Mới đây Cuba đã gây chú ý khi áp dụng thành công mô hình nuôi vịt trên ruộng lúa – một phương thức quen thuộc của nông dân Việt Nam. Điều bất ngờ là, chỉ sau một thời gian triển khai, đàn vịt không chỉ giúp kiểm soát sâu bệnh mà còn góp phần cải thiện đất, giảm chi phí sản xuất rõ rệt.
Nuôi vịt chạy đồng vốn là phương thức canh tác lâu đời của nông dân Việt Nam. Trước đây, sau mỗi vụ thu hoạch, người dân thường thả loài vật 2 chân này ra ruộng để chúng kiếm ăn tận dụng lúa rơi vãi, ốc, cua và các sinh vật tự nhiên còn sót lại. Đây là cách "lấy công làm lời", giảm chi phí thức ăn trong chăn nuôi.
Tuy nhiên, phải đến cuối những năm 1990, khi các mô hình nông nghiệp sinh thái bắt đầu được giới thiệu, vai trò của đàn vịt mới được nhìn nhận lại một cách bài bản hơn. Đặc biệt, các phương pháp canh tác kết hợp lúa – vịt từ Nhật Bản đã góp phần thay đổi tư duy sản xuất: vịt không chỉ là vật nuôi, mà còn là "công cụ sinh học" hỗ trợ trồng lúa.
Đàn vịt trên cánh đồng Cuba.
Trong thực tế, vịt có thể ăn nhiều loại sinh vật gây hại như sâu cuốn lá, côn trùng nhỏ và đặc biệt là ốc bươu vàng non – loài dịch hại khiến nông dân đau đầu suốt nhiều năm qua. Khi được thả đúng thời điểm, đàn vịt liên tục di chuyển trên ruộng, vừa tìm thức ăn, vừa góp phần làm gián đoạn vòng đời của sâu bệnh.
Ngoài ra, việc vịt bơi lội, khuấy bùn còn giúp đất tơi xốp hơn, hạn chế cỏ dại phát triển. Phân vịt thải ra trực tiếp trên ruộng cũng trở thành nguồn phân bón hữu cơ tự nhiên, giúp giảm đáng kể lượng phân hóa học.
Trước áp lực từ các đợt bùng phát dịch rầy nâu và sự lan rộng của ốc bươu vàng trong những năm 2000, nhiều nông dân ở Đồng bằng sông Cửu Long đã chủ động áp dụng mô hình này. Kết quả cho thấy, lượng thuốc bảo vệ thực vật có thể giảm rõ rệt, trong khi năng suất lúa vẫn được duy trì ổn định.
Không phải "phép màu", nhưng là hướng đi bền vững
Dù mang lại nhiều lợi ích, mô hình nuôi vịt trên ruộng lúa không phải lúc nào cũng cho hiệu quả tuyệt đối. Việc kiểm soát sâu bệnh bằng vịt phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mật độ thả, thời điểm thả và điều kiện thời tiết. Nếu triển khai không đúng kỹ thuật, hiệu quả có thể không như kỳ vọng.
Bên cạnh đó, nguy cơ dịch bệnh trong chăn nuôi, cũng như việc quản lý đàn vịt di chuyển qua nhiều cánh đồng, vẫn là thách thức cần được kiểm soát chặt chẽ.
Tuy vậy, trong bối cảnh nông nghiệp đang đối mặt với áp lực giảm phát thải, hạn chế hóa chất và hướng tới phát triển bền vững, mô hình lúa – vịt được xem là một giải pháp đáng chú ý. Không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào, mô hình này còn mở ra cơ hội tạo ra sản phẩm "lúa sạch", gia tăng giá trị trên thị trường.
Điểm đáng chú ý là, ngoài lợi ích trong trồng trọt, người nông dân còn có thêm nguồn thu từ chính đàn vịt. Sau mỗi vụ, vịt có thể được bán thịt hoặc tiếp tục nhân đàn, tạo ra dòng thu nhập bổ sung.
Trong những mô hình vận hành hiệu quả, lợi nhuận tổng thể có thể tăng đáng kể so với cách canh tác truyền thống. Dù không phải ở đâu cũng đạt mức cao, nhưng rõ ràng đây là hướng đi giúp nông dân giảm rủi ro và đa dạng hóa nguồn thu.
