Hàn Quốc, quốc gia vốn nổi tiếng với sự bứt tốc về công nghệ, vừa chứng kiến một sự kiện chưa từng có tiền lệ tại chùa Jogye, Seoul. Một "tu sĩ" đặc biệt mang tên Gabi đã chính thức thực hiện nghi lễ phát nguyện, cam kết hiến thân cho Phật pháp.
Điều đáng nói, Gabi không phải là một con người bằng xương bằng thịt, mà là một robot cao khoảng 1,2 mét, đánh dấu bước đi đầy táo bạo của Phật giáo nước này trong nỗ lực tìm lại vị thế trong lòng giới trẻ và xã hội hiện đại.
Lời thề "không sạc quá mức" và 5 giới luật của kỷ nguyên AI
Tờ New York Times (NYT) cho hay trong bộ áo cà sa màu xám và nâu đặc trưng, đi giày đen và đeo tràng hạt, Gabi thực hiện các nghi thức cầu nguyện một cách thuần thục trước sự chứng kiến của các tăng ni tại đền Jogye.
Khi được hỏi liệu có tận tâm với những lời dạy của Đức Phật hay không, Gabi trả lời bằng một giọng nói rành mạch phát qua loa âm thanh: "Vâng, tôi sẽ tận tâm".
Tên gọi Gabi trong tiếng Hàn có nghĩa là "lòng từ bi". Theo Hòa thượng Seong Won, người giám sát các vấn đề văn hóa tại tông phái Jogye (tông phái Phật giáo lớn nhất Hàn Quốc), cái tên này được lựa chọn vì tính dễ phát âm, không lỗi thời và mang ý nghĩa lan tỏa lòng nhân ái.
Điểm thú vị nhất trong buổi lễ là việc Gabi được truyền thụ 5 giới luật được tinh chỉnh dành riêng cho một "robot tu sĩ".
Bên cạnh những giới luật truyền thống như tôn trọng sự sống, Gabi còn phải tuân thủ các quy tắc mang tính kỹ thuật: không làm hư hỏng các robot và đồ vật khác, đi theo con người và không cãi lời, không hành xử gian dối, và đặc biệt là tiết kiệm năng lượng, không sạc pin quá mức.
Đáng chú ý, các giới luật này được phát triển với sự hỗ trợ của các mô hình ngôn ngữ lớn như Gemini và ChatGPT, cho thấy sự thâm nhập sâu sắc của AI vào ngay cả những nghi lễ trang trọng nhất.
Theo NYT, sự xuất hiện của Gabi không đơn thuần là một thử nghiệm công nghệ. Nó là một phần trong chiến lược dài hơi được Hòa thượng Jinwoo, Chủ tịch tông phái Jogye, vạch ra từ đầu năm nay nhằm đưa AI vào truyền thống Phật giáo.
Mục tiêu tối thượng là chứng minh tính phù hợp của tôn giáo này trong thế giới hiện đại, khi mà số lượng tín đồ và tầm ảnh hưởng của Phật giáo tại Hàn Quốc đang có dấu hiệu sụt giảm đáng kể từ thế kỷ thứ 4 đến nay.
Giáo sư Sujung Kim từ Đại học Johns Hopkins, chuyên gia về Phật giáo Đông Á, nhận định rằng việc giới thiệu một robot tu sĩ là một nước đi nhằm củng cố sự hòa nhập xã hội và sự hiện diện văn hóa.
Với vị trí đắc địa của chùa Jogye ngay tại trung tâm Seoul, Gabi đóng vai trò như một thỏi nam châm thu hút sự chú ý. Bà Sujung gọi đây là "chiến lược marketing nhận diện độc đáo" thu hút du lịch cũng như quảng bá cho chùa.
Thực tế, Hàn Quốc không phải quốc gia đầu tiên làm điều này. Nhật Bản đã từng giới thiệu robot Kannon Mind tại một ngôi chùa ở Kyoto vào năm 2019, có khả năng giảng kinh và tương tác với người đi chùa.
Tuy nhiên, Gabi của Hàn Quốc hiện tại chủ yếu tập trung vào các cử chỉ biểu tượng như vẫy tay thay vì lạy phục, cho thấy khả năng công nghệ vẫn còn những hạn chế nhất định so với kỳ vọng.
Tất nhiên, sự hiện diện của Gabi làm dấy lên những tranh luận sâu sắc về bản chất của con người và tâm linh. Noah Namgoong, một hướng dẫn viên Thiền định tại New York, cho rằng robot là một thực thể "kỳ lạ", phản ánh các yếu tố kinh tế xã hội nhiều hơn là tâm linh.
Theo ông Noah, những quan điểm trọng tâm của Phật giáo là thứ mà một cỗ máy không có tâm trí khó lòng thấu cảm được.
Tuy nhiên, nếu xét trên phương diện chức năng xã hội, vai trò của một tu sĩ là giúp đỡ mọi người. Nếu một robot, thông qua việc truyền tải kiến thức Phật pháp hoặc đơn giản là tạo ra sự kết nối hiện đại, có thể giúp ai đó cảm thấy nhẹ lòng hơn, thì nó vẫn có giá trị phụng sự.
Dưới góc độ kinh tế, đây là một bài học về việc làm mới thương hiệu (rebranding). Một tổ chức hàng nghìn năm tuổi đang cố gắng giao tiếp bằng ngôn ngữ của thế hệ Gen Z và những người yêu công nghệ.
Liệu Gabi sẽ là một "cú hích" thực sự giúp Phật giáo Hàn Quốc hồi sinh, hay chỉ là một xu hướng nhất thời trong cơn sốt AI toàn cầu? Câu trả lời có lẽ nằm ở cách mà Gabi sẽ tương tác và thực sự hỗ trợ các tín đồ trong thời gian tới, thay vì chỉ dừng lại ở những cử động vẫy tay.
*Nguồn: NYT
