nhất của dự án. Công trình xuyên qua dãy núi Bình Đê, khu vực giáp ranh giữa Quảng Ngãi và Gia Lai, với chiều dài 3.200m.
Đây là hầm đường bộ dài nhất trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021–2025. Dự án cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn dài 88km, có tổng mức đầu tư 20.470 tỷ đồng, là dự án có quy mô đầu tư lớn nhất trong giai đoạn này với 3 hầm xuyên núi gồm Đức Phổ dài 610m, Huân Phong dài 700m và Bình Đê dài 3.200m.
Điểm đáng chú ý của hầm Bình Đê không chỉ nằm ở chiều dài mà còn ở hệ thống thiết bị phục vụ vận hành. Công trình được lắp đặt 20 quạt phản lực dọc theo hầm để điều tiết không khí, cùng hơn 1.730 bộ đèn chiếu sáng có công suất từ 40W đến 120W.
Ngoài ra, hầm còn có hệ thống báo cháy tự động sử dụng cáp quang dò nhiệt, đầu báo cháy địa chỉ và các nút ấn khẩn cấp. Những thiết bị này được kết nối với trung tâm điều khiển, hỗ trợ phát hiện sự cố và điều phối các hệ thống kỹ thuật.
Địa chất phức tạp, nhiều đoạn đá phong hóa thành đất rời
Quá trình xây dựng hầm Bình Đê gặp nhiều thách thức do điều kiện địa chất thực tế phức tạp hơn dự báo ban đầu. Khi đào sâu vào lòng núi, các kỹ sư phát hiện nhiều đoạn đá bị phong hóa mạnh, thậm chí chuyển thành đất rời, làm tăng nguy cơ sạt lở và mất ổn định kết cấu.
Theo đơn vị thi công, nếu địa chất thuận lợi như khảo sát ban đầu, thời gian hoàn thành công trình ước tính khoảng 48 tháng. Tuy nhiên, trước yêu cầu rút ngắn tiến độ, nhà thầu phải điều chỉnh phương án thi công và gia cố.
Một trong những giải pháp được áp dụng là cải tiến phương pháp NATM thành phương pháp được gọi là "NATM hệ Đèo Cả". Thay vì đào một đoạn dài, công nhân chia nhỏ gương đào, gia cố ngay sau từng bước để kiểm soát biến dạng và hạn chế nguy cơ mất ổn định của khối đất đá.
Tại những khu vực địa chất yếu, nhà thầu phải tính toán lượng thuốc nổ phù hợp, kết hợp khoan thăm dò và quan trắc liên tục. Sau mỗi bước đào, công nhân tiến hành phun bê tông, lắp dựng vòm thép và gia cố trước khi thi công lớp bê tông vỏ hầm.
Nhờ thay đổi phương án tổ chức và gia cố, tốc độ đào tại một số giai đoạn được nâng từ khoảng 1–3m lên 4–6m mỗi ngày.
Gần 20 mũi thi công cùng hoạt động trong lòng núi
Theo hợp đồng ban đầu, hầm Bình Đê có thời gian xây dựng 42 tháng, dự kiến hoàn thành vào tháng 9/2026. Tuy nhiên, trước yêu cầu đưa tuyến cao tốc Bắc - Nam vào khai thác cuối năm 2025, nhà thầu cam kết rút ngắn thời gian thi công xuống khoảng 33 tháng.
Để đạt mục tiêu này, công trường được tổ chức thành nhiều khu vực làm việc độc lập, bổ sung máy khoan, máy phun bê tông và thiết bị đổ bê tông vỏ hầm. Có thời điểm, gần 20 mũi thi công hoạt động đồng thời nhằm tăng khối lượng công việc thực hiện mỗi ngày.
Một khó khăn khác là thiếu nước vào mùa khô. Công trường cần lượng nước lớn để vận hành máy khoan và các thiết bị thi công, trong khi nguồn nước tại khu vực miền núi hạn chế.
Nhà thầu đã triển khai giải pháp tuần hoàn nước. Nước thải từ máy khoan được dẫn về bể chứa tại cửa hầm, lọc qua vải địa và xơ dừa trước khi bơm trở lại công trường. Giải pháp này giúp tái sử dụng khoảng 90% lượng nước phục vụ thi công.
Sau 33 tháng xây dựng, hầm Bình Đê hoàn thành ngày 19/12/2025, sớm 8 tháng so với thời hạn trong hợp đồng. Đây là một trong những hạng mục quan trọng giúp hoàn thiện tuyến cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn dài 88km, góp phần kết nối giao thông khu vực miền Trung và hoàn thiện trục cao tốc Bắc - Nam phía Đông.
