Một người đàn ông vì tình nghĩa đã bán 400g vàng để lấy tiền mặt cho bạn vay, nhưng khi thị trường vàng tăng phi mã, anh ta cảm thấy tiếc nuối và yêu cầu người bạn phải trả nợ theo giá trị vàng hiện tại, tức số tiền lên tới 300.000 NDT (hơn 1 tỷ đồng)
Phán quyết cuối cùng của tòa án không chỉ khép lại vụ việc mà còn mang đến bài học pháp lý quan trọng về nguyên tắc “thực tế giao nhận” trong các giao dịch vay mượn dân sự.
Theo Jimu News, câu chuyện bắt nguồn từ mối quan hệ thân thiết giữa anh Vương (ở Liêu Ninh) và một người bạn. Họ không chỉ là bạn bè mà còn từng có quan hệ hợp tác làm ăn, thuê mướn lao động.
Trong giai đoạn 2022-2024, giữa họ phát sinh nhiều khoản nợ chồng chéo, bao gồm tiền vay mượn, tiền lãi và tiền lương chưa thanh toán.
Đỉnh điểm xảy ra vào tháng 4 và tháng 5/2022, khi anh Vương bán 400g vàng miếng (99,99%) để lấy tiền cho bạn vay. Tổng số tiền thu được từ việc bán vàng và các khoản khác là 140.000 NDT (khoảng 500 triệu đồng), sau đó anh Vương chuyển toàn bộ cho bạn.
Người dân Trung Quốc đi mua vàng. Ảnh: SCMP
Đến ngày 22/12/2024, để minh bạch hóa các khoản nợ, hai bên đã cùng ký một giấy vay nợ tổng hợp. Văn bản này xác nhận người bạn nợ anh Vương tổng số tiền mặt là 374.000 NDT (hơn 1,4 tỷ đồng) và cam kết trả hết trước ngày 21/1/2025.
Mọi chuyện tưởng chừng êm đẹp cho đến tháng 2/2025, vì người bạn không trả hết được hết số tiền như thời hạn đã hẹn, anh Vương bất ngờ viết thêm một giấy nợ khác với nội dung xác nhận người bạn kia đang nợ mình 400g vàng. Chính tờ giấy nợ bổ sung này, cộng với đà tăng không phanh của giá vàng, đã châm ngòi cho cuộc chiến pháp lý sau này.
Khi giá vàng leo thang, anh Vương tính toán, nếu giữ lại 400g vàng đến hiện tại, giá trị đã lên tới khoảng 300.000 NDT, cao gấp hơn hai lần số tiền gốc 140.000 NDT cho bạn vay trước đó.
Người bạn không chấp nhận việc cho vay tiền đòi vàng, cuối cùng, hai bên mâu thuẫn. Anh Vương khởi kiện ra tòa, yêu cầu bạn phải trả nợ dựa trên giá trị hiện tại của 400g vàng. Anh lập luận rằng bản chất món nợ xuất phát từ vàng.
Người bạn phản bác gay gắt, khẳng định dù anh Vương có bán vàng hay bán nhà, thì thứ anh ta thực sự nhận được là tiền mặt chuyển khoản, do đó anh chỉ có nghĩa vụ trả tiền mặt.
Vụ việc được đưa lên Tòa án Nhân dân Trung cấp thành phố Cẩm Châu, tỉnh Liêu Ninh xét xử phúc thẩm. Tại đây, Hội đồng xét xử đã tập trung làm rõ mấu chốt tranh chấp, đây là giao dịch vay vàng hay vay tiền?
Sau khi xem xét kỹ lưỡng, Tòa án nhận định rằng, giấy vay nợ gốc lập ngày 22/12/2024 ghi rõ tổng số nợ là tiền mặt, trong đó đã bao gồm khoản tiền 140.000 NDT. Quan trọng hơn, dù anh Vương và bạn cùng đi bán vàng, nhưng anh Vương là người trực tiếp nhận tiền bán vàng rồi mới chuyển khoản cho bạn.
Hành động này chứng minh đối tượng tài sản được giao nhận thực tế là tiền tệ, hoàn toàn không phải là kim loại quý.
Tòa án nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi trong tranh chấp vay mượn dân sự là việc xác định nợ phải dựa trên tài sản thực tế được giao nhận. Việc anh Vương tự quy đổi số tiền đã cho vay thành 400g vàng trong giấy nợ viết sau này được xem là không phản ánh đúng bản chất giao dịch ban đầu.
Do đó, Tòa án bác bỏ yêu cầu đòi 300.000 NDT theo giá vàng của anh Vương, tuyên bố người bạn chỉ phải trả số tiền nợ gốc còn thiếu bằng tiền mặt là 55.000 NDT (khoảng 200 triệu đồng) cùng lãi suất quá hạn.
Phán quyết cuối cùng được đưa ra vào tháng 10/2025 đã khép lại vụ kiện nhưng mở ra nhiều suy ngẫm. Vụ việc là lời cảnh tỉnh sâu sắc cho những ai đang thực hiện các giao dịch vay mượn. Mọi thỏa thuận cần phải ghi rõ ràng trong hợp đồng là "vay vật trả vật" hay "vay tiền trả tiền", nhất là khi liên quan đến các tài sản có biến động giá mạnh.
