Nữ công nhân ở Bắc Ninh nhập viện vì tình trạng nghe "tiếng nói trong đầu" kéo dài 5 năm. Ban đầu đó chỉ là những lời thì thầm khó hiểu, sau trở nên rõ ràng, liên tục khen chê, đe dọa, thậm chí xui khiến. Có lúc, nữ bệnh nhân tin có người dùng "sóng điện từ" để kiểm soát mình.
Một bệnh nhân có triệu chứng ảo thanh điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai
Người nhà cho biết chị thường xuyên đối thoại với "giọng nói", thậm chí làm theo. Triệu chứng tăng dần trong hơn một tháng trước khi nhập viện. Gia đình nghĩ do yếu tố tâm linh nên từng đưa chị đi làm lễ.
Những đợt điều trị bằng thuốc chống loạn thần tại tuyến cơ sở giúp triệu chứng giảm nhưng không dứt điểm. Khi thấy đỡ, chị tự ý bỏ thuốc, khiến bệnh tái phát nhiều lần và ngày càng nặng. Đợt gần nhất, chị phải nghỉ việc, sống thu mình, luôn trong trạng thái lo sợ.
Bệnh nhân được đến Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) trong tình trạng kiệt quệ cả thể chất lẫn tinh thần. Bác sĩ chẩn đoán tâm thần phân liệt thể hoang tưởng, kèm hội chứng ảo giác - hoang tưởng nặng, nổi bật là ảo thanh kháng trị.
Bác sĩ Nguyễn Thị Hoa, Phó trưởng Phòng Tâm lý lâm sàng, cho biết ảo thanh là một triệu chứng nghe tiếng nói trong đầu thường gặp ở bệnh nhân tâm thần phân liệt (chiếm 60-80% trường hợp). Một số bệnh nhân dù đã dùng ít nhất hai loại thuốc chống loạn thần vẫn còn ảo thanh kéo dài.
Với trường hợp này, ngoài điều chỉnh thuốc, bác sĩ chỉ định thêm kích thích từ xuyên sọ lặp lại (TMS) - phương pháp không xâm lấn, tác động vào các vùng não liên quan đến xử lý ngôn ngữ và âm thanh.
Sau điều trị, tình trạng ảo thanh của bệnh nhân giảm dần, cảm xúc và hành vi ổn định, ăn ngủ cải thiện. Người bệnh được xuất viện, theo dõi ngoại trú và tái khám định kỳ. Hiện tại bệnh nhân đã trở lại sinh hoạt và làm việc bình thường.
PGS-TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), cho biết TMS không phải kỹ thuật mới trong điều trị bệnh tâm thần. Điểm đáng chú ý là việc xây dựng phác đồ cá thể hóa, nhắm trực tiếp vào triệu chứng ảo thanh kháng trị, thay vì áp dụng chung.
PGS Nguyễn Văn Tuấn chia sẻ về tình trạng ảo thanh ở bệnh nhân tâm thần phân liệt
Theo PGS Tuấn, phương pháp này sử dụng từ trường cường độ cao nhưng an toàn, xuyên qua hộp sọ để tạo ra các dòng điện nhỏ trong não.
Từ đó, điều chỉnh hoạt động ở những vùng liên quan đến xử lý âm thanh và ngôn ngữ - khu vực được cho là liên quan đến ảo thanh. Nhờ vậy, các rối loạn hoạt động não được "hiệu chỉnh", giúp giảm triệu chứng.
Một số nghiên cứu quốc tế cho thấy khi kết hợp thuốc chống loạn thần với TMS, hiệu quả kiểm soát ảo thanh tốt hơn so với chỉ dùng thuốc, nhất là ở nhóm bệnh nhân đáp ứng kém. Khi triệu chứng được cải thiện, người bệnh có cơ hội sớm quay lại sinh hoạt và làm việc bình thường.
Phương pháp hiện được ứng dụng trong nhiều bệnh như: Trầm cảm kháng trị, tâm thần phân liệt có ảo thanh, rối loạn lo âu, ám ảnh cưỡng bức, đau mạn tính, phục hồi sau đột quỵ..
Tuy nhiên, PGS Tuấn lưu ý TMS không thay thế thuốc mà chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ. Việc chỉ định cần do bác sĩ chuyên khoa đánh giá, đặc biệt với người có tiền sử động kinh hoặc mang thiết bị kim loại trong sọ não.
