Bộ trưởng KH&CN: Đầu tư cho chuyển đổi số phải tạo ra giá trị có thể đo đếm được

Sáng 9/10 tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Chương trình chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 với chủ đề "Từ kiến trúc, nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia".

5 thách thức chuyển đổi số cần tháo gỡ

Phát biểu tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng hàng đầu của phát triển.

Do đó, hiệu quả chuyển đổi số phải được đánh giá bằng những kết quả thực chất như nâng cao năng suất, giảm chi phí, cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng năng lực cạnh tranh.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, thời gian qua, nền tảng phục vụ chuyển đổi số quốc gia tiếp tục được củng cố; hành lang pháp lý, Khung kiến trúc quốc gia số và các nền tảng số dùng chung từng bước được hoàn thiện.

Đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng 91,99% dân số; cáp quang đã đến 100% xã, phường. Đến tháng 6/2026, kinh tế số tiếp tục tăng trưởng, đóng góp thiết thực vào GDP. Cả nước hiện có 81.600 doanh nghiệp công nghệ số, với doanh thu công nghiệp công nghệ số đạt gần 3,6 triệu tỷ đồng.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân (Ảnh: Bộ KH&CN).

Dù đạt nhiều kết quả, song theo Bộ trưởng chuyển đổi số vẫn đối mặt với 5 thách thức lớn, từ dữ liệu, nền tảng, hạ tầng đến khả năng ứng dụng AI và nguồn nhân lực.

Trong đó, dữ liệu vẫn là điểm nghẽn, theo Bộ trưởng, tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu tại một số lĩnh vực, bộ, ngành còn chậm, dù nhiều quy định liên quan đã được ban hành. Việc phát triển các nền tảng số cũng chưa đồng đều, tiến độ triển khai còn chậm và đôi khi vẫn theo hướng riêng của từng bộ, ngành.

Về hạ tầng, những vấn đề cần giải quyết gồm hạ tầng điện tử, năng lực tính toán hiệu năng cao phục vụ nghiên cứu AI và dữ liệu, hạ tầng về các vùng lõm sóng chưa được xử lý triệt để.

Trong khi đó, ứng dụng AI tại doanh nghiệp chưa đạt tốc độ như kỳ vọng. Nhiều doanh nghiệp mong muốn đưa AI vào hoạt động, nhưng việc triển khai vẫn gặp khó khăn, đặc biệt ở nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Thách thức quan trọng nhất là nguồn nhân lực. Bộ trưởng cho biết, nhân lực phụ trách chuyển đổi số tại các bộ, ngành, địa phương, nhất là cấp xã, còn thiếu. Do đó, bên cạnh bổ sung nhân lực có chuyên môn sâu, cần tổ chức đào tạo, huấn luyện bài bản để đáp ứng yêu cầu trong thời gian tới.

Những hạn chế này cũng góp phần khiến tiến độ giải ngân trong lĩnh vực chuyển đổi số còn rất chậm. Theo Bộ trưởng, trong nhóm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, giải ngân cho chuyển đổi số thuộc nhóm chậm nhất.

Kết quả cần được đo bằng dữ liệu hoạt động thực tế

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đề nghị trong thời gian tới cần tập trung vào 5 nhiệm vụ. 

Đó là, hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực và đổi mới cách thức quản lý. Mỗi chương trình cần được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, có sản phẩm, thời gian và trách nhiệm xác định rõ ràng; kết quả cần được đo bằng dữ liệu hoạt động thực tế mức độ sử dụng, tỉ lệ dữ liệu, chia sẻ, thời gian và chi phí.

"Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn và công cụ giám sát; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các bộ, ngành, địa phương", Bộ trưởng cho biết.

Các đại biểu tham quan gian hàng tại triển lãm chuyển đổi số (Ảnh: Bộ KH&CN).

Tiếp đó, phát triển hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu đồng bộ, dùng chung. Bộ trưởng yêu cầu các cơ quan cần bám sát Khung kiến trúc quốc gia số, ưu tiên kế thừa, tích hợp và dùng chung; chỉ đầu tư mới khi thực sự cần thiết.

Hạ tầng băng rộng, 5G, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu phải được phát triển theo hướng xanh, an toàn. Dữ liệu phải đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và được chia sẻ theo phân quyền.

Trí tuệ nhân tạo phải xuất phát từ bài toán thực tiễn, dựa trên dữ liệu chất lượng, có kiểm soát rủi ro và đo được kết quả.

Đồng thời, xây dựng Chính phủ số lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Số hóa phải đi cùng tái cấu trúc quy trình, liên thông giữa các cơ quan và tái sử dụng thông tin Nhà nước đã có; hướng dẫn các phương pháp người dân, doanh nghiệp chỉ cần cung cấp thông tin một lần.

"Dịch vụ công phải trực tuyến toàn trình, dễ sử dụng, không phụ thuộc vào địa bàn. Chỉ đạo, điều hành phải dựa nhiều hơn vào dữ liệu thời gian thực. Mục tiêu cuối cùng là giảm thời gian, giảm chi phí, giấy tờ và nâng cao sự minh bạch", Bộ trưởng cho hay. 

Bộ trưởng cũng yêu cầu, phát triển kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới. Chuyển đổi số phải thấm sâu vào mọi ngành, lĩnh vực và doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh; gắn với đổi mới sản xuất, thương mại điện tử, thanh toán số, quản trị thông minh và nâng cao năng suất.

Cần phát triển công nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp Việt Nam và sản phẩm Make in Viet Nam; làm chủ các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và Internet vạn vật.

Đồng thời, thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, mô hình kinh doanh mới và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, qua đó nâng tỉ trọng đóng góp của kinh tế số.

Cuối cùng, phát triển xã hội số bao trùm, nhân lực số chất lượng cao và niềm tin số. Theo Bộ trưởng, chuyển đổi số phải đến được cơ sở, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, miền, không ai bị bỏ lại phía sau.

Cần phổ cập kỹ năng số, nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã, đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược và hình thành văn hóa số. 

An toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền lợi người dùng phải được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế, tạo dựng niềm tin trên môi trường số.

"Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết đồng hành cùng các đơn vị, địa phương, doanh nghiệp và người dân trong tổ chức thực hiện, hướng tới quốc gia số hiện đại, kinh tế số năng động, xã hội số an toàn, nhân văn. Và mỗi khoản đầu tư cho chuyển đổi số đều phải tạo ra giá trị có thể đo đếm được", Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh.