Đánh thức "viên ngọc xanh" Trị An - Kỳ 1: "Mỏ vàng" du lịch

Lợi thế vị trí, mở rộng không gian phát triển

Giữa vùng Đông Nam Bộ năng động, hồ Trị An đang sở hữu một lợi thế mà không phải điểm đến nào cũng có: nằm trong không gian kết nối giữa Tp.HCM, Đồng Nai và các tỉnh, thành trong vùng, đồng thời có khả năng tiếp cận từ nhiều hướng.

Nhà máy Thủy điện Trị An là một trong những không gian cảnh quan quan trọng trong định hướng phát triển du lịch của địa phương.

Hình thành trong quá trình xây dựng Nhà máy Thủy điện Trị An từ những năm 1980, hồ trước hết mang giá trị về năng lượng, nguồn nước và điều tiết dòng chảy. Qua thời gian, giá trị cảnh quan và du lịch của hồ ngày càng được nhận diện rõ hơn.

Với diện tích mặt nước khoảng 323km², hồ trải rộng qua nhiều khu vực, tạo nên không gian cảnh quan đặc trưng với mặt nước, đảo và những vùng rừng bao quanh. Đây cũng là điểm đến tương đối thuận lợi đối với du khách từ Tp.HCM và các địa phương lân cận, đặc biệt cho các chuyến đi cuối tuần.

Hiện khu vực Trị An có các tuyến ĐT.761, ĐT.762, ĐT.767 và ĐT.768. Trong tương lai, các công trình như cầu Mã Đà, cầu Hiếu Liêm 2 và đường Vành đai 4 - Tp.HCM được kỳ vọng tiếp tục mở rộng khả năng kết nối liên vùng.

Đáng chú ý, Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang hình thành một cửa ngõ giao thông quan trọng của khu vực. Khi hệ thống giao thông được hoàn thiện, Trị An có thêm điều kiện tiếp cận các thị trường khách ngoài khu vực, thay vì chủ yếu phụ thuộc vào nguồn khách nội vùng như hiện nay.

Tuyến đường ĐT767 xuyên qua những cánh rừng, tạo trục kết nối quan trọng đến khu vực hồ Trị An và các điểm du lịch sinh thái.

Tại Quyết định số 509/QĐ-TTg ngày 13/6/2024, Thủ tướng Chính phủ đưa hồ Trị An vào danh mục địa điểm tiềm năng phát triển thành Khu du lịch quốc gia. Đây được xem là một định hướng quan trọng, tạo thêm cơ sở để địa phương nghiên cứu tổ chức không gian và thu hút đầu tư du lịch trong thời gian tới.

Theo bà Nguyễn Thị Dung, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Trị An, việc Trị An chuyển lên phường không chỉ là sự thay đổi về đơn vị hành chính mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc không gian phát triển.

Địa phương đang hướng đến mô hình đô thị sinh thái, trong đó rừng, hồ và cảnh quan tự nhiên trở thành một phần quan trọng của động lực tăng trưởng.

Trị An hiện có hơn 45.000ha rừng và gần 13.000ha mặt nước hồ Trị An. Cùng với đó là Nhà máy Thủy điện Trị An, công trình có vai trò quan trọng đối với an ninh năng lượng quốc gia và cung cấp nguồn nước cho khu vực hạ du.

“Đây là lợi thế hiếm có, tạo điều kiện lý tưởng để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, nông nghiệp hữu cơ và kinh tế xanh”, bà Dung nhận định.

Hệ sinh thái đa dạng, dư địa lớn cho du lịch sinh thái

Không chỉ có mặt nước rộng lớn, Trị An còn nằm trong không gian rừng tự nhiên giàu đa dạng sinh học, nổi bật là rừng Mã Đà và Khu Bảo tồn thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai.

Hoạt động thuyền buồm trên hồ Trị An góp thêm một trải nghiệm mới, từng bước khai thác tiềm năng du lịch thể thao gắn với vùng hồ.

Sự kết hợp giữa hồ, rừng và hệ thống đảo tạo nên một không gian sinh thái liên hoàn, phù hợp với nhiều loại hình trải nghiệm. Du khách có thể chèo SUP, khám phá đảo, cắm trại, trekking, đạp xe xuyên rừng, tìm hiểu đa dạng sinh học hoặc trải nghiệm cuộc sống ven hồ.

Từ góc độ quản lý ngành, trao đổi với Người Đưa Tin bà Lê Thị Ngọc Loan, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tp.Đồng Nai, đánh giá hồ Trị An thực sự là một “viên ngọc xanh” của địa phương.

Theo bà Loan, điểm khác biệt của Trị An không chỉ nằm ở diện tích mặt nước mà còn ở sự kết hợp giữa hồ, rừng, các đảo sinh thái và hệ sinh thái phong phú.

Đây là nền tảng để phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, khám phá thiên nhiên, thể thao dưới nước, giáo dục môi trường và chăm sóc sức khỏe.

Thực tế, một số hoạt động đã bắt đầu hình thành. Cắm trại, chèo SUP, khám phá đảo, tham quan vườn cây ăn trái, thưởng thức ẩm thực địa phương hay trải nghiệm cuộc sống cư dân làng bè dần trở thành những hoạt động quen thuộc đối với nhóm khách yêu thiên nhiên.

Tuy nhiên, giá trị lớn nhất của hệ sinh thái Trị An không nằm ở việc tạo ra một vài điểm vui chơi riêng lẻ, mà ở khả năng hình thành một không gian trải nghiệm liên kết giữa hồ và rừng.

Học sinh tham gia hoạt động trải nghiệm, tìm hiểu giá trị lịch sử, văn hóa và thiên nhiên tại Chiến khu Đ.

Một lợi thế khác tạo nên sự khác biệt của Trị An là hệ thống tài nguyên lịch sử, văn hóa nằm trong cùng không gian sinh thái.

Khu vực này là cửa ngõ vào Khu Bảo tồn thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai, nơi không chỉ có giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học mà còn gắn với nhiều dấu ấn lịch sử, văn hóa của vùng Đông Nam Bộ.

Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, Căn cứ Khu ủy miền Đông Nam Bộ, Địa đạo Suối Linh hay không gian văn hóa của đồng bào dân tộc Chơ Ro đều có thể trở thành những điểm nhấn trong hành trình khám phá Trị An.

Theo ông Nguyễn Văn Hà, Giám đốc Trung tâm Sinh thái - Văn hóa - Lịch sử Chiến khu Đ, sự kết hợp giữa rừng, hồ và hệ thống di tích lịch sử cách mạng tạo ra dư địa lớn để xây dựng các sản phẩm du lịch khác biệt.

Nếu được tổ chức hợp lý, du khách có thể trải nghiệm thiên nhiên, tìm hiểu đa dạng sinh học, khám phá đời sống cộng đồng và đồng thời tìm hiểu lịch sử vùng đất.

Đây cũng là lợi thế giúp Trị An tránh việc cạnh tranh đơn thuần bằng những sản phẩm phổ biến. “Rừng - hồ - lịch sử - văn hóa” có thể trở thành nền tảng tạo nên bản sắc riêng cho điểm đến.

Du khách đạp xe xuyên rừng, trải nghiệm du lịch sinh thái giữa không gian xanh của vùng hồ Trị An.

Từ những lợi thế về vị trí, hệ sinh thái và lịch sử - văn hóa, Trị An đang có trong tay những điều kiện cần thiết để hình thành một điểm đến du lịch đặc trưng.

Vấn đề còn lại là làm thế nào để những lợi thế đang tồn tại riêng rẽ được kết nối thành sản phẩm, dịch vụ và một không gian du lịch đủ sức giữ chân du khách.

Mời độc giả đón đọc Kỳ 2: Gỡ nút thắt, đánh thức tiềm năng