Trong suốt hai năm qua, trí tuệ nhân tạo đã trở thành một trong những lý do phổ biến nhất được các doanh nghiệp viện dẫn khi cắt giảm nhân sự. Hàng loạt công ty đẩy mạnh tự động hóa với kỳ vọng AI có thể thay thế một phần đáng kể lao động văn phòng, giúp tăng năng suất và giảm chi phí.
Tuy nhiên, những dữ liệu mới nhất đang cho thấy một diễn biến bất ngờ. Sau khi sa thải nhân viên để chuyển sang sử dụng AI, nhiều doanh nghiệp hiện lại phải tuyển người trở lại.
Theo các nghiên cứu gần đây, khoảng một phần ba số công ty từng cố gắng thay thế người lao động bằng AI đã tuyển lại một phần nhân sự hoặc thừa nhận quyết định trước đó không mang lại kết quả như mong đợi. Một báo cáo của Robert Half cho thấy 29% doanh nghiệp được khảo sát đã tuyển lại nhân viên cho chính những vị trí mà họ từng cắt bỏ.
Xu hướng này xuất hiện ở nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó tài chính, nhân sự và công nghệ là những nhóm ghi nhận tỷ lệ tuyển dụng lại cao nhất.
Nguyên nhân không phải vì AI không làm được việc. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp thừa nhận các công cụ AI có thể hoàn thành không ít tác vụ nhanh hơn con người. Vấn đề nằm ở chỗ chất lượng đầu ra không ổn định như kỳ vọng ban đầu, khiến doanh nghiệp phải dành nhiều nguồn lực hơn cho việc giám sát và kiểm tra kết quả.
Trong số các nhà quản lý được khảo sát, 40% cho biết AI không thể thay thế những kiến thức và kinh nghiệm tích lũy bên trong tổ chức. Bên cạnh đó, 38% thừa nhận họ đã đánh giá thấp nhu cầu kiểm soát chất lượng từ con người, trong khi 35% cho rằng mức tăng năng suất thực tế không đạt như mong đợi.
Những phát hiện này đang làm dấy lên câu hỏi về chi phí thực sự của làn sóng AI. Không ít doanh nghiệp bước vào cuộc đua với kỳ vọng tiết kiệm chi phí nhân sự, nhưng sau đó phải đối mặt với các khoản chi mới liên quan đến phần mềm, hạ tầng và vận hành.
Một ví dụ đáng chú ý là Uber. Công ty được cho là đã sử dụng hết ngân sách dành cho các công cụ lập trình AI trong cả năm 2026 chỉ sau bốn tháng. Phần lớn khoản chi này được dành cho các nền tảng AI Agent như Claude Code và Cursor. Ban lãnh đạo Uber sau đó thừa nhận việc liên hệ các khoản đầu tư này với những cải thiện có thể đo lường được trong công việc không hề đơn giản.
Dù vậy, điều đó không có nghĩa là AI đang thất bại. Nhiều nghiên cứu cho thấy phần lớn doanh nghiệp hiện sử dụng AI để hỗ trợ và tăng cường năng lực cho nhân viên thay vì thay thế hoàn toàn con người. Gartner thậm chí dự báo một nửa số doanh nghiệp đã cắt giảm vị trí chăm sóc khách hàng sẽ đổi tên hoặc tuyển lại những vị trí tương tự trước năm 2027.
Tuy nhiên, không phải người lao động nào cũng được hưởng lợi từ xu hướng này. Theo dự báo của Forrester Research, những nhân viên có kinh nghiệm có nhiều cơ hội được gọi trở lại hơn, trong khi các vị trí mới vào nghề vẫn có thể tiếp tục chịu áp lực. Thay vì tuyển dụng như trước đây, nhiều doanh nghiệp có thể chuyển một phần công việc sang lực lượng lao động chi phí thấp ở nước ngoài.
Sau giai đoạn bùng nổ kỳ vọng, ngày càng nhiều doanh nghiệp đang nhận ra rằng AI không phải phép màu có thể ngay lập tức thay thế con người. Công nghệ này vẫn có thể giúp tăng tốc nhiều công việc, nhưng kiến thức tổ chức, kinh nghiệm thực tế và khả năng kiểm soát chất lượng vẫn là những yếu tố mà các doanh nghiệp chưa thể dễ dàng loại bỏ khỏi phương trình.
