Từng được kỳ vọng trở thành phiên bản Trung Quốc của đảo Palm Jumeirah tại Dubai, dự án Ocean Flower Island ở Trung Quốc giờ đây lại gắn liền với những trung tâm thương mại trống vắng, công viên giải trí không khách, các tòa nhà dang dở và hàng loạt căn hộ mất giá. Sau khi tập đoàn bất động sản Evergrande rơi vào khủng hoảng nợ, khu đô thị nghỉ dưỡng quy mô lớn này trở thành biểu tượng cho tham vọng phát triển quá mức và những hệ lụy của cơn sốt bất động sản tại Trung Quốc.
Theo The Wall Street Journal, dự án được phát triển tại thành phố Đan Châu, phía tây bắc đảo Hải Nam, với số vốn đầu tư khoảng 12 tỷ NDT. Tuy nhiên, thay vì trở thành điểm đến du lịch sầm uất, nhiều khu vực trên đảo hiện gần như vắng bóng hoạt động kinh doanh. Những trung tâm mua sắm khổng lồ không có cửa hàng, công viên giải trí thiếu khách tham quan, trong khi các bãi biển nhân tạo bị đánh giá là không an toàn để bơi lội.
Zhou Qingbin, một du khách đến từ thành phố Đan Châu gần đó, mô tả nơi này là một “vùng đất chết”. Phần lớn khu vực hiện nằm dưới sự quản lý của chính quyền thành phố, trong khi các nhà chức trách tìm cách giải quyết những hệ lụy để lại sau khi dự án đình trệ.
Tham vọng biến đảo nhân tạo thành thiên đường nghỉ dưỡng
Ocean Flower Island được Evergrande xây dựng với tham vọng tạo ra một quần thể nghỉ dưỡng nhân tạo quy mô lớn, lấy cảm hứng từ đảo Palm Jumeirah nổi tiếng của Dubai. Dự án gồm các khu dân cư, khách sạn, trung tâm thương mại và công viên giải trí, hướng đến việc thu hút khách du lịch cũng như người mua nhà trên khắp Trung Quốc.
Evergrande đã đầu tư khoảng 12 tỷ NDT vào dự án, phần lớn bằng nguồn vốn vay. Con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với mục tiêu đầu tư ban đầu khoảng 23 tỷ NDT để xây dựng khu chung cư có sức chứa 200.000 người.
Trước khi rơi vào khủng hoảng, Evergrande cho biết đã bàn giao khoảng 60.000 căn hộ hoàn thiện cho người mua. Tuy nhiên, nhiều hạng mục khác chỉ dừng lại ở giai đoạn xây dựng nền móng. Các hố móng sau đó bị nước mưa lấp đầy, thậm chí trở thành nơi người dân đến câu cá. Khoảng 39 tòa nhà chung cư gần hoàn thiện nhưng chưa được bán cũng rơi vào tình trạng bỏ hoang.
Cuối năm 2021, chính quyền thành phố Đan Châu yêu cầu phá dỡ 39 tòa nhà thuộc đảo số 2 của dự án do vi phạm các quy định về xây dựng và môi trường. Những công trình này liên quan đến khoảng 3.900 căn hộ.
Tuy nhiên, phương án xử lý sau đó đã thay đổi. Đến năm 2022, chính quyền địa phương chuyển từ kế hoạch phá dỡ sang tịch thu các công trình. Theo phương án được công bố, 16 tòa nhà sẽ được chuyển thành nhà ở cho thuê, 4 tòa nhà thành căn hộ dịch vụ và 19 tòa nhà còn lại được sử dụng làm khách sạn, văn phòng và không gian bán lẻ.
Việc chuyển đổi công năng được xem là một nỗ lực tận dụng những công trình đã xây dựng thay vì phá bỏ toàn bộ. Dù vậy, phương án này cũng cho thấy dự án ban đầu đã không đạt được kỳ vọng như kế hoạch.
Từ giấc mơ nghỉ dưỡng đến nỗi lo mất giá tài sản
Khác với Palm Jumeirah ở Dubai, nơi các biệt thự hạng sang được giới ngôi sao, vận động viên và những người giàu có săn đón, Ocean Flower Island chủ yếu thu hút người nghỉ hưu từ miền bắc Trung Quốc. Họ tìm đến Hải Nam để tận hưởng khí hậu ấm áp trong những tháng mùa đông.
Zhang Qun, một người nghỉ hưu 70 tuổi đến từ tỉnh Hắc Long Giang, cho biết văn phòng bán hàng của Evergrande từng đông nghịt người khi ông mua căn hộ cách đây 5 năm. Tuy nhiên, hiện ông ước tính mình có thể mất một nửa số tiền đầu tư nếu bán căn hộ vào thời điểm này.
Câu chuyện của Zhang phản ánh rủi ro mà người mua nhà tại những dự án phát triển quá mức phải đối mặt: giá trị tài sản không chỉ phụ thuộc vào vị trí hay chất lượng công trình, mà còn gắn chặt với khả năng hoàn thiện hạ tầng, duy trì hoạt động kinh doanh và thu hút cư dân.
Theo các nhà quan sát, nhiều thành phố Trung Quốc có những công trình dang dở sau sự sụp đổ của Evergrande. Tuy nhiên, Ocean Flower Island nổi bật bởi mật độ công trình dư thừa lớn và quy mô tham vọng thể hiện rõ dấu ấn của nhà sáng lập Xu Jiayin.
Wang Xian, một cựu nhân viên ngân hàng đến từ tỉnh Hà Bắc, cho rằng Xu Jiayin đã quá tự tin vào khả năng của mình. Dù vậy, ông vẫn nhìn thấy cơ hội cho dự án nếu được định hướng lại đúng nhu cầu thị trường. Theo Wang, khoảng 300 triệu người Trung Quốc sẽ nghỉ hưu trong vòng 10 năm tới, trong đó một bộ phận có thể muốn chuyển đến những nơi có khí hậu ấm áp và môi trường sống an toàn. Nếu Ocean Flower Island thu hút được một tỷ lệ nhỏ trong nhóm này, dự án vẫn có cơ hội thành công.
Tuy nhiên, khả năng đó còn phụ thuộc vào việc chính quyền có thể tái thiết khu vực, xử lý các công trình bỏ hoang và khôi phục niềm tin của người mua nhà hay không.
Di sản của cuộc khủng hoảng Evergrande
Ocean Flower Island là một trong những dự án thể hiện rõ tham vọng mở rộng của Evergrande trong thời kỳ thị trường bất động sản Trung Quốc tăng trưởng nóng. Tập đoàn từng sử dụng đòn bẩy tài chính lớn để triển khai hàng loạt dự án trên cả nước, nhưng cuối cùng rơi vào khủng hoảng khi gánh khoản nợ vượt 300 tỷ USD.
Sự sụp đổ của Evergrande không chỉ gây sức ép lên các chủ nợ và người mua nhà mà còn để lại nhiều dự án dang dở, buộc chính quyền địa phương phải tìm phương án xử lý. Ocean Flower Island là trường hợp đặc biệt khi một khu nghỉ dưỡng được đầu tư hàng tỷ NDT lại trở thành nơi tập trung những công trình bỏ hoang và tài sản mất giá.
Tương lai của Ocean Flower Island vì thế không chỉ là câu chuyện về một khu nghỉ dưỡng thất bại. Đây còn là phép thử đối với nỗ lực của chính quyền Trung Quốc trong việc xử lý di sản của thời kỳ phát triển bất động sản dựa nhiều vào nợ, đồng thời tìm cách đưa những tài sản bỏ hoang trở lại phục vụ nhu cầu thực tế của người dân.
Theo Reuters, The Wall Street Journal, South China Morning Post
