Tại World Cup Qatar 2022, Sân vận động 974 gây chú ý không chỉ bởi những trận cầu hấp dẫn mà còn bởi cách công trình này được tạo nên. Thay vì một sân vận động bê tông đồ sộ được xây dựng để tồn tại hàng chục năm, 974 được thiết kế theo mô hình mô-đun, có thể tháo rời và tái sử dụng sau giải đấu. Đây là yêu cầu quan trọng của nước chủ nhà Qatar trong việc tổ chức một giải đấu mang tính bền vững.
Tên gọi của sân cũng gắn với chính ý tưởng ấy. Công trình sử dụng 974 vỏ container thường được dùng trong vận tải. Con số đồng thời trùng với mã điện thoại quốc tế của Qatar (+974). Các container được tích hợp vào cấu trúc sân, trong đó một phần được sử dụng cho các khu chức năng như phòng vệ sinh, khu nhượng quyền và các tiện ích phục vụ khán giả.
Thiết kế này cũng là cách Qatar đưa lịch sử thương mại và hàng hải của khu vực Ras Abu Aboud vào một công trình thể thao quốc tế. Sân vận động vì thế không chỉ là nơi diễn ra các trận đấu mà còn trở thành một thử nghiệm về kiến trúc mô-đun và khả năng tái sử dụng công trình.
Đằng sau thiết kế đặc biệt ấy là một khối lượng kết cấu khổng lồ. Đại Dũng Group, một doanh nghiệp Việt Nam, đảm nhiệm cung cấp toàn bộ 28.000 tấn kết cấu thép cho công trình, đồng thời tham gia triển khai giải pháp thi công mô-đun với yêu cầu cao về độ chính xác.
Theo thông tin từ website của doanh nghiệp, các chi tiết kết cấu được kiểm soát với độ chính xác chỉ khoảng 2 mm, một yêu cầu cho thấy mức độ khắt khe của công trình có quy mô và cấu trúc đặc biệt như Sân vận động 974. Ngoài ra, phần khung của công trình cũng được thiết kế để có thể tái xây dựng ở một vị trí khác.
Dù được thiết kế để tái sử dụng và nước chủ nhà Qatar đã có kế hoạch để chuyển giao sân vận động 974 ngay sau khi sự kiện kết thúc nhưng tính tới cuối năm 2025, công trình này vẫn chưa được tháo dỡ theo kế hoạch mà tiếp tục được sử dụng trong việc tổ chức các sự kiện thể thao của Qatar.
Ban đầu người ta dự kiến rằng sân vận động được lắp ráp lại sẽ đến một nơi nào đó ở Châu Phi, nhưng có ý kiến cho rằng nó có thể được chuyển đến Uruguay, nơi nó có thể được sử dụng cho Giải vô địch bóng đá thế giới 2030 nếu đấu thầu Uruguay–Argentina–Chile–Paraguay thành công. Mặc dù vậy, tính đến tháng 12/2025, kế hoạch tháo dỡ sân vận động vẫn chưa được thực thi và sân đang được giữ nguyên ở vị trí cũ.
Trên thực tế, thiết kế tháo lắp được không có nghĩa là cứ hết World Cup là có thể tháo ngay. Muốn tái sử dụng, phải tìm được một địa điểm phù hợp, có nhu cầu thực sự và có phương án tài chính, vận chuyển, lắp đặt.
Một nghiên cứu kỹ thuật về 974 cho biết sau khi chuyển sang địa điểm mới, công trình còn cần thực hiện lại một số hạng mục như móng, hệ thống điện - nước - cơ điện, đồng thời phải kiểm tra lại thiết kế kết cấu theo điều kiện của địa điểm mới, chẳng hạn tải trọng gió, động đất hoặc tuyết.
Theo Science Direct, có nhiều lý do khiến việc tái lắp đặt sân 974 gặp trở ngại. Thiết kế tháo lắp được không có nghĩa là cứ hết World Cup là có thể tháo ngay. Muốn tái sử dụng, phải tìm được một địa điểm phù hợp, có nhu cầu thực sự và có phương án tài chính, vận chuyển, lắp đặt.
Một nghiên cứu kỹ thuật về 974 cho biết sau khi chuyển sang địa điểm mới, công trình còn cần thực hiện lại một số hạng mục như móng, hệ thống điện - nước - cơ điện, đồng thời phải kiểm tra lại thiết kế kết cấu theo điều kiện của địa điểm mới, chẳng hạn tải trọng gió, động đất hoặc tuyết.
Ngoài ra, khoảng cách địa lý cũng có thể là vấn đề. Có thời điểm xuất hiện ý tưởng đưa sân tới Uruguay, nơi cùng Argentina, Chile và Paraguay đăng cai World Cup 2030. Nhưng khoảng cách Doha - Uruguay lên tới khoảng 13.000 km. BBC từng lưu ý rằng nếu phải vận chuyển toàn bộ công trình đi xa như vậy, lợi ích môi trường của việc tái sử dụng cần được cân nhắc rất kỹ so với việc xây một sân mới tại nơi cần nó.
Nguồn: Tổng hợp
