“Sở hữu trí tuệ giờ là áp lực bắt buộc”
Chiều ngày 5/6, tại trường Đại học Hoa Sen (Tp.HCM) đã diễn ra hội thảo “Bảo hộ sở hữu trí tuệ trong bối cảnh hội nhập quốc tế”, tại hội thảo đã nhận được nhiều ý kiến tham luận, chia sẻ từ các diễn giả, chuyên gia đầu ngành.
Phát biểu tại hội thảo, TS. Lê Văn Út, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen cho rằng trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57, sở hữu trí tuệ không còn chỉ là công cụ bảo vệ người sáng tạo mà đã trở thành nền tảng để phát triển kinh tế tri thức.
TS. Lê Văn Út, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen (Ảnh: Nhật Linh)
Theo ông Út, nghiên cứu khoa học không thể dừng ở các công bố học thuật mà phải được chuyển hóa thành sản phẩm, giải pháp và giá trị thực tiễn cho xã hội và doanh nghiệp.
“Các tham luận không nên chỉ dừng ở khuyến nghị chính sách mà cần trở thành chương trình hành động cụ thể để khơi thông quá trình đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường một cách an toàn và bền vững”, ông Út nhấn mạnh.
Trong khi đó, ông Trần Giang Khuê, Trưởng Văn phòng đại diện Cục Sở hữu trí tuệ tại Tp.HCM đã đưa ra nhiều số liệu cho thấy mức độ nóng của tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hiện nay.
Ông Trần Giang Khuê, Trưởng Văn phòng đại diện Cục Sở hữu trí tuệ tại Tp.HCM
Theo ông Khuê, đến ngày 30/5/2026, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện 2.036 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, xử phạt hành chính 1.616 vụ, khởi tố hình sự 44 vụ và ngăn chặn hơn 1.000 website vi phạm.
Ông cho rằng sự bùng nổ của thương mại điện tử và môi trường số xuyên biên giới đang tạo áp lực rất lớn cho cơ quan thực thi. Vì vậy, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và đẩy mạnh phối hợp liên ngành để nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.
Đại biểu tham dự chương trình
Tuy nhiên, phần tham luận của ông Phan Vũ Tuấn, Trưởng Văn phòng Luật sư Phan Law Vietnam, Phó Chủ tịch Hội Sở hữu trí tuệ Tp.HCM mới là nội dung thu hút sự chú ý đặc biệt khi đề cập trực diện đến sức ép quốc tế mà Việt Nam đang phải đối mặt.
Theo ông Tuấn, sở hữu trí tuệ hiện nay không còn là “hàng rào pháp lý thông thường” mà đã trở thành điều kiện bắt buộc trong cạnh tranh toàn cầu.
“Chúng ta không còn câu chuyện 5 - 10 năm mới sửa luật nữa. Pháp luật buộc phải thay đổi liên tục để đi theo tốc độ của đời sống và thị trường”, ông Tuấn nói.
Ông cho rằng từ các hiệp định thương mại, Báo cáo 301 của Hoa Kỳ cho đến những yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật, trách nhiệm xã hội hay môi trường… tất cả đều đang tạo ra sức ép rất lớn lên doanh nghiệp Việt Nam.
“Chúng ta phải đối diện với nó và vượt qua bằng chính đổi mới sáng tạo của người Việt Nam”, ông nhấn mạnh.
“Một đêm bóng đá xử lý hơn 200 website vi phạm”
Đáng chú ý, ông Phan Vũ Tuấn cho biết nhiều doanh nghiệp và tổ chức tại Việt Nam đang chủ động cung cấp dữ liệu, báo cáo cho các cơ quan quốc tế nhằm chứng minh những nỗ lực thực thi quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam.
Ông dẫn lại ý kiến của ông Trần Giang Khuê rằng “sau 30 năm, đã đến lúc Việt Nam phải hành động để thay đổi cách nhìn của quốc tế về thực thi sở hữu trí tuệ”.
Ông Phan Vũ Tuấn, Trưởng Văn phòng Luật sư Phan Law Vietnam, Phó Chủ tịch Hội Sở hữu trí tuệ Tp.HCM
Theo ông Tuấn, nhiều doanh nghiệp luật và đơn vị bảo vệ bản quyền hiện nay đang trực tiếp tham gia hỗ trợ cơ quan quản lý phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm trên không gian mạng.
“Riêng hệ thống của công ty chúng tôi đã ghi nhận hơn 3.000 website vi phạm. Có những trận bóng đá của đội tuyển Việt Nam, chỉ trong một đêm chúng tôi xử lý hơn 200 website phát sóng lậu”, ông Tuấn chia sẻ.
Từ thực tế đó, ông cho rằng sẽ là “không khách quan” nếu đánh giá Việt Nam chưa đủ quyết liệt trong bảo vệ sở hữu trí tuệ.
Ông nhắc lại rằng kể từ thời điểm Việt Nam tham gia Công ước Berne, ký Hiệp định thương mại với Hoa Kỳ cho đến khi xuất hiện vụ khởi tố hình sự đầu tiên liên quan đến xâm phạm sở hữu trí tuệ đã mất gần 18 năm.
“Từ vụ khởi tố đầu tiên, chỉ vài năm sau chúng ta đã có thêm nhiều vụ khác. Chỉ riêng trong một ngày năm 2026 đã có liên tiếp nhiều vụ khởi tố. Điều đó cho thấy Việt Nam đang thay đổi rất nhanh”, ông Tuấn nói.
Đại biểu, khách mời tham dự chương trình
Theo vị luật sư này, điều quan trọng nhất hiện nay không chỉ là xử lý vi phạm mà còn phải biến sở hữu trí tuệ thành “dòng chảy” xuyên suốt trong hoạt động sáng tạo, nghiên cứu và phát triển kinh tế.
Ông cho rằng tài sản trí tuệ đang trở thành nguồn giá trị khổng lồ của doanh nghiệp. Một thương hiệu, bằng sáng chế hay bí mật kinh doanh có thể tạo ra giá trị lớn hơn rất nhiều lần so với chi phí sản xuất thông thường.
“Cùng là một ly cà phê nhưng giá trị có thể chênh lệch hàng chục nghìn đồng chỉ vì thương hiệu. Đó chính là sức mạnh của tài sản trí tuệ”, ông Tuấn dẫn chứng.
Đặc biệt, ông cũng giới thiệu giải pháp công nghệ DeepMatch AI – được ví như “radar giám sát bản quyền không ngủ”. Công nghệ này ứng dụng trí tuệ nhân tạo để rà quét, phát hiện và hỗ trợ ngăn chặn vi phạm bản quyền trực tuyến, nhất là trong các giai đoạn cao điểm như mùa World Cup.
Theo ông Tuấn, việc làm chủ những công nghệ như vậy không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các đơn vị sở hữu nội dung mà còn là cách để Việt Nam chứng minh với quốc tế về cam kết thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.
“Muốn cạnh tranh quốc tế, chúng ta không thể xem nhẹ sở hữu trí tuệ thêm nữa”, ông Tuấn nói.
Mở đợt cao điểm mới về xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
