Trong xã hội, việc cha mẹ khen ngợi con cái người khác xinh đẹp là điều thường thấy, nhưng liệu đó có phải là điều đúng đắn?
Một người Trung Quốc đến Bắc Âu với tư cách học giả thỉnh giảng đã trải nghiệm một điều làm đảo lộn những niềm tin trước đây của cô và khiến cô bị sốc.
Một học giả đã khen ngợi một bé gái nhưng bị cha mẹ cô bé yêu cầu xin lỗi
Cuối tuần, cô đến thăm nhà một vị giáo sư địa phương. Vừa bước vào, cô đã nhìn thấy cô con gái 5 tuổi của vị giáo sư. Cô bé có mái tóc vàng óng ả và đôi mắt xanh tuyệt đẹp, tạo nên vẻ ngoài tươi tắn rạng rỡ. Cô không khỏi thầm ngưỡng mộ vẻ đẹp của cô bé.
Khi cô tặng món quà mình mang từ Trung Quốc tới cho bé gái, bé gái mỉm cười và cảm ơn cô. Lúc đó, cô không kìm được mà thốt lên: "Cháu xinh quá, cháu rất đáng yêu!".
Ảnh minh họa
Lời khen kiểu này là hình thức khen ngợi phổ biến nhất trong xã hội Trung Quốc, nhưng vị giáo sư người Scandinavia lại không đánh giá cao điều đó. Sau khi cô bé rời đi, sắc mặt vị giáo sư lập tức tối sầm lại, và ông nói với vị học giả khách mời: "Cô đã làm tổn thương con gái tôi; cô cần phải xin lỗi cháu".
Vị học giả khách mời rất ngạc nhiên và đáp lại: "Tôi chỉ khen ngợi con gái ông thôi; tôi không hề làm tổn thương cô ấy chút nào!"
Tuy nhiên, vị giáo sư kiên quyết lắc đầu và tiếp tục:
"Bạn khen cô ấy vì cô ấy xinh đẹp, nhưng vẻ đẹp của cô ấy không phải là thứ cô ấy tự tạo ra".
"Đứa trẻ còn rất nhỏ và không thể phân biệt đúng sai. Lời khen ngợi của bạn có thể dễ dàng khiến bé nghĩ rằng đó là khả năng của chính mình. Một khi bé nghĩ rằng vẻ đẹp tự nhiên là điều đáng tự hào, bé sẽ coi thường những đứa trẻ khác không xinh đẹp, điều này sẽ dẫn đến sai lệch nhận thức ở bé."
"Thực ra, anh có thể khen nụ cười và sự lịch sự của cô bé; đó là kết quả của những nỗ lực của chính con. Vậy nên..." vị giáo sư nhún vai và nói, "Xin hãy xin lỗi vì lời khen cô vừa đưa ra".
Vị học giả người Trung Quốc đến thăm không còn cách nào khác ngoài việc chính thức xin lỗi con gái út của giáo sư, đồng thời khen ngợi nụ cười và sự lịch sự của cô bé.
Ảnh minh họa
Sự việc này đã dạy cho vị học giả đến thăm một bài học quý giá: khi đánh giá trẻ em, người ta nên đánh giá cao nỗ lực và sự lễ phép của chúng, chứ không phải trí thông minh và vẻ đẹp của chúng.
Bởi vì trí thông minh và sắc đẹp là những lợi thế bẩm sinh, chứ không phải là tài sản hay kỹ năng để khoe khoang. Ngược lại, "nỗ lực" sẽ là một đức tính quý giá ảnh hưởng đến toàn bộ cuộc đời của một đứa trẻ.
Có ba nguyên tắc cần tuân theo khi khen ngợi trẻ em.
Trước tiên, hãy khen ngợi những chi tiết cụ thể, chứ không phải toàn bộ bức tranh.
Cha mẹ thường xuyên khen ngợi con cái một cách tùy tiện có thể gây ảnh hưởng tiêu cực. Cho đến một ngày, họ nhận ra con mình trở nên sợ thất bại và không thể đối phó với ngay cả những trở ngại nhỏ nhất…
Lý do là nếu cha mẹ luôn khen ngợi con cái bằng những lời lẽ chung chung, chẳng hạn như "Con giỏi lắm", thì trẻ sẽ cảm thấy bối rối. Nếu con giúp mẹ múc thức ăn, thay vì hào hứng nói "Con ngoan lắm, con giỏi quá", người mẹ nên nói với con: "Cảm ơn con đã giúp mẹ múc thức ăn. Mẹ rất vui".
Lời khen ngợi có mục tiêu và cụ thể giúp trẻ dễ hiểu hơn, và chúng sẽ biết phải làm gì và làm thế nào để nỗ lực hơn trong tương lai.
Ảnh minh họa
Khi khen ngợi một đứa trẻ, hãy nhớ nêu rõ lý do tại sao bạn khen ngợi. (Ảnh minh họa)
Thứ hai, hãy khen ngợi nỗ lực, chứ không phải trí thông minh.
"Con thông minh quá!" là một lời nhận xét thường gặp từ các bậc phụ huynh. Nếu cha mẹ định nghĩa mọi tiến bộ của con cái là "thông minh", kết quả cuối cùng chỉ là đứa trẻ cảm thấy "điểm cao" đồng nghĩa với "thông minh". Một mặt, điều này sẽ khiến đứa trẻ trở nên "kiêu ngạo" thay vì "tự tin".
Hơn nữa, họ thường tránh những thử thách hoàn toàn mới vì lo sợ kết quả sẽ tồi tệ hơn dự kiến.
Các nhà nghiên cứu người Mỹ từng tiến hành một thí nghiệm. Đầu tiên, họ đưa cho trẻ mẫu giáo một số bài toán khó để giải, sau đó nói với một nửa số trẻ: "Các con đã trả lời đúng 8 câu hỏi, các con rất thông minh".
Với nửa còn lại, họ nói: "Các con đã trả lời đúng 8 câu hỏi, các con đã rất chăm chỉ".
Sau đó, các em được đưa ra hai lựa chọn nhiệm vụ: một nhiệm vụ có thể mắc một vài lỗi nhưng cuối cùng sẽ giúp các em học được điều mới; nhiệm vụ còn lại là nhiệm vụ mà các em tự tin mình có thể làm rất tốt.
2/3 số trẻ được khen ngợi vì thông minh đã chọn nhiệm vụ dễ hơn, trong khi 90% số trẻ được khen ngợi vì nỗ lực đã chọn nhiệm vụ khó hơn.
Ảnh minh họa
Nếu trẻ em lầm tưởng rằng điểm số cao là một tiêu chuẩn tốt, chúng dễ trở nên sợ hãi khi đối mặt với những thử thách mới. (Ảnh minh họa)
Thứ ba, hãy khen ngợi sự thật, chứ không phải nhân cách.
Những cụm từ như "bé ngoan" là những ví dụ điển hình của việc "khen ngợi tính cách của một người", và cha mẹ thường nói những câu này một cách vô tình. Tuy nhiên, "ngoan" là một khái niệm rất mơ hồ, và nếu một đứa trẻ liên tục bị gán cho một từ ngữ nặng nề như vậy, điều đó thực sự có thể gây áp lực lên chúng.
Người lớn cũng vậy. Khi cấp trên liên tục khen ngợi bạn, ban đầu bạn có thể cảm thấy vui, nhưng dần dần bạn sẽ cảm thấy áp lực và thậm chí có thể ngừng cố gắng làm việc hoàn hảo để được nghỉ ngơi.
Nếu lời khen ngợi của cha mẹ luôn quá mức, trẻ sẽ cảm thấy áp lực và nghĩ rằng mình không xứng đáng nhận được lời khen đó.
Vì vậy, lời khen cần được đưa ra một cách thận trọng và có chừng mực.
