Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, cho biết, giá trị lớn nhất của hạt lạc không nằm ở việc chữa bệnh mà là nguồn dinh dưỡng chất lượng nếu được sử dụng hợp lý.
Hạt lạc chứa khoảng 40-50% dầu, phần lớn là các acid béo không no tốt cho cơ thể, đặc biệt là acid oleic và acid linoleic. Bên cạnh đó, nguồn thực phẩm bình dân này còn giàu protein, vitamin E, folate, magie, kali cùng các hợp chất chống oxy hóa mạnh mẽ như resveratrol hay phytosterol.
Nhiều công trình nghiên cứu khoa học đã chứng minh việc bổ sung các loại hạt, bao gồm cả lạc, với một hàm lượng vừa phải trong thực đơn hằng ngày sẽ góp phần giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh lý về tim mạch, đồng thời nâng cao chất lượng tổng thể của chế độ ăn.
Dù lạc là "vua dinh dưỡng", tuy nhiên có những nhóm người phải hạn chế hoặc tránh xa loại hạt này.
Người dị ứng với lạc
Ảnh minh họa.
Người dị ứng với lạc cần tránh hoàn toàn loại thực phẩm này và các sản phẩm có chứa thành phần từ lạc. Phản ứng dị ứng xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng với protein trong lạc, gây các triệu chứng như nổi mề đay, ngứa, sưng môi hoặc lưỡi, đau bụng, nôn và tiêu chảy.
Trong trường hợp nghiêm trọng, người bệnh có thể bị khó thở, tụt huyết áp và sốc phản vệ, đe dọa tính mạng. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cảnh báo phản ứng dị ứng thực phẩm có thể diễn tiến nhanh và nghiêm trọng.
Người đã được xác định dị ứng với lạc cần đọc kỹ nhãn thực phẩm, chú ý nguy cơ lạc có trong bánh kẹo, nước sốt và các sản phẩm chế biến sẵn. Không nên tự thử ăn lại lạc để kiểm tra phản ứng. Nếu xuất hiện khó thở, sưng họng, choáng hoặc dấu hiệu phản vệ sau khi ăn, cần cấp cứu ngay.
Người mắc bệnh thận cần hạn chế kali hoặc phospho
Lạc chứa protein, kali và phospho. Với người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt khi chức năng thận suy giảm đáng kể hoặc nồng độ kali, phospho trong máu tăng, lượng lạc ăn vào có thể cần được điều chỉnh.
Tuy nhiên, không phải tất cả người mắc bệnh thận đều phải kiêng lạc. Mức độ hạn chế phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, kết quả xét nghiệm, phương pháp điều trị và nhu cầu dinh dưỡng của từng người. Tự ý loại bỏ nhiều thực phẩm giàu dinh dưỡng có thể khiến khẩu phần ăn mất cân đối.
Người mắc bệnh thận nên hỏi bác sĩ điều trị hoặc chuyên gia dinh dưỡng về lượng lạc phù hợp, thay vì tự kiêng hoàn toàn khi chưa có chỉ định.
Người cần kiểm soát cân nặng
Ảnh minh họa.
Lạc chứa nhiều chất béo không bão hòa nhưng cũng là thực phẩm giàu năng lượng. Ăn quá nhiều, đặc biệt khi tổng năng lượng từ các bữa ăn đã vượt nhu cầu, có thể gây khó khăn cho việc kiểm soát cân nặng.
Người thừa cân, béo phì hoặc đang giảm cân không nhất thiết phải loại bỏ lạc khỏi thực đơn. Thay vào đó, nên kiểm soát khẩu phần, ưu tiên lạc luộc hoặc rang không muối và hạn chế loại tẩm đường, nhiều muối hoặc chế biến với nhiều dầu.
Bệnh nhân loét dạ dày, viêm dạ dày mãn tính và viêm ruột mãn tính
Những bệnh nhân như vậy thường có các triệu chứng như đau bụng mãn tính, tiêu chảy hoặc khó tiêu và nên ăn các bữa ăn nhỏ, thường xuyên, nhạt và ít dầu. Đậu phộng là loại hạt, hàm lượng đạm và chất béo cao, khó tiêu hóa và hấp thu, những bệnh nhân như vậy nên tránh ăn.
Lưu ý khi sử dụng lạc
Lạc bị mốc, đổi màu, có mùi hoặc vị bất thường cần được loại bỏ. Một số loại nấm mốc có thể sinh aflatoxin, độc tố gây tổn thương gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan khi phơi nhiễm kéo dài.
Lạc có thể nhiễm aflatoxin nếu điều kiện trồng trọt, thu hoạch hoặc bảo quản không phù hợp. Việc rang hoặc nấu chín tại nhà không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn độc tố đã có trong thực phẩm. Vì vậy, không nên cố tận dụng lạc bị mốc bằng cách rang lại hoặc chế biến để ăn.
Minh Hoa (t/h theo Vietnamnet, Sức khỏe & Đời sống, Lao Động)
