Khi đài truyền hình quốc gia Trung Quốc phát sóng hình ảnh bà Chu Quần Phi (Zhou Qunfei) ngồi giữa CEO Apple Tim Cook và ông chủ Tesla Elon Musk tại bữa tiệc chiêu đãi cấp nhà nước do Chủ tịch Tập Cận Bình chủ trì để tiếp đón Tổng thống Donald Trump, khoảnh khắc đó mang nhiều ý nghĩa hơn là một biểu tượng ngoại giao đơn thuần.
Nó lặng lẽ hé lộ việc các "ông lớn" của Trung Quốc đã bám rễ sâu như thế nào vào hệ sinh thái công nghệ toàn cầu.
Và nó cũng khiến cả thế giới thắc mắc: Người phụ nữ này là ai? Tại sao ngồi đây?
Người phụ nữ ngồi giữa hai nhà lãnh đạo công nghệ quyền lực nhất nước Mỹ không phải là một doanh nhân nổi tiếng nhờ truyền thông tung hô. Bà từng là một nữ công nhân nhà máy ở tuổi thiếu niên đến từ vùng nông thôn Hồ Nam, người đã tự tay biến một xưởng in kính nhỏ thành một trong những tập đoàn sản xuất chính xác quan trọng nhất thế giới.
Sự trỗi dậy của Lens Technology phản chiếu chính câu chuyện lớn của Trung Quốc hiện đại. Công ty đã góp phần định hình kỷ nguyên điện thoại thông minh thông qua chuỗi cung ứng của Apple, và sau đó mở rộng sang lĩnh vực xe điện, phần cứng AI, buồng lái thông minh, robot và các linh kiện hàng không vũ trụ.
Chu Quần Phi — Sự trỗi dậy thầm lặng của người phụ nữ giàu nhất Trung Quốc
Từ trước khi điện thoại thông minh định hình lại cuộc sống hiện đại, bà Chu Quần Phi đã âm thầm tích lũy chuyên môn trong ngành sản xuất kính bên trong nền kinh tế công nghiệp đang mở rộng của Thâm Quyến.
Sinh ra trong nghèo khó tại tỉnh Hồ Nam, bà được cho là đã nghỉ học năm 15 tuổi để Nam tiến làm công nhân nhà máy. Giống như hàng triệu lao động nhập cư trong thời kỳ bùng nổ kinh tế của Trung Quốc, bà phải bước vào một môi trường làm việc khắc nghiệt với số giờ làm kéo dài, kỷ luật thép và sự cạnh tranh khốc liệt.
Tuy nhiên, khác với số đông công nhân, bà Chu nghiên cứu các quy trình sản xuất một cách đầy ám ảnh và cuối cùng đã tự khởi nghiệp với một cơ sở kinh doanh nhỏ vào năm 1993.
Xưởng sản xuất ban đầu đó chỉ chuyên về in lưới trên mặt kính đồng hồ. Nó rất khiêm tốn, chật chội và đầy rủi ro tài chính. Nhưng bà Chu đã hiểu được một điều mà nhiều doanh nhân cùng thời bỏ lỡ: sản xuất chính xác sẽ ngày càng trở nên vô giá khi các thiết bị điện tử ngày càng nhỏ hơn, nhẹ hơn và chú trọng hơn vào thiết kế.
Công ty của bà dần dần phát triển thành nhà cung cấp có khả năng sản xuất mặt kính bảo vệ tiên tiến và các linh kiện liên quan đến cảm ứng cho các nhà sản xuất điện tử lớn.
Sự hợp tác này cũng định hình lại hình ảnh trước công chúng của Chu Quần Phi. Năm 2015, Lens Technology niêm yết trên sàn ChiNext của Thâm Quyến, ngay lập tức biến bà Chu thành một trong những người phụ nữ tự thân giàu nhất Trung Quốc.
Câu chuyện của bà thu hút sự chú ý vì nó tương phản hoàn toàn với những giai thoại về tài sản thừa kế thường thấy ở các tỷ phú toàn cầu. Bà đại diện cho tầng lớp doanh nhân công nghiệp bước lên bằng chuyên môn sản xuất thuần túy, chứ không phải nhờ tài chính, bất động sản hay đầu cơ Internet.
Tại sao Chu Quần Phi ngồi giữa Tim Cook và Elon Musk lại mang tầm ảnh hưởng toàn cầu?
Sắp xếp chỗ ngồi tại bữa tiệc chiêu đãi cấp nhà nước của Trung Quốc đã thu hút sự chú ý của giới quan sát quốc tế vì ngoại giao thường truyền tải thông điệp qua các biểu tượng mang tính kịch bản cao. Việc Chu Quần Phi ngồi trực tiếp giữa Tim Cook và Elon Musk phản ánh vai trò trung tâm mà Lens Technology hiện đang nắm giữ trên nhiều lĩnh vực.
Apple phụ thuộc vào các nhà cung cấp phần cứng chính xác có khả năng duy trì các tiêu chuẩn sản xuất cực kỳ khắt khe. Trong khi đó, Tesla ngày càng đòi hỏi các vật liệu tiên tiến và linh kiện cấu trúc cho xe thông minh cũng như các nền tảng robot trong tương lai. Lens Technology hiện đang hiện diện vững chắc bên trong cả hai hệ sinh thái này.
Sự mở rộng của Lens Technology ngoài phạm vi điện thoại thông minh giải thích vì sao các nhà đầu tư ngày càng coi công ty này là một phần của cuộc đua phần cứng AI. Công ty hiện sản xuất các linh kiện gắn liền với xe thông minh, kính AI, thiết bị đeo, hệ thống buồng lái và sản xuất cấu trúc tiên tiến. Các báo cáo xung quanh Lens cũng kết nối công ty với các ứng dụng liên quan đến hàng không vũ trụ và năng lực sản xuất robot hình người.
Đối với Elon Musk, các đối tác sản xuất có ý nghĩa đặc biệt to lớn vì Tesla, robot Optimus và SpaceX đều yêu cầu các nhà cung cấp công nghiệp có khả năng mở rộng quy mô phần cứng tương lai một cách hiệu quả.
Chuyên môn của Lens Technology về kính, gia công kim loại, hệ thống liên kết và các bộ phận cấu trúc chính xác hoàn toàn khớp với những tham vọng dài hạn đó.
Sự kết nối này lý giải vì sao các nhà đầu tư dịch nghĩa việc Lens nhắc đến một "khách hàng lớn ở Bắc Mỹ" chính là ám chỉ Tesla và đế chế công nghệ rộng lớn của Elon Musk.
Trong nhiều năm, nhiều nhà quan sát phương Tây chỉ xem các nhà sản xuất Trung Quốc là đối tác sản xuất chi phí thấp. Góc nhìn đó ngày càng trở nên lỗi thời. Lens Technology đang nỗ lực tái định vị mình thành một "nhà cung cấp giải pháp sản xuất chính xác một điểm dừng" cho kỷ nguyên phần cứng AI.
Cách định nghĩa này rất quan trọng vì cuộc cách mạng công nghệ tiếp theo có thể sẽ ít phụ thuộc vào việc lắp ráp đơn giản, mà dựa nhiều hơn vào các hệ sinh thái công nghiệp tích hợp có khả năng hỗ trợ các thiết bị thông minh tiên tiến.
Sự cuốn hút xung quanh Chu Quần Phi vượt ra ngoài các bảng xếp hạng kinh doanh hay các nghi thức ngoại giao trên bàn tiệc. Câu chuyện của bà có sức lan tỏa vì nó thách thức những giả định đơn giản về nguồn gốc của tầm ảnh hưởng trong thế giới hiện đại.
Trong những năm gần đây, các câu chuyện công nghệ thường tập trung chủ yếu vào các nhà sáng lập phần mềm, các nền tảng mạng xã hội hoặc các thuật toán trí tuệ nhân tạo. Thế nhưng, nền kinh tế toàn cầu vẫn phụ thuộc một cách sâu sắc vào năng lực sản xuất vật lý. Ai đó vẫn phải chế tạo ra mặt kính, cảm biến, hệ thống cấu trúc và phần cứng chính xác để vận hành cuộc sống hiện đại.
Hành trình của bà Chu cũng phản ánh một sự thật sâu sắc hơn về sự chuyển dịch kinh tế. Các cuộc cách mạng công nghiệp hiếm khi tạo ra cơ hội một cách đồng đều. Hàng triệu người đã làm việc trong các nhà máy ở Thâm Quyến trong thời kỳ trỗi dậy của Trung Quốc, nhưng rất ít người xây dựng được những công ty có đủ khả năng cạnh tranh toàn cầu.
Bà Chu thành công một phần lớn nhờ nhận ra giá trị tương lai của sản xuất chính xác từ trước khi điện thoại thông minh hoàn toàn xuất hiện. Bà hiểu rằng khi các thiết bị ngày càng trở nên tiên tiến hơn, chất lượng của các linh kiện cấu thành sẽ trở thành yếu tố sống còn mang tính chiến lược.
