Lan tỏa hình ảnh văn hóa ẩm thực
Ngày 17/10, tại Khách sạn Anya (Gia Lai), UBND tỉnh Gia Lai phối hợp với Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam (VCCA) tổ chức hội thảo "Điện ảnh- Truyền hình – Short Video với Văn hóa ẩm thực trong việc thúc đẩy du lịch".
Sự kiện nằm trong chuỗi các hoạt động của Năm Du lịch quốc gia – Gia Lai 2026, với sự tham gia của lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, lãnh đạo tỉnh Gia Lai, các chuyên gia văn hóa, nhà làm phim, đạo diễn, biên kịch, doanh nghiệp du lịch và nhà sáng tạo nội dụng.
Hội thảo "Điện ảnh- Truyền hình – Short Video với Văn hóa ẩm thực trong việc thúc đẩy du lịch".
Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Đỗ Thị Diệu Hạnh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai, cho biết hội thảo sẽ góp phần tìm kiếm những phương thức mới để phát huy giá trị tài nguyên, văn hóa ẩm thực và quảng bá hình ảnh điểm đến của địa phương.
Theo bà Hạnh, Gia Lai có vị thế địa-văn hóa đặc trưng khi là điểm giao thoa giữa đại ngàn Tây Nguyên và Duyên hải miền Trung. Cảnh quan thiên nhiên trù phú cùng chiều sâu văn hóa của các dân tộc Bana, Jrai, H'rê, di sản Champa, nghệ thuật bài chòi, hát bội và võ cổ truyền Bình Định đã tạo nên nguồn tài nguyên du lịch -ẩm thực phong phú. Từ hương vị cà phê, hồ tiêu vùng cao đến hải sản, cá ngừ đại dương, nem, tré, bánh ít lá gai, mỗi món ăn đều chứa đựng tri thức dân gian và câu chuyện văn hóa được giữ gìn qua nhiều thế hệ.
Lãnh đạo ngành văn hóa địa phương nhận định điện ảnh, truyền hình và các nền tảng số là công cụ hiện đại giúp lan tỏa hình ảnh văn hóa ẩm thực một cách nhanh chóng. Tuy nhiên, hiệu quả thực sự không nằm ở chỉ số tương tác hay lượt xem trực tuyến, mà phải được đo bằng số lượng du khách thực tế đến địa phương, sự mở rộng thị trường nông sản và cơ hội nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Bà Đỗ Thị Diệu Hạnh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai. Ảnh: Long Nguyễn
Theo bà Hạnh, đây cũng là bài toán đặt ra trong bối cảnh du lịch Gia Lai đang tăng tốc. Năm 2025, tỉnh đón khoảng 12,4 triệu lượt khách, tăng 17,6% doanh thu du lịch 29.000 tỷ đồng. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu đón 15 triệu lượt khách, tăng 21%, doanh thu khoảng 35.000 tỷ đồng. Để đạt được mục tiêu này, bà Hạnh cho rằng cần tăng cường kết nối giữa các cơ quan quản lý, nhà sáng tạo nội dung, nghệ nhân và doanh nghiệp để hình thành những sản phẩm du lịch ẩm thực thiết thực, góp phần nâng cao giá trị nông sản, phát triển du lịch và cải thiện sinh kế cho người dân.
Món ăn phải có câu chuyện, màn ảnh mới giữ được khán giả
Tại phiên tham luận đầu tiên về chiến lược đưa văn hóa ẩm thực Việt Nam lên màn ảnh để thu hút khán giả toàn cầu, các đại biểu tập trung phân tích mối quan hệ hỗ trợ giữa tác phẩm điện ảnh và sự phát triển của điểm đến.
Ông Đặng Trần Cường, Cục trưởng Cục Điện ảnh, cho rằng điện ảnh có sức mạnh rất đặc biệt, khi có thể biến một nơi chưa từng biết đến thành một nơi người ta muốn đến; biến một món ăn chưa từng thưởng thức thành một món ăn người ta muốn tìm; biến câu chuyện của một cộng đồng thành cảm xúc của hàng triệu khán giả.
Ông Đặng Trần Cường, Cục trưởng Cục Điện ảnh. Ảnh: Long Nguyễn
Dù vậy, ông Cường nhìn nhận rằng, điện ảnh đóng vai trò khơi gợi cảm xúc và sự tò mò. Song chính ngành du lịch mới là mắt xích biến cảm xúc đó thành hành trình trải nghiệm thực tế và giá trị kinh tế bền vững. "Chuyển từ tư duy quảng bá đơn thuần sang xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh: văn hóa cung cấp chiều sâu, điện ảnh tạo câu chuyện và cảm xúc, truyền thông tạo sức lan tỏa, du lịch tạo ra trải nghiệm, doanh nghiệp tạo ra sản phẩm và thị trường, cơ quan quản lý nhà nước kiến tạo chính sách", ông Cường nêu góc nhìn.
Ẩm thực là tài nguyên chiến lược của công nghiệp văn hóa, góp phần thu hút du lịch tới một vùng đất.
Tham luận của ông Cường đề cập đến Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên – di sản mà Gia Lai là một trong những địa bàn lưu giữ, đồng thời sở hữu nhiều chất liệu cho điện ảnh, truyền hình và video ngắn.
Từ góc độ quản lý, lãnh đạo Cục Điện ảnh đề xuất khuyến khích các tác phẩm khai thác sâu giá trị văn hóa, lịch sử, con người, ẩm thực và bản sắc vùng miền, qua đó nâng cao chất lượng sáng tạo và quảng bá hình ảnh địa phương.
Cùng quan điểm, PGS.TS. Đỗ Lệnh Hùng Tú, Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, xem ẩm thực trên màn ảnh là một dạng “quyền lực mềm” thông qua nghệ thuật kể chuyện, đồng thời dẫn kinh nghiệm từ Pháp, Hàn Quốc và Thái Lan.
Theo ông, với nguồn tài nguyên đa dạng, Gia Lai có tiềm năng trở thành phim trường tự nhiên hấp dẫn. Để thu hút các đoàn làm phim, địa phương cần nghiên cứu ban hành chính sách hỗ trợ, ưu đãi tài chính và đơn giản hóa thủ tục cấp phép.
Các đầu bếp biểu diễn phile cá ngừ đại dương ở Gia Lai.
Ở khía cạnh kịch bản, các chuyên gia cũng chỉ ra những hạn chế khi đưa ẩm thực lên phim, đặc biệt là tình trạng gượng ép biến nhân vật thành người giới thiệu du lịch, hoặc quá chú trọng kỹ thuật quay dựng món ăn bỏ quên kết nối cảm xúc.
Theo giới biên kịch, một câu chuyện chạm đến cảm xúc sẽ khán giả nhớ món ăn, nhớ vùng đất ấy và muốn tìm đến trải nghiệm. Các dự án phim lịch sử, phim điện ảnh và chương trình thực tế quảng bá văn hóa Việt cũng đã minh họa rõ cách khai thác chất liệu bản địa để tiệm cận thị hiếu quốc tế.
Truyền thông đa nền tảng và bài toán kéo du khách từ ẩm thực phẩm
Phân tích về truyền thông đa nền tảng và kinh tế du lịch, PGS.TS. Đỗ Lệnh Hùng Tú cho rằng sự phát triển của TikTok, YouTube Shorts, Facebook Reels và các nền tảng video ngắn đã thay đổi cách quảng bá du lịch. Video ngắn không chỉ là sản phẩm sáng tạo nội dung số mà còn góp phần kích cầu du lịch nhờ khả năng biến những điều bình dị thành khoảnh khắc thu hút và khuyến khích cộng đồng tham gia.
Trong khuôn khổ hội thảo, VCCA và Kênh truyền hình Quốc gia VTV8 ký kết hợp tác chiến lược. Đại diện VTV8 chia sẻ định hướng phát triển nội dung ẩm thực trên nhiều nền tảng số nhằm tiếp cận khán giả trẻ. Đại diện Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Gia Lai giới thiệu cách kể câu chuyện ẩm thực địa phương qua video 30 giây mà vẫn bảo đảm tính chân thực. Trong khi đó, đại diện Vietravel đề xuất xây dựng các tour ẩm thực chuyên sâu, kết nối du khách với vùng nguyên liệu và nghệ nhân bản địa.
Những khoảnh khắc đáng xem về ẩm thực trên màn ảnh được kỳ vọng sẽ kéo du khách tới với điểm đến.
Phát biểu tổng kết hội thảo, đại diện VCCA cùng lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đánh giá cao tính thực tiễn và các giải pháp được đề xuất. Hội thảo đã được nhận định mở ra phương hướng mới trong việc ứng dụng điện ảnh, truyền hình và công nghệ số để nâng tầm giá trị ẩm thực, góp phần đưa du lịch Gia Lai bứt phá và phát triển bền vững trong Năm Du lịch quốc gia 2026.
Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Du lịch Gia Lai: "Không cần phải đi nhanh hơn ai, chỉ cần đi chắc và để khách muốn quay lại"
