Khi lời đùa không còn vui
"Nếu mình chỉ đùa thôi nhưng bạn lại cảm thấy bị tổn thương, vậy có phải là bạo lực không?".
Câu hỏi được tiến sĩ Phan Thị Nhật Tài, giảng viên Trường đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng), tuyên truyền viên Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, đặt ra trong buổi tuyên truyền pháp luật tại Trường THPT Trần Phú chiều 26/10.
Tiến sĩ Phan Thị Nhật Tài trao đổi với học sinh Trường THPT Trần Phú (Đà Nẵng) về cách nhận diện và phòng tránh bạo lực học đường.
Cô Tài đưa học sinh vào những tình huống quen thuộc trong lớp học như trêu chọc, nói xấu bạn bè hay những lần đùa giỡn quá mức.
Khi được hỏi thế nào là bạo lực, một nam sinh lớp 11/6 cho rằng đó là hành vi tác động vật lý lên người khác. Nhưng khi cô Tài hỏi tiếp về những lời xúc phạm, nói xấu khiến người khác tổn thương, nam sinh thừa nhận bạo lực còn có thể xuất hiện qua lời nói.
Nguyễn Thị Thảo Uyên, nữ sinh tham gia trao đổi, nhìn nhận nếu người bị trêu không cảm thấy vui, thậm chí khó chịu, tổn thương thì không thể đơn giản xem đó là đùa giỡn.
Những câu hỏi gần gũi của tiến sĩ Phan Thị Nhật Tài giúp học sinh nhận ra ranh giới giữa lời trêu đùa và hành vi gây tổn thương cho bạn bè.
Cô Tài đánh giá cao câu trả lời này và nhấn mạnh người trêu chọc không thể chỉ dựa vào suy nghĩ "mình đùa thôi" để bỏ qua cảm xúc của người khác. Bạo lực học đường không chỉ là đánh đập, xô xát mà còn có thể xuất hiện qua những lời nói, hành vi gây tổn thương tinh thần.
Một tình huống khác được đặt ra: Hai học sinh đánh nhau, những người xung quanh đứng xem, có người lấy điện thoại quay video nhưng không tìm cách giúp đỡ.
"Những bạn đứng nhìn, quay video như vậy có sai không?", cô Tài hỏi.
Cát Tiên, học sinh lớp 12/6, nhận định, việc đứng quay video thay vì tìm cách giúp đỡ là không đúng, bởi hành động ấy có thể khiến người bị đánh chịu thêm tổn thương tinh thần.
Tiên đề xuất tìm cách ngăn chặn hoặc báo ngay cho thầy cô, phụ huynh để được hỗ trợ.
Đồng thuận câu trả lời, cô Tài lưu ý khi chứng kiến bạn bè xô xát, học sinh không nên thờ ơ nhưng cũng không được tự đặt mình vào nguy hiểm. Nếu không thể can ngăn an toàn, các em cần báo ngay cho thầy cô, bảo vệ trường hoặc người lớn có khả năng can thiệp.
Học sinh Trường THPT Trần Phú đồng thanh hưởng ứng thông điệp “Nói không với bạo lực học đường” tại buổi tuyên truyền pháp luật.
Buổi trao đổi tiếp tục với câu hỏi bao nhiêu tuổi thì phải chịu trách nhiệm hình sự. Các đáp án được học sinh đưa ra khá khác nhau, từ 13 đến 18 tuổi.
Cô Tài giải thích người từ đủ 14 tuổi đã có thể phải chịu trách nhiệm hình sự đối với một số tội phạm theo quy định pháp luật, chứ không phải đợi đến khi đủ 18 tuổi.
Qua đó, cô nhắc học sinh cần cân nhắc hậu quả trước khi hành động, nhất là khi xảy ra mâu thuẫn với bạn bè.
Một cuộc điện thoại, mất 200 triệu đồng
Bên cạnh đó, khi được hỏi có đăng thông tin cá nhân lên Facebook hay không, nữ sinh Hoàng Linh trả lời "dạ không", bởi em lo ngại người khác có thể biết và lợi dụng những thông tin ấy.
Để học sinh hình dung rõ hơn nguy cơ, cô Tài kể câu chuyện về một người hàng xóm của mình bị lừa mất 200 triệu đồng chỉ sau một cuộc điện thoại.
Học sinh Trường THPT Trần Phú trao đổi về trách nhiệm của người chứng kiến bạo lực học đường, nhất là hành vi đứng xem và quay video đánh nhau.
Khoảng 17 giờ, người cha bất ngờ nhận cuộc gọi từ số lạ, thông báo con gái đang nhập viện trong tình trạng nguy kịch, cần phẫu thuật gấp. Người gọi yêu cầu chuyển tiền ngay để làm thủ tục cấp cứu.
Quá lo lắng, ông liên hệ với bạn cùng phòng của con gái để kiểm tra. Người bạn nói cô gái đã đi học và chưa trở về. Nghĩ con có thể gặp tai nạn trên đường, ông vội chuyển 200 triệu đồng vào tài khoản được cung cấp.
Khoảng 30 phút sau, người cha gọi trực tiếp cho con gái và nhận được câu trả lời khiến ông sững sờ. "Con đang đi học, bố. Con bình thường, con đâu có bị gì đâu". Lúc này, ông mới nhận ra mình đã bị lừa.
Học sinh hào hứng với những tình huống thực tế về bạo lực học đường và sử dụng mạng xã hội an toàn.
Điều khiến người cha tin lời kẻ gian là người gọi biết chính xác tên con gái, tên vợ, địa chỉ nhà cùng nhiều thông tin cá nhân khác.
Cô Tài đặt câu hỏi vì sao một người xa lạ có thể biết rõ thông tin về gia đình nạn nhân đến vậy.
Nam sinh tên Khoa trả lời rằng chỉ cần truy cập tài khoản Facebook, người khác có thể tìm được nhiều thông tin cá nhân.
Buổi tuyên truyền pháp luật tại Trường THPT Trần Phú giúp học sinh nâng cao nhận thức về phòng chống bạo lực học đường và sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh.
Từ câu trả lời này, cô Tài phân tích việc công khai hình ảnh, địa chỉ, mối quan hệ gia đình hay lịch trình sinh hoạt có thể tạo điều kiện để kẻ xấu thu thập thông tin, dựng lên những kịch bản lừa đảo.
Cô nhắc học sinh không tùy tiện chia sẻ dữ liệu cá nhân, đồng thời cần xác minh thông tin qua những kênh đáng tin cậy trước khi làm theo các yêu cầu liên quan đến tiền bạc, nhất là trong tình huống khẩn cấp.
Cô Phạm Thị Ánh Tuyết, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Trần Phú, cho hay, phòng chống bạo lực học đường là một trong những nhiệm vụ quan trọng của nhà trường. Bên cạnh đó, mỗi học sinh cần biết sử dụng mạng xã hội an toàn, hiệu quả, văn minh và đúng pháp luật.
Cô Tuyết mong muốn học sinh vận dụng những kiến thức được trao đổi vào đời sống hằng ngày, nhất là khi ứng xử với bạn bè và tham gia mạng xã hội.
"Mỗi học sinh phải thực hiện tốt việc phòng chống bạo lực học đường để xây dựng môi trường học tập hạnh phúc, mỗi em đều được hạnh phúc", cô Tuyết nhắn nhủ.
Cô Phạm Thị Ánh Tuyết, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Trần Phú, nhắn nhủ học sinh ứng xử văn minh, sử dụng mạng xã hội an toàn và cùng xây dựng trường học hạnh phúc.
