Doanh nghiệp Mỹ chưa muốn rời chuỗi cung ứng Trung Quốc
Giới công nghệ toàn cầu mấy ngày nay dành phần lớn sự lưu tâm tới những bê bối cá nhân khiến nhà sáng lập Nvidia từ chức. Chính sự việc này có lẽ cũng làm lu mờ những chuyển động quan trọng khác của ngành công nghệ.
Trong đó có thông tin tập đoàn Microsoft đang vận động chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump dừng kế hoạch hạn chế nhập khẩu các mẫu mô đun thu phát quang mới từ Trung Quốc. Động thái này rất đáng chú ý, bởi lẽ các công ty cho rằng, việc hạn chế nguồn cung linh kiện này không chỉ làm chậm tiến độ xây dựng các trung tâm dữ liệu của họ, mà còn có thể ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của Mỹ với Trung Quốc trong cuộc đua AI.
Đằng sau sự phát triển nhanh chóng của các trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ là nhu cầu rất lớn về những linh kiện kết nối và truyền dẫn dữ liệu. Đây cũng chính là điểm khiến kế hoạch hạn chế thiết bị Trung Quốc vấp phải sự phản đối từ các tập đoàn công nghệ Mỹ.
Reuters dẫn nhiều nguồn tin cho biết, cách đây vài ngày, Microsoft cùng nhiều doanh nghiệp và hiệp hội công nghệ đang đề nghị chính quyền Tổng thống Donald Trump dừng kế hoạch này. Các doanh nghiệp cảnh báo, nếu nguồn cung từ Trung Quốc bị hạn chế, việc xây dựng trung tâm dữ liệu có thể chậm lại.
Áp lực rõ nét khi nhìn vào số liệu của công ty nghiên cứu thị trường Cleanview, riêng Microsoft hiện có 35 trung tâm dữ liệu đang được xây dựng tại Mỹ và lên kế hoạch cho thêm 134 trung tâm khác. Việc hạn chế nguồn cung linh kiện thu phát quang có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch mở rộng hạ tầng dữ liệu của tập đoàn.
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp điện toán đám mây đã mua chip AI, nhưng có thể chưa sử dụng được nếu thiếu linh kiện kết nối.
Việc giới chức Mỹ xem xét hạn chế nhập khẩu các mẫu mô đun thu phát quang mới từ Trung Quốc, xuất phát từ lo ngại thiết bị có thể bị lợi dụng để đánh cắp dữ liệu, cài mã độc hoặc làm gián đoạn hoạt động của các trung tâm dữ liệu.
Mô đun thu phát quang là những thiết bị cho phép dữ liệu truyền qua cáp quang với tốc độ ánh sáng bên trong các trung tâm dữ liệu. Chúng đảm nhiệm việc chuyển đổi tín hiệu điện thành tín hiệu ánh sáng và ngược lại, giúp kết nối các máy chủ và hệ thống mạng, đáp ứng nhu cầu trao đổi khối lượng dữ liệu rất lớn của các ứng dụng AI.
Microsoft và Nhà trắng đều chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này. Còn về phía Trung Quốc, trong tuyên bố ngày 10/11, Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington phản đối việc Mỹ mở rộng khái niệm an ninh quốc gia để gây sức ép lên các doanh nghiệp Trung Quốc. Bắc Kinh khẳng định sẽ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp nước này.
Có thông tin tập đoàn Microsoft đang vận động chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump dừng kế hoạch hạn chế nhập khẩu các mẫu mô đun thu phát quang mới từ Trung Quốc.
Điểm nghẽn linh kiện trong cuộc đua AI
Câu chuyện trên đang cho thấy điều nghịch lý: Trong khi các doanh nghiệp Mỹ vẫn cần linh kiện Trung Quốc để phát triển hạ tầng AI, chính nước Mỹ lại đang tìm cách hạn chế nguồn cung này nhằm bảo vệ lợi thế cạnh tranh trước Trung Quốc. Vậy vì sao việc hạn chế nhập khẩu một linh kiện như bộ thu phát quang học từ Trung Quốc lại khiến các doanh nghiệp công nghệ Mỹ lo ngại đến vậy?
Có một điểm nghẽn ở đây đó chính là có chip AI chưa có nghĩa trung tâm dữ liệu đã có thể vận hành. Bộ thu phát quang học giúp truyền dữ liệu qua cáp quang, kết nối máy chủ và thiết bị mạng. Một số trung tâm dữ liệu cần tới hàng triệu bộ phận này.
Đại diện ngành công nghệ Mỹ cảnh báo nếu thiếu chúng, những con chip đã mua có thể phải nằm chờ vì chưa thể kết nối với nhau. Trong khi đó, theo Counterpoint Research, Trung Quốc chiếm khoảng 2/3 thị trường bộ thu phát quang học toàn cầu. Các nhà cung cấp Mỹ có công nghệ cạnh tranh nhưng chưa đủ quy mô để nhanh chóng thay thế nguồn cung Trung Quốc.
Đó là lý do Microsoft cùng một số doanh nghiệp vận động chính quyền dừng kế hoạch hạn chế. Các đơn vị này cảnh báo đứt gãy nguồn cung có thể làm chậm triển khai trung tâm dữ liệu, ảnh hưởng đến lợi thế của Mỹ trong cuộc đua AI. Như vậy, đây không đơn thuần là chuyện doanh nghiệp không muốn rời nguồn cung Trung Quốc, mà chưa thể thay thế ngay.
Washington đứng trước một nghịch lý: Biện pháp nhằm bảo vệ năng lực công nghệ lại có nguy cơ làm chậm quá trình xây dựng chính năng lực ấy.
Kiểm soát công nghệ và nguy cơ phân mảnh
Tuy nhiên, đây mới chỉ là một mặt của vấn đề. Washington còn phải tính toán cách kiểm soát những công nghệ có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, mà không tạo thêm rào cản cho chính các doanh nghiệp công nghệ Mỹ. Vậy những biện pháp nào đang được cân nhắc và liệu chúng có khiến hệ sinh thái công nghệ toàn cầu ngày càng phân mảnh?
Hiện có hai hướng kiểm soát đáng chú ý, nhưng đây chưa phải những lệnh cấm đã có hiệu lực. Theo Reuters, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ - FCC, đang cân nhắc ngăn nhập khẩu các mẫu bộ thu phát quang học mới từ Trung Quốc với lo ngại là thiết bị có thể bị lợi dụng để đánh cắp dữ liệu, cài mã độc hoặc gây gián đoạn trung tâm dữ liệu.
Một phương án là tập trung vào thế hệ tốc độ 3,2 terabit/giây, chưa được triển khai rộng rãi, qua đó tạo thêm thời gian phát triển nguồn cung thay thế. Song song với đó, một nhóm nghị sĩ lưỡng đảng đã trình dự luật cấm chính phủ liên bang trang bị linh kiện quang học Trung Quốc cho các hệ thống nhạy cảm.
Nhìn rộng hơn, Washington phải cân bằng giữa bảo vệ an ninh và duy trì điều kiện phát triển AI. Những hạn chế mới có thể giảm một số rủi ro, nhưng cũng có nguy cơ gia tăng căng thẳng công nghệ Mỹ - Trung.
Nếu chuỗi cung ứng và hệ sinh thái nghiên cứu ngày càng bị chia tách, sự phân mảnh ấy có thể cản trở hợp tác khoa học, tăng chi phí và làm chậm đổi mới. Vì vậy, vấn đề không chỉ là siết kiểm soát đến đâu, mà còn là bảo đảm an ninh mà không thu hẹp động lực phát triển công nghệ.
Cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung đang cho thấy một thực tế: Lợi thế không chỉ nằm ở việc ai sở hữu những con chip mạnh hơn hay công nghệ tiên tiến hơn, mà còn ở khả năng kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng phía sau. Nhưng trong một thế giới mà các mắt xích công nghệ vẫn phụ thuộc lẫn nhau, việc tách rời sẽ không thể diễn ra trong ngày một ngày hai.
