Trong suốt nhiều thập kỷ, các tập đoàn lớn luôn dựa vào thị trường tương lai (futures markets) để quản trị rủi ro và các biến động vĩ mô. Các hãng hàng không mua hợp đồng tương lai để chốt giá nhiên liệu. Nông dân dùng đây để bảo vệ giá nông sản. Các nhà sản xuất dùng futures markets để cố định chi phí kim loại. Giờ đây, một startup tài chính đang nỗ lực đưa toàn bộ cỗ máy tài chính phức tạp này áp dụng vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).
Silicon Data - một công ty chuyên theo dõi biến động giá trên các nền tảng điện toán đám mây và sàn giao dịch chip đồ họa (GPU) - vừa bắt tay với tập đoàn sở hữu sàn giao dịch phái sinh lớn nhất thế giới CME Group để chuẩn bị ra mắt hệ thống hợp đồng tương lai đầu tiên trên thế giới neo theo năng lực tính toán (compute power). Bước đi này cho phép các doanh nghiệp công nghệ phòng hộ trước sự trồi sụt thất thường của chi phí huấn luyện và vận hành các mô hình AI. Các điều khoản hợp đồng hiện vẫn đang chờ cơ quan quản lý phê duyệt.
Mặc dù chưa chính thức vận hành, các tín hiệu sớm cho thấy dòng vốn từ giới đầu cơ đang đổ về một cách nhanh chóng. Chỉ vài ngày sau thông báo chung của Silicon Data và CME Group, các quỹ quản lý tài sản sừng sỏ như ProShares và Rex Shares đã lập tức nộp hồ sơ xin cấp phép thành lập các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) dựa trên các hợp đồng tương lai này, bao gồm cả các sản phẩm đòn bẩy (leveraged) và đảo nghịch (inverse).
Bà Carmen Li, Nhà sáng lập kiêm CEO của Silicon Data, tin rằng thị trường này trong tương lai hoàn toàn có thể thiết lập quy mô ngang ngửa với những thị trường hàng hóa lớn nhất thế giới.
“Tôi nghĩ nó sẽ còn lớn hơn cả thị trường dầu mỏ tương lai,” bà Carmen Li khẳng định trong một cuộc phỏng vấn. Bà nói thêm rằng nhu cầu năng lượng gắn liền với việc vận hành trí tuệ nhân tạo cuối cùng sẽ vượt qua tổng mức tiêu thụ năng lượng của tất cả các ngành công nghiệp khác cộng lại.
Ý tưởng mang tính bước ngoặt này bắt nguồn từ một quan sát thực tế đơn giản: Các công ty AI hiện nay đang phụ thuộc vào năng lực tính toán tương tự như cách các hãng hàng không phụ thuộc vào xăng máy bay.
Đại đa số các doanh nghiệp công nghệ hiện không sở hữu trực tiếp các chip xử lý đồ họa cao cấp (như GPU của Nvidia) vốn là bộ não vận hành các hệ thống AI hiện đại. Thay vào đó, họ phải thuê quyền truy cập thông qua các nhà cung cấp đám mây lớn hoặc một hệ sinh thái đang nở rộ của các nhà cung cấp đám mây chuyên biệt thế hệ mớ. Khi nhu cầu về hạ tầng AI tăng vọt, chi phí thuê năng lực tính toán bị đẩy vào vòng xoáy biến động liên tục, khiến các doanh nghiệp hoàn toàn mất phương hướng trong việc dự báo ngân sách chi tiêu.
“Hiện tại, chúng ta đang đứng ở đỉnh cao của sự bất ổn vĩ mô,” bà Seoyoung Kim, Giáo sư tài chính tại Đại học Santa Clara, phân tích. “Các doanh nghiệp không biết họ sẽ cần bao nhiêu năng lực tính toán trong năm tới. Các nhà cung cấp hạ tầng cũng mờ mịt không biết nên đặt hàng bao nhiêu GPU để tối ưu hóa công suất. Thậm chí các nhà sản xuất gốc như Nvidia cũng không thể đo lường chính xác lượng sản lượng cần xuất xưởng.”
Để giải bài toán này, Silicon Data đã xây dựng một chuỗi các chỉ số giá GPU nhằm theo dõi chi phí thuê theo giờ của từng dòng chip cụ thể trên các nền tảng. Công ty kỳ vọng các chỉ số tham chiếu này sẽ trở thành nền móng vững chắc cho thị trường phái sinh, tương tự như cách giá dầu thô West Texas Intermediate (WTI) định hình toàn bộ thị trường phái sinh năng lượng toàn cầu.
Giống như bất kỳ thị trường tương lai truyền thống nào, cấu trúc của hợp đồng năng lực tính toán sẽ cần cả người mua và người bán. Các công ty lo ngại chi phí tính toán leo thang sẽ tìm cách mua hợp đồng để bảo hiểm giá; ngược lại, các nhà cung cấp đám mây đang dư thừa công suất lớn sẽ bán hợp đồng để phòng ngừa rủi ro giá thuê lao dốc.
Tất nhiên, không phải ai tham gia vào thị trường này cũng với mục đích phòng hộ rủi ro. Sự xuất hiện của các hợp đồng tương lai sẽ là thỏi nam châm hút trọn giới đầu cơ - những tay chơi tài chính không hề có nhu cầu sử dụng chip GPU thực tế, nhưng muốn kiếm lời từ việc đặt cược vào xu hướng biến động của giá.
Các bên ủng hộ lập luận rằng giới đầu cơ đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc tạo thanh khoản và giúp thị trường tìm ra mức giá hợp lý. Ngược lại, những tiếng nói chỉ trích cảnh báo hoạt động đầu cơ quá đà có thể làm trầm trọng thêm mức độ biến động và đẩy giá cả tách rời khỏi nhu cầu thực tế của nền công nghiệp.
CEO Carmen Li - người sở hữu bằng Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh (MBA) từ Đại học Harvard - lên tiếng bảo vệ mô hình: “Giới đầu cơ là một mảnh ghép không thể thiếu của hệ sinh thái. Bạn cần những nhà phòng hộ tự nhiên, những nhà tạo lập thị trường và cả những nhà đầu cơ. Họ có quan điểm riêng về thị trường và họ có quyền thể hiện quan điểm đó thông qua các lệnh giao dịch.”
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với việc tài chính hóa năng lực tính toán nằm ở bản chất của hàng hóa này. Khác với một thùng dầu thô có cấu trúc vật lý đồng nhất, năng lực tính toán AI không phải là một hàng hóa tiêu chuẩn. Silicon Data cho biết, chỉ riêng dòng chip H100 của Nvidia đã có hơn 50 cấu hình thiết lập khác nhau, với mức giá thay đổi liên tục dựa trên bộ vi xử lý, bộ nhớ, băng thông kết nối, tỷ lệ khai thác và vị trí địa lý của trung tâm dữ liệu.
Để thị trường tương lai có thể vận hành, giới giao dịch cần một sự tin tưởng tuyệt đối rằng một chỉ số tham chiếu duy nhất có thể đại diện chính xác cho toàn bộ các biến số phức tạp đó.
“Những gì chúng tôi đang làm là chuẩn hóa tất cả các mức giá đổ về nền tảng hằng ngày về một cấu hình H100 tiêu chuẩn. Đó là một quy trình chuẩn hóa toán học cực kỳ phức tạp trước khi tiến hành tính toán chỉ số,” bà Li giải thích.
Giáo sư Seoyoung Kim lưu ý rằng việc chuẩn hóa luôn là bài toán đau đầu đối với bất kỳ thị trường tương lai nào trong lịch sử. Ví dụ, hợp đồng tương lai ngô phải quy định chính xác cấp độ và chất lượng ngô được phép giao dịch. Thị trường năng lực tính toán cũng phải đối mặt với một nhiệm vụ tương tự: định nghĩa một cách tường minh những gì người mua và người bán đang trao đổi.
Theo: CNBC
