Những ngày cuối năm, khi nhịp sống dường như gấp gáp hơn, ai cũng bận rộn với công việc còn dang dở và những kế hoạch cho năm mới, thì trong sâu thẳm mỗi người Việt vẫn có một điểm hẹn: bữa cơm tất niên.
Không cần mâm cỗ thật đầy, cũng chẳng cần món ăn cầu kỳ, điều quan trọng nhất của bữa cơm ấy là sự sum họp. Đó là khoảng thời gian mọi người tạm gác lại lo toan và những bộn bề thường nhật để trở về với gia đình.
Người ở xa cố thu xếp chuyến xe về nhà, người tan làm muộn cũng vội vàng hơn thường lệ. Những món ăn quen thuộc được chuẩn bị từ sớm. Mùi bánh chưng, bát canh măng, đĩa giò… gợi nhớ những ký ức đẹp đẽ.
Mọi người bên nhau, cùng nói cười, cùng nhắc lại những chuyện cũ, cùng chia sẻ những dự định cho năm mới. Giây phút ấy khiến chúng ta cảm nhận được tình thân ấm áp, được tiếp thêm niềm tin để bước tiếp.
Khi xã hội càng hiện đại, nhịp sống đô thị trở nên nhanh hơn, áp lực công việc lớn hơn, thì giá trị của bữa cơm tất niên lại càng trở nên quan trọng.
Đó là một khoảng lặng cần thiết để con người “sống chậm” lại, để nhớ rằng phía sau những mục tiêu nghề nghiệp, những thành công vật chất, vẫn còn một nơi để trở về. Nơi đó không đánh giá ta bằng vị trí hay thu nhập, mà bằng sự hiện diện và tình cảm.
Mâm cơm tất niên. Ảnh: Trần Uyên
Nếu nhìn rộng hơn, bữa cơm tất niên không chỉ là câu chuyện của mỗi gia đình, mà còn phản ánh một triết lý phát triển mang đậm bản sắc Việt Nam. Phát triển không chỉ là tăng trưởng kinh tế, mà còn là gìn giữ sự gắn kết xã hội, nuôi dưỡng các giá trị nhân văn và xây dựng nền tảng tinh thần cho con người.
Một đất nước chỉ thực sự vững mạnh khi mỗi gia đình là một điểm tựa bền chắc, mỗi con người có chỗ dựa tinh thần và các cộng đồng được gắn kết bằng niềm tin cùng tình nghĩa.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, sau những thành tựu quan trọng đã đạt được, yêu cầu tăng trưởng nhanh đi đôi với bền vững đang được đặt ra mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Tuy nhiên, phát triển bền vững không chỉ đo bằng các chỉ số kinh tế, mà còn thể hiện ở chất lượng cuộc sống, sự ổn định xã hội và mức độ gắn bó giữa con người với con người. Chính những giá trị tưởng chừng rất nhỏ bé như bữa cơm gia đình hay khoảnh khắc sum họp cuối năm lại âm thầm trở thành nền tảng nuôi dưỡng sự ổn định lâu dài ấy.
Một xã hội mà các gia đình còn giữ được thói quen ngồi ăn cùng nhau, còn duy trì được những dịp sum vầy, còn coi trọng sự quan tâm và chia sẻ, thì đó là một xã hội có nền tảng văn hóa bền vững.
Bởi từ gia đình, con người học được cách lắng nghe, cách nhường nhịn, cách sống có trách nhiệm và biết nghĩ đến người khác. Những phẩm chất ấy, khi được mang vào công việc, vào đời sống xã hội, sẽ trở thành nguồn lực quan trọng cho sự phát triển chung.
Trong kỷ nguyên số, khi công nghệ đang làm thay đổi cách con người giao tiếp và làm việc, khi nhiều mối quan hệ được duy trì qua màn hình nhiều hơn là gặp gỡ trực tiếp, thì những khoảnh khắc sum họp thực sự như bữa cơm tất niên lại càng trở nên quý giá.
Nó nhắc chúng ta rằng, dù công nghệ có phát triển đến đâu, con người vẫn cần sự kết nối cảm xúc, vẫn cần những cái nhìn trực tiếp, những lời hỏi han chân thành và cảm giác được ở bên nhau.
Không chỉ vậy, bữa cơm tất niên còn mang một thông điệp rất tích cực về tinh thần sẻ chia và bao dung.
Cuối năm là thời điểm mà nhiều người chọn cách bỏ qua những điều chưa vui, những hiểu lầm hay khoảng cách, để cùng nhau bắt đầu lại với một tâm thế nhẹ nhõm hơn.
Chính tinh thần ấy - biết khép lại những điều không vui, biết mở ra những hy vọng mới - cũng là điều rất cần thiết trong quản trị xã hội và trong hành trình phát triển của một quốc gia.
Sự kết nối giữa các thế hệ trong gia đình chính là cách để truyền lại những giá trị văn hóa, những kinh nghiệm sống và cả tinh thần vượt khó - những yếu tố đã làm nên sức mạnh bền bỉ của dân tộc Việt Nam qua nhiều giai đoạn lịch sử.
Ngày nay, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, khi đất nước đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển lớn, thì việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống như bữa cơm tất niên càng có ý nghĩa.
Dù mâm cơm tất niên của mỗi gia đình có thể khác nhau, nhưng những cảm xúc ấm áp, lắng đọng và hy vọng thì luôn hiện hữu.
Khi nâng chén chúc nhau sức khỏe, khi chúc nhau một năm mới bình an và thuận lợi, mỗi người đều đang gửi gắm một niềm tin - không chỉ cho bản thân, cho gia đình, mà rộng hơn là cho một tương lai tốt đẹp hơn.
Và có lẽ, trong hành trình phát triển của đất nước, điều quan trọng nhất cũng chính là giữ được niềm tin ấy. Đó là niềm tin vào con đường đã chọn; niềm tin vào những nỗ lực chung; niềm tin rằng, dù còn nhiều khó khăn phía trước, nhưng với sự đoàn kết, với nền tảng văn hóa vững chắc và với khát vọng vươn lên của mỗi con người, chúng ta sẽ đi tới một tương lai phát triển bền vững và hạnh phúc.
