Có những bài văn của học sinh tiểu học khiến người đọc thích thú không phải vì câu chữ trau chuốt hay cách miêu tả giàu hình ảnh, mà bởi những suy nghĩ hồn nhiên đến mức người lớn khó lòng đoán trước.
Mới đây, một bài văn tả bà nội của học sinh tiểu học được chia sẻ trên mạng xã hội đã thu hút sự chú ý bởi những câu văn có phần vụng về nhưng vô cùng thú vị.
Đề bài yêu cầu học sinh kể về bà nội của mình. Tưởng chừng đây sẽ là một bài văn miêu tả tình cảm gia đình quen thuộc, thế nhưng những chi tiết mà em nhỏ đưa vào lại khiến người đọc không khỏi bật cười.
Mở đầu bài văn, em viết: "Bà nội em năm nay 50 tuổi. Tuy đã lên chức bà nội nhưng nhiều bạn bè và mọi người vẫn nhận xét bà đẹp như thiếu nữ".
Có thể thấy, ngay từ những dòng đầu tiên, em đã dành lời khen cho ngoại hình của bà, đồng thời thể hiện niềm tự hào khi có một người bà trẻ trung, xinh đẹp.
Tiếp đó, bài văn càng trở nên sinh động khi em bắt đầu miêu tả những đặc điểm ngoại hình của bà. Từ làn da trắng như trứng gà đến mái tóc dài thướt tha, tất cả đều được em ghi lại bằng những câu chữ đơn giản, gần gũi.
Tuy nhiên, điều khiến người đọc chú ý là cách lựa chọn chi tiết và diễn đạt của em, có chỗ còn chưa thật sự mạch lạc, khiến bài văn mang đến những tình huống hài hước ngoài dự kiến.
Đặc biệt, ở phần cuối bài, em kể rằng khi học bài, thỉnh thoảng mình nghe ông và bà nói chuyện. Em còn ghi lại lời bà nói với ông: "Ông mà thả tôi ra thì khỏi thằng theo". Câu văn này nhanh chóng trở thành chi tiết gây tò mò, bởi cách diễn đạt ngây ngô của em khiến người đọc phải dừng lại để suy nghĩ về điều mà em thực sự muốn kể.
Có lẽ, với một đứa trẻ, những câu chuyện người lớn trò chuyện với nhau trong cuộc sống thường ngày đều có thể trở thành chất liệu để đưa vào bài văn. Thế nhưng, khi chưa hiểu hết ý nghĩa của lời nói hoặc chưa biết cách diễn đạt sao cho rõ ràng, trẻ có thể vô tình tạo ra những câu văn khiến người lớn vừa ngạc nhiên vừa buồn cười.
Nguyên văn bài văn tả bà nội của học sinh như sau:
Đề bài: Kể về bà nội em.
Bà nội em năm nay 50 tuổi. Tuy đã lên chức bà nội nhưng nhiều bạn bè và mọi người vẫn nhận xét bà đẹp như thiếu nữ. Chân bà rung lẩy bẩy, da trắng như trứng gà, tóc bà dài thướt tha. Bà có vầng trán rộng, lời lẽ biểu lộ sự thông minh. Khi học bài, thỉnh thoảng nghe ông và bà nói chuyện, bà thường bĩu mỗi với ông: “Ông mà thả tôi ra thì khỏi thằng theo”.
- Nếu không nhìn chữ, cứ tưởng con trai đang tả mẹ chồng mình. Gì mà y chang vậy à!
- Bà 50 tuổi mà chân rung lẩy bẩy rồi.
- Em vừa đọc vừa chờ đến đoạn tóc bà trắng như tuyết, răng đen như gỗ mun.
- Tưởng đâu bà trắng như Ngọc Trinh chứ, giống tả mẹ hơn bà nội nha.
... là những bình luận từ cư dân mạng.
Câu chuyện cũng gợi nhắc rằng, viết văn miêu tả không đơn thuần là kể lại tất cả những gì trẻ nhìn thấy hoặc nghe được. Để có một bài văn hay, học sinh cần học cách lựa chọn chi tiết tiêu biểu, sắp xếp ý theo trình tự hợp lý và sử dụng từ ngữ phù hợp với điều mình muốn thể hiện.
Từ câu chuyện trên, có thể thấy để trẻ viết được một bài văn miêu tả hay, điều quan trọng không phải là yêu cầu các em học thuộc những câu văn mẫu thật đẹp, mà là giúp trẻ biết quan sát, suy nghĩ và diễn đạt bằng ngôn ngữ của chính mình.
Trước hết, cha mẹ nên khuyến khích con chú ý đến những đặc điểm cụ thể của người hoặc sự vật cần miêu tả. Với đề bài tả bà nội, chẳng hạn, trẻ có thể quan sát mái tóc, nụ cười, giọng nói, thói quen và những việc bà thường làm mỗi ngày.
Những chi tiết gần gũi ấy sẽ giúp bài văn trở nên sinh động và chân thực hơn.
Bên cạnh đó, phụ huynh có thể trò chuyện, đặt câu hỏi gợi mở để con biết lựa chọn những chi tiết tiêu biểu. Thay vì chỉ hỏi bà có đặc điểm gì, cha mẹ có thể hỏi điều gì ở bà khiến con nhớ nhất, con cảm thấy thế nào khi ở bên bà hoặc kỷ niệm nào khiến con yêu quý bà hơn.
Khi có cảm xúc và câu chuyện riêng, trẻ sẽ dễ viết ra những lời văn tự nhiên, giàu tình cảm.
Ảnh minh họa
Một điều cũng rất cần thiết là hướng dẫn trẻ sử dụng từ ngữ và hình ảnh so sánh phù hợp. Trẻ có thể liên tưởng đến những sự vật quen thuộc để bài văn thêm thú vị, nhưng cần hiểu rõ điều mình muốn diễn đạt, tránh lựa chọn những hình ảnh khiến câu văn trở nên khó hiểu hoặc gây hiểu lầm.
Sau khi viết xong, cha mẹ nên cùng con đọc lại bài, giúp trẻ phát hiện những câu chưa rõ nghĩa, những ý bị lặp hoặc những chi tiết chưa phù hợp.
Cuối cùng, người lớn cần kiên nhẫn với những bài văn còn vụng về. Những câu chữ ngây ngô đôi khi phản ánh cách trẻ quan sát thế giới và cũng là dấu hiệu cho thấy các em đang học cách sử dụng ngôn ngữ.
Thay vì chê bai hay viết lại toàn bộ bài làm cho con, cha mẹ nên ghi nhận những ý tưởng độc đáo, sau đó hướng dẫn trẻ diễn đạt rõ ràng hơn.
Khi được khuyến khích quan sát, tự suy nghĩ và mạnh dạn bày tỏ cảm xúc, trẻ không chỉ tiến bộ trong môn Tiếng Việt mà còn dần hình thành khả năng diễn đạt và tư duy độc lập.
