Ở nhiều quốc gia, mang điện thoại vào phòng thi đã bị xem là vi phạm nghiêm trọng. Nhưng tại Nhật Bản, mức độ kỷ luật trong các kỳ thi còn khắt khe hơn nhiều đến mức khiến không ít du học sinh và cư dân mạng quốc tế phải sốc.
Trong các kỳ thi tuyển sinh đại học tại Nhật Bản, thí sinh được yêu cầu tuân thủ hàng loạt quy định cực chi tiết: điện thoại phải tắt nguồn hoàn toàn và đặt đúng vị trí quy định, đồng hồ thông minh bị cấm tuyệt đối, tai nghe hoặc thiết bị phát âm thanh có thể bị xem là hành vi gian lận.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là ngay cả những hành động tưởng như vô hại cũng bị kiểm soát rất nghiêm ngặt.
Một số quy chế thi yêu cầu thí sinh nếu làm rơi bút hoặc đồ dùng xuống sàn phải giơ tay báo giám thị thay vì tự ý cúi xuống nhặt. Lý do là mọi chuyển động bất thường đều có thể gây nghi ngờ về hành vi trao đổi hoặc giấu tài liệu.
Trên Reddit, nhiều người từng tham gia thi ở Nhật mô tả bầu không khí phòng thi "căng như quân đội". Một người dùng viết rằng chỉ cần tạo tiếng động lớn hoặc nhìn ngang quá lâu cũng đủ khiến giám thị đến nhắc nhở ngay lập tức.
Một số trường đại học còn kiểm soát rất chặt tiếng động trong phòng thi. Thí sinh được yêu cầu hạn chế tối đa việc dịch chuyển ghế, mở hộp bút hay thậm chí ho quá lớn trong thời gian làm bài.
Nhiều du học sinh cho biết, điều khiến họ áp lực không chỉ là đề thi khó, mà còn là cảm giác bị giám sát liên tục trong nhiều giờ. "Khi bước vào phòng thi ở Nhật, tôi có cảm giác như mọi hành động đều đang bị theo dõi", một du học sinh chia sẻ trên diễn đàn Quora.
Sự nghiêm ngặt này xuất phát từ việc Nhật Bản đặc biệt coi trọng tính trung thực trong giáo dục. Chỉ cần một vụ gian lận lớn xảy ra cũng có thể khiến cả trường đại học bị chỉ trích dữ dội.
Năm 2022, dư luận Nhật từng chấn động khi một nữ sinh dùng điện thoại bí mật chụp đề thi đại học quốc gia rồi đăng lên mạng nhờ giải giúp. Vụ việc khiến chính quyền và các trường siết chặt hơn nữa quy định chống gian lận.
Sau vụ việc, nhiều điểm thi tăng cường kiểm tra thiết bị điện tử, yêu cầu thí sinh tháo tai nghe, đồng hồ thông minh và để toàn bộ đồ công nghệ ngoài tầm với.
Ở một số kỳ thi quan trọng, giám thị còn đi liên tục giữa các dãy bàn để quan sát chuyển động mắt và hành vi bất thường. Việc quay ngang quay dọc quá nhiều lần có thể bị đánh dấu nghi vấn.
Theo các chuyên gia giáo dục Nhật, mục tiêu không chỉ là ngăn gian lận mà còn duy trì "sự công bằng tuyệt đối" trong thi cử, điều được xem là nền tảng của hệ thống tuyển sinh cạnh tranh khốc liệt tại nước này.
Mỗi năm, hàng trăm nghìn học sinh Nhật phải tham gia kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia với áp lực cực lớn. Chỉ vài điểm chênh lệch cũng có thể quyết định cơ hội bước vào các trường danh tiếng như Đại học Tokyo hay Kyoto. Chính vì vậy, tính kỷ luật trong phòng thi gần như được đẩy đến mức tối đa.
Nhiều cư dân mạng quốc tế cho rằng quy định thi cử ở Nhật "nghiêm đến ám ảnh". Nhưng với không ít người Nhật, đó đơn giản là một phần văn hóa coi trọng trật tự và trách nhiệm cá nhân. Bởi trong một xã hội đề cao sự chuẩn xác, đôi khi chỉ một hành động nhỏ sai quy định cũng đủ bị xem là phá vỡ tính công bằng của cả kỳ thi.
Khánh Linh (t/h)
