Khi cả thế giới đang nỗ lực kiềm chế biến đổi khí hậu và nạn khan hiếm nước ngọt, mỗi lượt tìm kiếm trực tuyến của chúng ta lại đang làm trầm trọng thêm vấn đề. Trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh và các trung tâm dữ liệu khổng lồ đang tiêu thụ lượng điện năng tăng theo cấp số nhân và "khát" nước hơn bao giờ hết. Đáng quan ngại, các tập đoàn công nghệ lớn hiện vẫn thiếu minh bạch về lượng tài nguyên mà họ đã tiêu tốn.
Google cho biết một truy vấn AI điển hình sử dụng năm giọt nước. (Nguồn: CBS)
Theo báo cáo mới từ Đại học Liên hợp quốc, các trung tâm dữ liệu toàn cầu đã ngốn tới 448 nghìn tỷ watt-giờ điện trong năm qua, cao hơn mức tiêu thụ của đa số các quốc gia trên thế giới. Con số này dự kiến sẽ tăng hơn gấp đôi trong 4 năm tới. Tiến sĩ Kaveh Madani, Giám đốc Viện Nước, Môi trường và Sức khỏe của Đại học Liên Hợp Quốc, cảnh báo rằng đến năm 2030, lượng nước dùng để làm mát các trung tâm dữ liệu sẽ chạm mốc 9,3 nghìn tỷ lít, đủ cho toàn bộ nhân loại uống trong gần 2 năm.
Nhiều người lầm tưởng một câu lệnh ngắn là vô hại. Tuy nhiên, các chuyên gia ước tính một lượt phản hồi văn bản thông thường từ AI tương đương với việc bật một bóng đèn tiết kiệm điện trong 2,5 phút. Đáng chú ý, một số báo cáo môi trường đã ví von rằng chỉ một email ngắn do AI viết hộ cũng có thể ngốn tới nửa lít nước. Nếu dùng AI để tạo ra một video phức tạp, lượng điện tiêu thụ sẽ tương đương một bóng đèn cháy liên tục suốt 42 giờ kèm theo 4 lít nước bị bốc hơi.
Trước thực trạng này, nhà khoa học máy tính Sasha Luccioni, đồng sáng lập tổ chức Sustainable AI Group, nhận định: "AI đang đi ngược lại những nỗ lực khử carbon toàn cầu. Nếu bạn đang phân loại rác tái chế và ăn chay nhưng lại dùng ChatGPT để làm những phép tính đơn giản, bạn đang gián tiếp phá hoại môi trường. Hình thức sử dụng AI sạch nhất chính là không sử dụng."
Một trung tâm dữ liệu của Amazon Web Services. (Nguồn AP/enny Kane)
Các chuyên gia khuyên người dùng nên hạn chế tối đa việc lạm dụng AI cho các tác vụ đơn giản như tìm đường, xem giờ mở cửa hay lên danh sách mua sắm. Khi bắt buộc phải tra cứu, hãy viết câu lệnh thật ngắn gọn, súc tích và lược bỏ các thông tin nền không cần thiết để giảm tải cho hệ thống máy chủ.
Bên cạnh đó, người dùng hoàn toàn có thể chủ động "từ chối" việc bị các hãng công nghệ ép buộc sử dụng AI. Khi tìm kiếm trên Google, bạn có thể tắt tính năng AI hiển thị sẵn bằng cách nhấp vào bộ lọc "Web" hoặc thêm cụm từ "-ai" vào cuối nội dung tìm kiếm. Việc chuyển sang sử dụng các công cụ tìm kiếm thân thiện với môi trường như Ecosia (nơi doanh thu được dùng để trồng cây) hoặc DuckDuckGo (có tùy chọn tắt AI) cũng là một hành động thiết thực.
Tiếng nói và làn sóng chuyển dịch từ người tiêu dùng chính là áp lực thị trường lớn nhất buộc các gã khổng lồ công nghệ phải lắng nghe và xây dựng các trung tâm dữ liệu tiết kiệm năng lượng hơn.
