Bị Elon Musk "đâm sau lưng", Larry Ellison trút hết 300 tỷ USD vào OpenAI

Theo The Verge, muốn biết cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) có thực sự bền vững hay chỉ là một bong bóng sắp vỡ, hãy nhìn vào Oracle. Không phải OpenAI hay Anthropic, chính "gã khổng lồ" cơ sở dữ liệu già cỗi này mới là thước đo chính xác nhất.

Oracle đã dốc hết vốn liếng để chuyển mình sang AI, nhưng theo một chiến lược khác biệt hoàn toàn với phần còn lại của Thung lũng Silicon. Họ không trực tiếp xây dựng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) hay đơn thuần cung cấp đám mây.

Đây là một công ty phần mềm dịch vụ (SaaS) đang đặt cược toàn bộ vận mệnh vào một viễn cảnh AI cụ thể. Trong khi đó, mảng kinh doanh truyền thống cốt lõi của họ đang dần lụi tàn theo thời gian.

Larry Ellison và tâm thế của một "kẻ tiên tri" hiếu thắng

Larry Ellison, người sáng lập Oracle với biệt danh "Bad Doggy", là một trong những nhân vật lập dị nhất giới công nghệ. Ở tuổi ngoài 80, ông vẫn sở hữu cái tôi khổng lồ và lòng hiếu thắng đủ sức cấp điện cho mọi trung tâm dữ liệu.

Ellison nổi tiếng với việc đưa ra những lời hứa táo bạo, khiến các kỹ sư phải chạy đua nghẹt thở. Năm 1996, ông từng quảng bá về "máy tính mạng" - thiết bị nhỏ gọn chạy ứng dụng trực tuyến, tiền thân của điện toán đám mây.

Dù tầm nhìn đúng, sản phẩm đó đã thất bại thảm hại. Điều này khiến Ellison trở nên ương bướng, từng chế giễu "cloud" là vô nghĩa vào năm 2011, dẫn đến việc đánh mất lợi thế dẫn đầu vào tay Amazon và Microsoft.

Giờ đây, Ellison không muốn lặp lại sai lầm đó. Đến tháng 2/2025, ông nói với cựu Thủ tướng Anh Tony Blair rằng: "AI là thứ vĩ đại hơn nhiều so với Cách mạng Công nghiệp, điện, và mọi thứ trước đó cộng lại."

Oracle đang bỏ lại mảng cơ sở dữ liệu lãi cao, tăng trưởng chậm để nhảy sang mảng hạ tầng đám mây. Nhà đầu tư Paul Kedrosky nhận xét: "Cái công ty truyền thống tăng trưởng chậm, lãi cao - nó khiến ông ấy thấy mình già và lỗi thời."

Liên minh mạo hiểm với OpenAI: "Được ăn cả, ngã về không"

Thương vụ OpenAI đến với Oracle như duyên trời định - sau khi Elon Musk bất ngờ "quay xe" với dự án xAI. Nước cờ này cực kỳ tốn kém: Oracle vay tới 43 tỷ USD trong năm tài chính 2026, chi tiêu vốn đạt 39 tỷ USD khiến dòng tiền tự do rơi vào trạng thái âm.

Trong số 553 tỷ USD nghĩa vụ hợp đồng còn lại của Oracle, hơn 300 tỷ USD thuộc về OpenAI. Điều đáng nói là Oracle không tự xây trung tâm dữ liệu mà thuê các hãng như Crusoe xây hộ với các hợp đồng dài hạn 15 năm đầy rủi ro.

Sự gắn kết này khiến Oracle đánh mất quyền tự quyết. Sam Altman thừa nhận áp lực: "Tôi dự kiến bầu không khí ngoài kia sẽ khó chịu một thời gian." Dự án Stargate hào nhoáng thực chất đã bị "xếp xó" khi các lãnh đạo chủ chốt dạt sang Meta.

OpenAI dự kiến chi tới 665 tỷ USD đến năm 2030 dù vừa huy động được 122 tỷ USD. CFO Sarah Friar đã cảnh báo nội bộ về khả năng thanh toán các hợp đồng điện toán nếu doanh thu không tăng trưởng đủ nhanh.

So sánh định giá cho thấy mức độ rủi ro: OpenAI được định giá gấp 28 lần doanh thu 2026, trong khi Nvidia - công ty thực sự kiếm lời - chỉ gấp 12 lần. Oracle đang cược vào một đối tác có nền tảng tài chính cực kỳ bấp bênh.

Rủi ro bủa vây: Từ chuỗi cung ứng đến địa chính trị

Hành trình xây dựng hạ tầng AI của Oracle đang vấp phải vô vàn rào cản thực tế. Hiện 11 bang tại Mỹ đang xem xét lệnh cấm tạm thời trung tâm dữ liệu do sự phản đối dữ dội từ cộng đồng về vấn đề tiêu thụ năng lượng.

Dự án "Project Jupiter" tại New Mexico bị cáo buộc thải khí nhà kính vượt mức cả hai thành phố cộng lại. Tại Wisconsin, việc thi công suốt ngày đêm gây bức xúc đến mức bùng nổ các cuộc biểu tình yêu cầu thu hồi dự án.

Các biến động địa chính trị đang đổ thêm dầu vào lửa. Việc phong tỏa eo biển Hormuz đe dọa nguồn cung helium - chất thiết yếu cho chip. Giá nhôm tăng vọt khiến chi phí khung máy chủ và hệ thống làm mát đội lên đáng kể.

Thị trường trái phiếu đã phản ứng đầy bất an. John Lloyd tại Janus Henderson Investors nhận định: "CDS của Oracle đã trở thành thước đo rủi ro AI." Rủi ro này càng lớn khi OpenAI đang dàn trải lực lượng, trong khi Anthropic với Claude Code đang thắng thế ở mảng doanh nghiệp.

Tầm nhìn về "Đế chế giám sát" và Quyền lực dữ liệu

Ellison tin vào "AI suy luận" (Inference) trên dữ liệu riêng tư. Oracle đang nắm giữ dữ liệu nhạy cảm của Không quân Mỹ, hồ sơ y tế và có cổ phần 2 tỷ USD trong TikTok Mỹ, đồng thời là đối tác lưu trữ chính của ByteDance.

Tuy nhiên, uy tín của Oracle về dữ liệu không hề sạch sẽ. Năm 2024, công ty đã phải dàn xếp một vụ kiện tập thể cáo buộc thu thập dữ liệu trái phép để biên soạn "hồ sơ kỹ thuật số" người dùng rồi bán cho các nhà quảng cáo.

Tầm nhìn của Ellison là hợp nhất toàn bộ dữ liệu quốc gia vào một cơ sở dữ liệu duy nhất. Ông gợi ý AI sẽ giúp chính phủ giám sát công dân 24/7. Thậm chí, ông mô tả cảnh ghi hình cảnh sát liên tục ngay cả khi họ yêu cầu tắt camera.

Năng lực cốt lõi đáng sợ nhất của Oracle chính là "khóa chân khách hàng". Một khi dữ liệu đã nằm trong hệ sinh thái Oracle, việc chuyển đi là gần như không thể, buộc khách hàng phải trung thành với dịch vụ suy luận của họ.

Oracle hiện đang ở giai đoạn thực thi khốc liệt nhất. Họ đang chạy đua để biến những con số lý thuyết thành các trung tâm dữ liệu thực tế trước khi nguồn vốn cạn kiệt hoặc đối tác OpenAI gục ngã dưới sức nặng tài chính.

Cổ phiếu Oracle giờ đây không còn là cổ phiếu phần mềm truyền thống, mà là một canh bạc phái sinh đầy rủi ro. Nếu Larry Ellison đúng, ông sẽ thống trị kỷ nguyên giám sát. Nếu sai, đây sẽ là minh chứng cho sự sụp đổ của một bong bóng.

*Nguồn: The Verge