Mỗi năm có trên 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan thuốc lá
Chiều 13/1, tại TPHCM, Bộ Y tế tổ chức hội nghị tham vấn, góp ý hồ sơ chính sách và hồ sơ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá khu vực phía Nam.
TS-BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, hút thuốc lá là nguyên nhân của 28 nhóm bệnh khác nhau, bao gồm nhiều bệnh không lây nhiễm nguy hiểm như ung thư (riêng ung thư phổi, 90% trường hợp có liên quan đến thuốc lá), các bệnh tim mạch, đặc biệt là bệnh tim mạch vành, cùng các bệnh hô hấp mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Tại Việt Nam, mỗi năm có trên 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan thuốc lá, trong đó 84.500 người do hút thuốc chủ động và 18.800 người do phơi nhiễm khói thuốc thụ động.
Ước tính tổng chi phí y tế cho các bệnh do thuốc lá gây ra lên tới 108,7 ngàn tỷ đồng năm 2022, tạo ra gánh nặng rất lớn và kéo dài đối với hệ thống y tế, nền kinh tế và an sinh xã hội.
TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) phát biểu tại hội nghị.
“Việt Nam vẫn đang là quốc gia có tỉ lệ người sử dụng thuốc lá đứng thứ 9 trên thế giới, là một trong 15 quốc gia có tỉ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới và đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN”, TS.BS Hà Anh Đức thông tin
Theo ThS.BS Nguyễn Tuấn Lâm, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, thuốc lá chứa hơn 7.000 chất hóa học, trong đó 69 chất đã được xác định gây ung thư, tác động trực tiếp đến hệ hô hấp, tim mạch và nhiều cơ quan quan trọng khác.
Việt Nam cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng thuốc lá điện tử (TLĐT), thuốc lá nung nóng từ ngày 1/1.2025 theo Nghị quyết 173/2024/QH15 của Quốc hội.
Tuy nhiên, trên thế giới, thuốc lá điện tử và các sản phẩm nicotine thế hệ mới đang được quảng bá như một giải pháp ít hại, dù các nghiên cứu khoa học cho thấy điều ngược lại.
Tại hội nghị, các chuyên gia cho rằng, cần đưa các quy định cấm quảng cáo, tàng trữ, sử dụng và chứa chấp sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Song song đó là thực thi nghiêm các chế tài đã có, trong đó nhiều nghị định hiện hành đã quy định rõ hành vi và mức xử phạt.
Theo kế hoạch, Bộ Y tế sẽ hoàn thiện, trình hồ sơ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá lên Chính phủ thông qua để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong tháng 2/2026.
Bộ Y tế kiến nghị sớm sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá
Báo cáo tại hội nghị, bà Phan Thị Hải, Phó Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Bộ Y tế, cho biết tình trạng phơi nhiễm khói thuốc tại nơi công cộng vẫn ở mức cao. Năm 2024, có 67,3% người dân đến nhà hàng, quán ăn bị phơi nhiễm khói thuốc; khoảng 60% tại quán cà phê; 48,3% tại khách sạn và gần 70% tại quán bar, karaoke, vũ trường.
Nguyên nhân chủ yếu được xác định là ý thức chấp hành quy định cấm hút thuốc của một bộ phận người dân còn hạn chế; lãnh đạo cơ quan, chủ cơ sở chưa thực sự nghiêm túc thực hiện Luật, trong khi công tác thanh tra, kiểm tra, xử phạt chưa được chú trọng đúng mức.
Thêm nữa, từ năm 2013 đến nay, Việt Nam đã hai lần điều chỉnh tăng thuế thuốc lá. Tuy nhiên, trong suốt 13 năm qua, thuế thuốc lá tính trên giá bán lẻ chỉ chiếm khoảng 36,8%, thấp hơn nhiều so với mức khuyến cáo 70-75% của WHO và thấp hơn mức trung bình của các nước thu nhập trung bình.
"Giá thuốc lá thấp trong khi thu nhập bình quân đầu người tăng nhanh khiến việc tiếp cận thuốc lá trở nên dễ dàng, đặc biệt với thanh thiếu niên và người nghèo, góp phần duy trì mức tiêu thụ lên tới 4,3 tỷ bao mỗi năm", bà Hải cho hay.
Mỗi năm, người Việt tiêu thụ khoảng 4-4,3 tỷ bao thuốc lá, phản ánh mức độ phổ biến đáng lo ngại của thuốc lá và gánh nặng bệnh tật, tử vong, chi phí y tế kéo dài nhiều năm. Ảnh minh họa.
Từ thực tế này, Bộ Y tế kiến nghị sớm sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm thể chế hóa đầy đủ các nghị quyết của Đảng và Quốc hội, bảo đảm hệ thống pháp luật đồng bộ, khả thi và phù hợp với các cam kết quốc tế.
Theo Bộ Y tế, đây là những bước đi cần thiết để từng bước giảm mức tiêu thụ thuốc lá, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giảm gánh nặng kinh tế - xã hội trong dài hạn.
