Tết Hàn thực là một dịp lễ truyền thống quan trọng của người Việt Nam, diễn ra vào ngày 3/3 âm lịch hằng năm. Năm 2026, tết Hàn thực rơi vào Chủ nhật, ngày 19/4 dương lịch. Trong ngày này, bánh trôi, bánh chay là lễ vật không thể thiếu trên mâm cúng, tượng trưng cho lòng thành kính và biết ơn tổ tiên.
Bên cạnh đó, mâm lễ còn có hương, hoa, mâm ngũ quả và một số món ăn đơn giản, tùy theo điều kiện của mỗi gia đình.
Ảnh minh họa: Nguyễn Thảo
Bánh trôi, bánh chay
Bánh trôi và bánh chay mang ý nghĩa sâu sắc về sự tròn đầy và viên mãn trong cuộc sống. Theo đúng phong tục cổ truyền, mâm cúng phải có 3 hoặc 5 đĩa bánh trôi, 3 hoặc 5 bát bánh chay. Bánh trôi, bánh chay truyền thống được làm từ bột nếp, đường phên, vừng và đậu xanh.
Bánh trôi là những viên tròn nhỏ, bọc nhân đường phên, luộc chín rồi rắc vừng trắng, là món không thể thiếu trong dịp này.
Bánh chay cũng làm từ bột nếp nhưng có nhân đậu xanh nấu chín. Bánh được ăn trong bát, chan nước đường quấy với bột đao hoặc bột sắn dây, ướp hương hoa bưởi, tạo vị thanh nhẹ, thơm mát.
Ngày nay, bên cạnh bánh trôi trắng truyền thống, nhiều người còn sáng tạo bánh trôi ngũ sắc dựa trên 5 màu cơ bản của thuyết ngũ hành: xanh lá (Mộc), đỏ (Hỏa), vàng (Thổ), trắng (Kim), xanh dương (Thủy).
Hương, hoa, trầu cau, ly nước
Theo truyền thống, trong lễ cúng, dù lớn hay nhỏ, người Việt không thể thiếu nén hương, hoa tươi và trầu cau trên ban thờ. Vì vậy, vào dịp tết Hàn thực, mâm cúng cũng cần được chuẩn bị đầy đủ những lễ vật này.
Trầu cau nên chọn loại tươi, xanh; hoa quả cũng cần mới để thể hiện lòng thành kính với tổ tiên.
Khi thắp hương, gia chủ thường thay một ly nước sạch trên bàn thờ; dịp tết Hàn thực cũng không ngoại lệ.
Mâm ngũ quả
Tùy theo mùa, gia chủ chọn 5 loại quả có màu sắc khác nhau như xanh, đỏ, vàng,… tượng trưng cho ngũ hành, dâng cúng tổ tiên để thể hiện lòng hiếu thảo và cầu mong những điều tốt lành.
Khi thắp hương, gia chủ nên đọc văn khấn tết Hàn thực, gửi gắm ước nguyện về bình an, may mắn trong cuộc sống.
(Tổng hợp)
